Xây dựng nông thôn mới:
Tiêu chí thứ 3 nhìn từ Lâm Đồng
Cập nhật lúc 16:50, Thứ Ba, 25/11/2014 (GMT+7)
Tiêu chí thứ 3 trong 19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới - thủy lợi là một trong những tiêu chí quan trọng, ảnh hưởng sâu sắc tới sản xuất nông nghiệp tại các vùng nông thôn. Với Lâm Đồng, xây dựng thủy lợi đã và đang nhận được sự quan tâm từ phía chính quyền và người dân. 
 
Tiêu chí thủy lợi và sự sáng tạo của người nông dân
 
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lâm Đồng, số xã được công nhận đạt tiêu chí thủy lợi là 4 xã, số xã cơ bản đạt tiêu chí thủy lợi là 34 trên tổng số 118 xã toàn tỉnh. Tổng số kênh mương là 900km, 233 hồ chứa, 286 đập dâng. Tuy nhiên, hệ thống kênh mương, công trình thủy lợi chỉ phục vụ tưới 55.000ha, còn 64.000ha cây công nghiệp do nhân dân tự khai thác các nguồn nước tưới khác. Tính riêng tại 34 xã cơ bản đạt tiêu chí thủy lợi, hệ thống kênh mương, công trình thủy lợi chỉ đảm bảo tưới tiêu cho 45% diện tích đất. Số diện tích đất còn lại được tưới bằng các biện pháp khác như ao hồ nhỏ, giếng nước, giếng khoan, nước mặt sông suối… Với đặc trưng của một vùng đất đa dạng về địa hình, đa dạng về cây trồng, nông nghiệp Lâm Đồng đã áp dụng rất linh hoạt các phương pháp tưới tiêu khác nhau với mục đích: dùng nước hiệu quả nhất trong sản xuất nông nghiệp.   
 
Xã Ka Đơn, một xã vùng dân tộc thiểu số của huyện Đơn Dương đang xây dựng xã nông thôn mới, thay vì trồng lúa nhờ nước trời, nông dân Ka Đơn khoan giếng ngầm, lấy nước tưới trồng rau, hoa công nghệ cao cho thu nhập cao gấp 7 lần so với trồng lúa. Toàn xã không có một mét kênh mương thủy lợi, nguồn tưới chính từ trên 2 ngàn giếng khoan phục vụ sản xuất nông nghiệp. Với tiêu chí thủy lợi cơ bản đạt những ngày cuối năm 2014, xã Ka Đơn đang chuẩn bị “hồ sơ” để được công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới. Khác với Ka Đơn sử dụng nước ngầm, nông dân xã Hà Lâm, huyện Đạ Huoai sửa dụng nước mặt. Bà con chặn nước suối dâng lên, tưới chuyền ba, bốn cấp lấy nước tưới cho cà phê, điều, cây ăn trái trong mùa khô. Còn với nông dân trồng lúa Cát Tiên, dù sử dụng nước từ hệ thống thủy lợi hồ Đắc Lô nhưng bà con tái sử dụng nước hồi lưu nhiều lần, tận dụng tối đa nguồn nước, không để lãng phí nước. 
 
Với nông dân Di Linh, vùng chuyên canh cà phê nổi tiếng, từ nhiều năm nay nông dân đào rất nhiều ao, hồ nhỏ ngay trong rẫy cà phê. Đây là những “bể chứa”, dùng tưới cà phê vào những mùa khô, chống lại cái hạn cháy của Tây Nguyên. Đầu tư cho những “bể chứa” này ít tốn kém, phù hợp với nhu cầu tưới của cây cà phê nên được nông dân rất ưa chuộng. Toàn Di Linh có trên 4 ngàn ao, hồ nhỏ, chủ yếu do bà con tự múc đất đào ao với chi phí xấp xỉ 20 triệu đồng/ao. Với vùng cà phê Di Linh, những ao, hồ nhỏ này là cứu cánh, giúp cây cà phê đạt năng suất, chất lượng hơn nhờ đủ nước tưới góp phần đưa thương hiệu cà phê Di Linh ngày càng bay xa. 
 
