PHÓNG SỰ DỰ THI "LÂM ĐỒNG TRÊN ĐƯỜNG ĐỔI MỚI VÀ PHÁT TRIỂN"
"Cưỡi ngựa" đi "khám"… rừng
Cập nhật lúc 08:42, Thứ Hai, 17/10/2016 (GMT+7)
Với tôi, có lẽ điều kiện đi rừng thuận lợi hơn một số nhà báo khác. Bởi lẽ, tôi là một phóng viên “nằm vùng” ở cơ sở. Thường thì tôi đi rừng theo dạng “tháp tùng” các đoàn công tác của lãnh đạo tỉnh, các đoàn kiểm tra liên ngành, các chủ rừng và thỉnh thoảng cũng đi đơn lẻ. Cho dù chỉ “cưỡi ngựa” xem… rừng, nhưng tôi vẫn có những chính kiến trước thực trạng tổ chức sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp (DN) được cấp phép thuê rừng tại huyện Di Linh.
 
Mới đây, tôi tháp tùng cùng Đoàn công tác của lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND tỉnh và huyện Di Linh đến thăm và kiểm tra rừng của DNTN Tân Minh thuê. Từ Quốc lộ 28 (xã Đinh Trang Thượng), đoàn xe rẽ trái theo đường dốc quanh co khá xa, chúng tôi mới đến được Tiểu khu 611 và 612, nơi mà DTTN Tân Minh được cấp phép thuê rừng để đầu tư sản xuất, kinh doanh. Từ cán bộ lãnh đạo của tỉnh đến các thành viên trong Đoàn công tác và ngay cả tôi nữa đều cảm thấy vui, khi nghe ông Nguyễn Văn Sử (Giám đốc DNTN Tân Minh) báo cáo với Đoàn công tác điều mà ông đã kể với tôi (khi cùng ngồi trên xe của ông) trên đường vào rừng: “Từ năm 2009, DN tôi được cấp phép thuê 251 ha rừng. Trong đó, diện tích quản lý, bảo vệ là 6 ha và diện tích trồng lại rừng là 245 ha. Ngay sau khi nhận rừng, DN đã tổ chức khai thác tận dụng lâm sản và tiến hành trồng rừng ngay trên diện tích rừng được cấp phép. Với quyết tâm rất cao, chỉ trong thời gian trong 5 năm, DN đã triển khai tổ chức trồng rừng xong trên toàn bộ diện tích được cấp phép”. 
 
Kiểm tra rừng trồng của DNTN Tân Minh (tại TK 612, xã Đinh Trang Thượng)
Kiểm tra rừng trồng của DNTN Tân Minh (tại TK 612, xã Đinh Trang Thượng)
Ðược và chưa
 
Quả thực, ban đầu còn phân vân, nửa tin nửa ngờ, nhưng khi cả Đoàn công tác cùng lội rừng, thì tôi mới ghi nhận điều ông Sử nói là chính xác. Những cánh rừng thông trồng của DNTN Tân Minh lên xanh mơn mởn, mật độ khá đều. Có những cánh rừng thông đã xấp xỉ đầu người và có những cánh rừng cao gấp đôi. Theo Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Di Linh Hoàng Tất Dương và Giám đốc Ban Quản lý rừng Tân Thượng Lâm Quang Chương: “Tân Minh là DN triển khai đầu tư dự án thuê đất, thuê rừng tốt nhất so với các DN khác trên địa bàn huyện Di Linh”. Không chỉ trồng rừng, DNTN Tân Minh còn lập một cơ sở sản xuất, gia công gỗ gia dụng tại xã Bảo Thuận, làm ra các sản phẩm xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản. Lãnh đạo tỉnh cũng đã có lời ngợi khen ông Nguyễn Văn Sử khi đến thăm cơ sở này. 
 
Trước đó không lâu, tôi được tháp tùng cùng Đoàn công tác của lãnh đạo UBND tỉnh đến thăm và kiểm tra DNTN Lê Tám, được cấp phép thuê rừng tại khu vực xã Hòa Bắc. Bản thân tôi cảm thấy vui lây khi được biết DN này đã tổ chức trồng rừng khá tốt. Trong tổng số diện tích rừng và đất lâm nghiệp 212 ha được cấp phép thuê, ông Lê Tám (Giám đốc DN) cho biết, từ năm 2011 đến nay, DN đã trồng được 180 ha. Tuy nhiên, trong số diện tích rừng đã trồng, DN có tới 66 ha cây trồng không đúng theo phương án thiết kế đã được phê duyệt. Đó là diện tích trồng xen 14 ha cà phê và cây đinh lăng vào diện tích rừng trồng sao, 30 ha cà phê trong diện tích rừng trồng bời lời, 13 ha cà phê trong diện tích trồng mắc ca, trồng 9 ha phê và bời lời trong diện tích thiết kế trồng rừng thông.
 
