Ảnh hưởng của khói thuốc lá đến sức khỏe trẻ em và phụ nữ mang thai

06:09, 23/09/2022
Thuốc lá là sản phẩm được sản xuất từ toàn bộ hoặc một phần nguyên liệu từ cây thuốc lá, được chế biến dưới dạng thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào hoặc các dạng khác. Theo các nghiên cứu, khói thuốc lá chứa hàng nghìn chất hóa học, trong đó ít nhất là 69 chất được xếp vào loại gây ung thư. Trong thực tế rất nhiều người có thói quen hút thuốc lá, nhưng chưa lường hết những tác hại đối với chính mình và những người xung quanh, đặc biệt là trẻ em và phụ nữ mang thai.
 
Khám và tiêm chủng vắc xin 5 trong 1 cho trẻ em tại Trạm Y tế thị trấn Lộc Thắng (Bảo Lâm). Ảnh:  Diệu Hiền
Khám và tiêm chủng vắc xin 5 trong 1 cho trẻ em tại Trạm Y tế thị trấn Lộc Thắng (Bảo Lâm). Ảnh: Diệu Hiền
 
Những tác hại của khói thuốc và nguyên nhân gây nên nhiều loại bệnh tật nguy hiểm như:
 
Khói thuốc lá làm tăng nguy cơ đột tử ở trẻ em: Theo số liệu thống kê, hàng năm ở Việt Nam có khoảng 40.000 trường hợp tử vong do thuốc lá và có tới 60% trẻ em dưới 5 tuổi chịu ảnh hưởng nặng nề do thường xuyên hít phải khói thuốc lá. Các chuyên gia cũng cho biết, khói thuốc lá có khả năng hạn chế cung cấp ôxy cho các mô của cơ thể, làm giảm đáp ứng của nhịp tim khi hoạt động, gây rối loạn nhịp thở và nhịp tim ở trẻ, do đó làm tăng nguy cơ hội chứng đột tử ở trẻ em lên nhiều lần. Nếu trẻ nhỏ có cha hoặc mẹ hút thuốc lá thì nguy cơ này tăng gấp 2 lần, trong khi nếu cả 2 cùng hút thì nguy cơ tăng lên đến 4 lần.
 
Khói thuốc lá làm tăng nguy cơ các bệnh về đường hô hấp ở trẻ: Những đứa trẻ sống trong môi trường thường xuyên có khói thuốc lá, đặc biệt là những trẻ có cả bố và mẹ hút thuốc lá thì nguy cơ mắc các bệnh về đường hô hấp cao hơn rất nhiều so với trẻ khác. Độc tính trong khói thuốc lá có thể gây ra các căn bệnh hen suyễn ở trẻ, viêm phế quản, viêm tiểu phế quản, một số bệnh ung thư liên quan đến hệ hô hấp, viêm amidan… Trên toàn cầu, ước tính mỗi năm có tới 165.000 trẻ em chết trước 5 tuổi do nhiễm trùng đường hô hấp dưới vì hút thuốc thụ động gây ra.
 
Nguy cơ viêm màng não và viêm não mô cầu: Không chỉ làm suy yếu nghiêm trọng hệ hô hấp, khói thuốc lá còn làm giảm khả năng miễn dịch của cơ thể trẻ nhỏ, tạo điều kiện cho các loại virus gây viêm não tấn công. Nghiên cứu cho thấy, những đứa trẻ thường xuyên hít phải khói thuốc lá có nguy cơ bị nhiễm virus viêm màng não và viêm não mô cầu cao hơn rất nhiều.
 
Viêm tai giữa cấp và mạn: Tiếp xúc với khói thuốc cũng làm tăng nguy cơ bị viêm tai mạn tính và tiết dịch tai giữa. Viêm tai giữa không chỉ gây nên gánh nặng về kinh tế mà còn gây điếc cho những cuộc đời còn dài của những đứa trẻ. Điếc khi trẻ còn rất nhỏ rất dễ gây nên câm và không có khả năng học tập.
 
Bệnh đường ruột: Hút thuốc thụ động ở trẻ em gây tăng nguy cơ phát triển bệnh đường ruột mạn tính khác, viêm đại tràng. Những trẻ nhỏ tiếp xúc với khói thuốc thì nguy cơ bị loét đại tràng tăng gấp 2 lần so với trẻ không tiếp xúc.
 
Ảnh hưởng tới sự phát triển trí tuệ và hành vi: Những trẻ phải sống trong môi trường thường xuyên có khói thuốc lá sẽ hạn chế hơn về khả năng học hỏi cũng như tiếp thu kiến thức. Một số trường hợp nhạy cảm có thể dẫn tới rối loạn về hành vi, các chứng bệnh tăng động, giảm chú ý và có nguy cơ nghiện thuốc lá cao hơn khi trưởng thành.
 