Thủy lợi góp phần giúp nông nghiệp phát triển
Thủy lợi góp phần giúp nông nghiệp phát triển
 
Đề án ao hồ nhỏ và triển vọng trong tương lai
 
Một trong những đề án phục vụ xây dựng nông thôn mới tại Lâm Đồng do Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn nảy sinh từ thực tế đúc rút kinh nghiệm của người nông dân. Nhu cầu nước tưới của người dân là rất lớn trong khi các công trình thủy lợi chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân. Nhận thấy rõ hiệu quả từ những ao, hồ nhỏ, chính quyền huyện Di Linh đã tiến hành đầu tư, hỗ trợ nông dân đặc biệt trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số đào ao, hồ nhỏ phục vụ sản xuất. Di Linh đã sử dụng ngân sách nhà nước 12 tỷ đồng hỗ trợ đào 49 ao, hồ nhỏ, một ngàn giếng khoan trong toàn huyện theo phương thức nhà nước và nhân dân cùng làm. Ông Trần Đình Sĩ, Phó Chủ tịch UBND huyện Di Linh cho biết: “Cùng với các hệ thống thủy lợi tập trung, hệ thống ao, hồ nhỏ đã giúp người nông dân chủ động nguồn nước cho 60% diện tích cây trồng toàn huyện, nâng cao năng suất cây trồng, hạn chế mất mùa với chi phí phù hợp”. 
 
Ông Nguyễn Văn Huề, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi Lâm Đồng cho biết: “Từ bài học kinh nghiệm của nông dân và chính quyền Di Linh, chúng tôi đã xây dựng đề án “Hỗ trợ phát triển hệ thống ao, hồ nhỏ theo nhóm hộ và hệ thống kênh mương nội đồng phục vụ sản xuất nông nghiệp đến năm 2020 ” với mục tiêu tạo cơ chế, hành lang pháp lý giúp nhà nước có cơ sở hợp lý hỗ trợ nông dân xây dựng các ao, hồ nhỏ chứa nước tưới. Hệ thống ao, hồ nhỏ kết hợp với công trình thủy lợi sẽ cơ bản giải quyết được nạn hạn hán trên địa bàn toàn tỉnh”. Theo đó, nhà nước sẽ hỗ trợ người dân chi phí đào ao, hồ với phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, trong đó ao, hồ rộng tối thiểu 500m2, có 3 hộ trở lên được hưởng lợi từ công trình. Với các hộ người Kinh, kinh phí hỗ trợ của nhà nước là 50%, với hộ đồng bào dân tộc thiểu số là 60%, các xã đặc biệt khó khăn là 80%. Đề án đang mở ra một cách nghĩ, cách làm mới cho những người làm công tác thủy lợi và nông nghiệp Lâm Đồng.
 
Ông Lê Quang Vĩ - cán bộ kỹ thuật Chi cục Thủy lợi Lâm Đồng cho biết: Xét trên điều kiện thực tế, nhiều diện tích cây nông nghiệp tại Lâm Đồng như chè, cà phê, điều… không cần nước tưới thường xuyên. Tuy nhiên, để tăng năng suất cây cần nước tưới trong mùa khô, với diện tích cây trồng nói trên hệ thống kênh mương thủy lợi là không cần thiết. Chính vì vậy, hệ thống ao, hồ nhỏ là phù hợp với nhu cầu tưới tiêu với chi phí thấp, hiệu quả cao. Ông Vĩ cho biết thêm, với lợi thế độ ẩm cao như Lâm Đồng, cây dài ngày chỉ cần tưới ba đến bốn lần trong mùa khô, sử dụng ao, hồ nhỏ vừa tiết kiệm chi phí, thích hợp hơn so với hệ thống kênh mương đòi hỏi chi phí xây dựng rất cao. Người dân đã tự chủ động đào hồ ở những nơi có nguồn sinh thủy nên đã phát huy tác dụng lớn. Không chỉ Lâm Đồng, nhiều tỉnh Tây Nguyên khác có cùng điều kiện tự nhiên có thể sử dụng ao, hồ chứa nước tưới tiêu cây công nghiệp. 
 
Từ sự sáng tạo của người nông dân Lâm Đồng, tiêu chí thứ 3 trong xây dựng nông thôn mới đã trở nên dễ thực hiện. Không những thế, sự sáng tạo của người dân đã mở hướng đi mới, thay đổi cách nghĩ, cách làm của cơ quan quản lý nhà nước. 
 
Diệp Quỳnh - Nguyệt Thu 
,
.