Khi đến Công ty TNHH Huyền Trang và DNTN Tiền Lê, tôi ghi nhận là 2 DN này trồng rừng cũng tương đối tốt. Trong số 138 ha rừng và đất lâm nghiệp được cấp phép thuê, từ năm 2011 đến nay, DN Huyền Trang đã trồng hơn 110 ha rừng, đạt trên 83% kế hoạch. 
 
DNTN Tiền Lê, từ năm 2009, được UBND tỉnh cấp phép thuê 532 ha rừng và đất lâm nghiệp (trong đó, quản lý bảo vệ là 117 ha, diện tích còn lại trồng rừng) nhưng tiến độ triển khai chậm, và đã được UBND tỉnh cho phép gia hạn 2 lần, đến nay đã trồng được 165 ha rừng kinh tế và 200 ha rừng cao su, đạt 87% kế hoạch.
 
Ngoài các DN nói trên, 7 DN còn lại triển khai dự án với tiến độ rất “ì ạch”. Công ty TNHH Xuân Hằng được cấp phép thuê 287 ha (trong đó, diện tích cấp phép trồng cao su là 265 ha), nhưng trong những năm qua, DN này chỉ trồng được 30 ha cao su. Trồng xong, DN đã buông lỏng quản lý, không đầu tư chăm sóc, dẫn đến chết trắng chẳng còn cây nào. Cho đến lúc này, DN vẫn không có nhà ở cho công nhân, cũng chẳng có vườn ươm và đã bị thu hồi gần 90 ha. Tương tự, Công ty TNHH Lâm Sinh Tài được thuê 181 ha rừng, chủ yếu là để trồng cao su và sản xuất nông lâm kết hợp, nhưng chỉ mở đường khai thác tận dụng lâm sản, còn các hạng mục đầu tư trồng cao su và sản xuất nông lâm kết hợp thì chưa “động tĩnh” gì. Đối với DNTN Sơn Điền được thuê 186 ha (nhận chuyển giao từ 1 DN khác), nhưng không tổ chức trồng rừng, mà còn để hoang hóa, bị lồ ô và tre tép lấn át 20 ha rừng keo (trong số 45 ha do DN trước đó trồng). Chưa hết, do buông lỏng quản lý, DN để xảy ra tình trạng khai thác rừng trái phép, bị người dân lấn chiếm 7 ha rừng để trồng cà phê và chính DN này còn trồng 10 ha các loại cây trồng (mít, sầu riêng, nhãn, đinh lăng, cây cà ri…) không đúng theo phương án đã được phê duyệt nên bị thu hồi 28,7 ha…  
 
Thu hồi hơn 1.300 ha
 
Khi đến làm việc với Hạt Kiểm lâm huyện Di Linh, Hạt trưởng Hoàng Tất Dương giao cho một cán bộ của Hạt đưa tôi xem văn bản thống kê, tổng hợp, theo dõi tình hình các DN được cấp phép thuê rừng trên địa bàn huyện. Theo đó, tôi được biết, đến thời điểm hiện nay, trên địa bàn huyện Di Linh chỉ còn 11 DN được cấp giấy phép thuê rừng đang hoạt động. 
 
Trước đó, khá nhiều DN tuy được cấp giấy phép, nhưng đã bị UBND tỉnh Lâm Ðồng quyết định thu hồi toàn bộ dự án với diện tích 991 ha hoặc thu hồi một phần của dự án đầu tư có diện tích trên 311,4 ha. 
 
Hiện nay, 11 DN (đang hoạt động) đã được cấp phép thuê 2.643 ha rừng và đất lâm nghiệp. Tuy nhiên, các DN chỉ mới trồng được 650 ha rừng kinh tế (keo, bời lời, thông 3 lá, sao…) và 330 ha cây cao su. 
 
Qua kiểm tra, giám sát, Đoàn kiểm tra liên ngành của huyện đã phát hiện những sai phạm của các DN để chấn chỉnh và xử lý kịp thời, tránh phát sinh thiệt hại lớn. Những sai phạm phổ biến của các DN là trong quá trình khai thác tận dụng lâm sản hoặc triển khai đầu tư dự án đã… “lấn” sang diện tích của các đơn vị khác (như Công ty Lâm Phát, Công ty Xuân Hằng, Công ty Tiền Lê, Công ty Hoàng Dung, DNTN Lê Tám…). Diện tích rừng kinh tế và rừng cao su mới trồng của nhiều DN có tỷ lệ cây chết cao, mật độ cây trồng còn sống thưa thớt; nhiều diện tích không thể gọi là “rừng” được, nhất là rừng cao su. DNTN Sơn Điền trồng 35 ha rừng keo (năm 2009), nhưng hiện nay chỉ còn khoảng 10 ha. Công ty cổ phần Thương mại Xuất nhập khẩu Xuân Hằng trồng 30 ha cây cao su nhưng đã chết, không còn cây nào… Và, một tình trạng phổ biến là nhiều DN đã trồng xen cà phê vào rừng. 
 