Đối với phụ nữ mang thai, khói thuốc lá không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe mà nó còn gây nguy hiểm cho thai nhi. Theo các nhà nghiên cứu, phụ nữ mang thai dù hút thuốc lá trực tiếp hay hút thuốc bị động (ngửi phải khói thuốc) rất có thể dẫn đến thai chết lưu, sinh non, sinh con nhẹ cân, tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh.
 
Thuốc lá làm tăng nguy cơ sẩy thai và thai chết lưu: Sẩy thai thường xảy ra vào 3 tháng đầu của thai kì, các trường hợp ít gặp hơn là sau 20 tuần. Chất nicotin có trong thuốc lá và khí CO có trong khói thuốc là chất gây ảnh hưởng chính đến phôi thai. CO làm giảm khả năng vận chuyển ôxy đến phôi thai gây ra tình trạng thiếu ôxy phôi thai ở người mẹ hút thuốc. Nicotin làm tăng nồng độ của epinephrine và các hóa chất khác làm giảm dòng máu đến nuôi phôi thai. Đồng thời nicotin trong thuốc lá có thể qua rau thai làm tăng huyết áp và ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các cử động thở của thai nhi.
 
Thuốc lá làm tăng khả năng sinh non: Theo các nhà khoa học đã chứng minh, những phụ nữ khi mang thai có thói quen hút thuốc lá hoặc hít phải khói thuốc lá nhiều đều có khả năng sinh non cao hơn những người bình thường. Trẻ bị sinh non do thuốc lá nếu không được chăm sóc đúng cách, có thể gây nguy hiểm đến tính mạng. Bên cạnh đó, thuốc lá còn làm thai nhi khi được sinh ra dễ mắc các biến chứng nguy hiểm, bất thường như: khiếm thị, khiếm thính bẩm sinh, hệ thần kinh và não bộ phát triển không bình thường…
 
Thuốc lá làm tăng nguy cơ bị dị tật bẩm sinh: Một trong những tác hại của thuốc lá đối với phụ nữ mang thai thường gặp nhất đó là tăng khả năng bị dị tật cho thai nhi. Cho dù người mẹ hút thuốc lá trực tiếp hay hít phải khói thuốc thụ động cũng đều có khả năng gây biến chứng bất thường cho bé như: các dị tật bẩm sinh, sứt môi, hở hàm ếch, bệnh hen suyễn, tim mạch…
 
Thuốc lá gây mắc các bệnh về đường hô hấp, phổi, hen suyễn: Những đứa trẻ có cha hoặc mẹ hút thuốc lá trong thai kỳ cũng rất dễ bị nhiễm trùng đường hô hấp, đặc biệt là phổi. Trong tuần đầu sinh ra, trẻ có thể phải thở bằng ôxy chứ không thể tự thở được vì phổi bị kìm nén do các tác dụng phụ khác của nicotine có trong khói thuốc lá nên không thể hoạt động như bình thường. Đường thở bị thu hẹp, trẻ cũng sẽ phải đối mặt với nguy cơ hen suyễn suốt đời.
 
Thuốc lá làm tăng nguy cơ mang thai ngoài tử cung: Thuốc lá có chứa hàm lượng nicotin rất lớn, chất này có khả năng gây ra các cơn co thắt trong ống dẫn trứng, làm cản trở quá trình phôi thai đi vào tử cung, dẫn tới tình trạng phôi thai dễ làm ổ ở bên ngoài và đây chính là hiện tượng mang thai ngoài tử cung. Với trường hợp này, người mẹ cần phát hiện sớm để có thể bỏ thai một cách an toàn, tránh thai nhi lớn làm ảnh hưởng tính mạng của người mẹ.
 
Có thể thấy rằng, tác hại của thuốc lá đối với trẻ em và phụ nữ mang thai là vô cùng khủng khiếp, gây ảnh hưởng rất lớn đối với sức khỏe cũng như sự phát triển của trẻ, khi mang thai người mẹ cần bỏ ngay thói quen hút thuốc và tránh xa những nơi có người hút thuốc để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé. Chính vì vậy, cha mẹ hãy chủ động từ bỏ thuốc lá để phòng bệnh cho chính bản thân mình, cũng như các con mình, đảm bảo cho trẻ được sống trong môi trường không khí trong sạch và lành mạnh.
 
NINH THU (CDC LÂM ĐỒNG)