Theo đánh giá của Hạt Kiểm lâm huyện Di Linh: “Nguyên nhân của tình trạng đầu tư chậm tiến độ là do hầu hết các DN không có khả năng, thực lực về tài chính và con người. Đa số các chủ dự án, khi đăng ký, kê khai không đúng sự thật về năng lực tài chính, nên đến khi được phê duyệt dự án, DN không đủ tài chính để đầu tư. Ngoài ra, còn do “lực bất tòng tâm”, DN không có cán bộ kỹ thuật, hầu hết là “tay ngang”, không biết chuyên môn, lực lượng bảo vệ rừng lại quá ít”. 
 
Còn về trách nhiệm của chính quyền địa phương, mặc dù đã quan tâm đến việc quản lý hoạt động của các DN thuê rừng, tuy nhiên, khi trao đổi với ông Trần Đình Sỹ, Chủ tịch UBND huyện Di Linh, thì tôi mới phát hiện một vấn đề còn bất cập về “cơ chế”. Đó là, các DN thuê rừng đều do UBND tỉnh cấp phép, nhưng trách nhiệm quản lý trực tiếp lại là chính quyền địa phương. Do vậy, trong thực tế, có những lúc chủ DN thiếu sự hợp tác và (hiểu “ngầm”) “coi thường” địa phương, mời họp không đến dự! 
 
Thay lời kết  
 
Trên chặng đường đổi mới và phát triển Lâm Đồng, trong những năm vừa qua, việc cấp phép cho các DN ngoài quốc doanh thuê rừng và đất rừng để sản xuất, kinh doanh là một cách làm đúng và phù hợp với chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhằm “xã hội hóa” nghề rừng. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là cần phải xiết chặt công tác quản lý đối với các DN khi đã được cấp phép thuê rừng để việc đầu tư các dự án liên quan đến rừng đem lại hiệu quả như mong muốn. 
 
 Qua nhiều lần “cưỡi ngựa” xem… rừng, vừa nắm bắt từ thực tế vừa ghi nhận từ các ý kiến của không ít cán bộ trong ngành lâm nghiệp, không phải tôi “vơ đũa cả nắm” mà được biết là đa phần các DN xem việc “khai thác tận dụng lâm sản” là… “miếng mồi béo bở” nhất. 
 
Bởi vì thực tế đã diễn ra, ngay sau khi được cấp phép thuê rừng, hầu như DN nào cũng vội vã san ủi, mở đường để “khai thác tận dụng lâm sản”. Khi khai thác xong, các hạng mục chính (như trồng rừng, quản lý bảo vệ rừng, chăn nuôi dưới tán rừng…) bị một số DN lại… “đủng đỉnh”, dây dưa, thậm chí không đầu tư. Do vậy, tuy là “bất đắc dĩ” nhưng nhiều người cho rằng, giải pháp tích cực và “tối ưu” nhất vẫn là kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ và tiếp tục thu hồi toàn bộ dự án hoặc một phần của dự án đối với những DN triển khai đầu tư chậm, đầu tư sai mục đích hoặc đầu tư mang tính chất “đối phó” nhằm né tránh để khỏi bị thu hồi dự án. Những diện tích rừng và đất lâm nghiệp đã bị lấn chiếm để sản xuất nông nghiệp; những diện tích trồng cây không đúng theo phương án, thiết kế đã được phê duyệt, thì kiên quyết giải tỏa, nhổ bỏ và tổ chức trồng lại rừng.
 
“Triển khai văn bản chỉ đạo số 4613/UBND - LN, ngày 9/8/2016, của UBND tỉnh Lâm Đồng về việc thực hiện sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị triển khai các giải pháp khôi phục rừng bền vững vùng Tây Nguyên, huyện Di Linh đã thực hiện nghiêm túc việc đóng cửa rừng. Đối với những DN thuê rừng, mới đây, UBND tỉnh đã có văn bản chỉ đạo ngừng khai thác tận dụng lâm sản, UBND huyện tiếp tục chỉ đạo các ngành chuyên môn kiểm tra chặt chẽ và yêu cầu các DN phải chấp hành nghiêm chỉnh” - ông Trần Đình Sỹ, Phó Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện Di Linh cho chúng tôi biết.
 
Từ thực tiễn của đơn vị được giao nhiệm vụ quản lý Nhà nước trên lĩnh vực lâm nghiệp, Hạt Kiểm lâm huyện cho rằng: “Cần có quy định rõ ràng, thống nhất một cơ chế, chính sách và các bước để các DN được cho thuê rừng triển khai đầu tư có hiệu quả hơn. Hiện tại có nhiều văn bản chỉ đạo về công tác giao rừng và cho thuê rừng, giao đất và cho thuê đất lâm nghiệp chồng chéo nhau. Giữa ngành Nông nghiệp - Phát triển nông thôn và Tài nguyên - Môi trường cần có sự phối hợp và thống nhất trong công tác quản lý rừng và tài nguyên rừng khi đã giao rừng cho các DN thuê”.
 
Phóng sự: XUÂN LONG
,
.