Làng nghề trồng dâu nuôi tằm Xuân Phong
Cập nhật lúc 09:30, Thứ Ba, 05/09/2017 (GMT+7)
Trong hơn 30 năm hình thành và phát triển huyện Ðạ Tẻh, cây dâu con tằm gắn bó với người dân trên vùng kinh tế mới (KTM) này như một mối duyên. Riêng thôn Xuân Phong, xã Ðạ Pal đa số là người Nam Ðịnh sinh sống; trong “hành trang” đi xây dựng quê hương mới họ chẳng mang theo gì ngoài cái nghề của tổ tiên cũng lắm trật trầy này…
 
Người dân làng nghề thôn Xuân Phong chăm chút những nong tằm. Ảnh: T.D.H
Người dân làng nghề thôn Xuân Phong chăm chút những nong tằm. Ảnh: T.D.H

Gian nan nghề “Ăn cơm đứng”
 
Nặng tình với nghề truyền thống của cố hương nên trong suốt thời gian đi xây dựng KTM, trong những năm đầu lập nghiệp dù lắm khó khăn bởi giá kén tằm lên xuống bấp bênh, “đầu ra” bế tắc và bị tư thương ép giá…; song, người dân thôn Xuân Phong vẫn “thủy chung” dặn nhau giữ lấy nghề truyền thống!
 
Bởi vậy, nhân dân thôn Xuân Phong ngoài sản xuất lúa, trồng khoai, sắn, cây ăn quả, chăn nuôi…, thì trồng dâu nuôi tằm vẫn được bà con gìn giữ và chỉ xem là nghề phụ, chủ yếu tận dụng thời gian lúc nông nhàn. Những năm gần đây, nhờ được tiếp cận với các tài liệu mới, được tham gia các lớp tập huấn về kỹ thuật trồng dâu - nuôi tằm; được chính quyền xã Đạ Pal khuyến cáo, nhân dân thôn Xuân Phong nói riêng, nông dân các thôn khác của xã Đạ Pal đã mạnh dạn đầu tư nghề trồng dâu, nuôi tằm theo hướng mới và bước đầu đem lại hiệu quả kinh tế cao. Cụ thể, người dân đã thay dần giống dâu cũ để trồng giống dâu lai mới ít sâu bệnh, cho năng suất cao. Cách nuôi tằm cũng được người dân chuyển đổi từ nuôi trên nong sang nuôi dưới sàn nhà, bắt kén bằng né tre sang né gỗ công nghệ cao. Nhờ đó, chất lượng và giá trị kén tằm được nâng lên rõ rệt…
 
Thôn Xuân Phong được xem là “chiếc nôi” của nghề trồng dâu nuôi tằm của xã Đạ Pal và của cả huyện Đạ Tẻh. Hiện nay, toàn thôn có 73 hộ với 253 nhân khẩu; trong đó có tới 69 hộ chuyên trồng dâu nuôi tằm (chiếm 95%). Diện tích cây dâu cũng dần tăng lên; những năm trước chỉ có 21 ha dâu, đến nay toàn thôn nâng lên 107 ha đất trồng dâu (chủ yếu giống dâu lai) với hệ thống tưới tự động.
 
Cùng với việc phát triển cây dâu, con tằm và nghề tằm tang dần dần tìm được “đầu ra” đem lại thu nhập khá cho nhân dân trong xã Đạ Pal nói chung và thôn Xuân Phong nói riêng, chính quyền xã Đạ Pal chỉ đạo Hội nông dân vận động nông dân hình thành mô hình làm kinh tế mới bằng việc thành lập các Tổ hợp tác trồng dâu nuôi tằm, Tổ hợp tác trồng điều… Toàn xã Đạ Pal có 9 tổ hợp tác trồng dâu nôi tằm thu hút hàng trăm hộ tham gia; riêng thôn Xuân Phong có tới 2 tổ và 1 tổ trồng điều. 
 
Cái nghề “ăn cơm đứng” với những gian nan, khốn khó, trật trầy mấy chục năm qua lùi dần vào quá khứ để những nương dâu xanh mướt cứ nối dài trên những sườn đồi, ven suối ngọt lịm phù sa và xôn xao những mùa tằm nhả tơ, xây kén…
 
Làng nghề truyền thống
 
Khi đã khôi phục được nghề truyền thống với quy mô, diện tích và áp dụng công nghệ mới vào sản xuất đem lại thu nhập cao và ổn định, người dân thôn Xuân Phong bàn nhau phát triển thành làng nghề. Được sự quan tâm chỉ đạo của Đảng ủy, sự hỗ trợ của chính quyền và các ban, ngành trong xã; nhân dân thông Xuân Phong đã phát huy tinh thần cấu kết cộng đồng, “hợp lực” để giúp nhau làm giàu. Và, “Làng nghề trồng dâu nuôi tằm thôn Xuân Phong” đã ra đời. Ban Chủ nhiệm gồm 03 lão nông lớn tuổi, giàu kinh nghiệm và có uy tín được nhân dân tín nhiệm giao phụ trách làng nghề. 
 
Sau hơn 3 năm hoạt động có hiệu quả, tìm được hướng đi đúng trong sự nghiệp phát triển nông nghiệp, nông thôn; thể theo nguyện vọng của đông đảo nhân dân, được chính quyền xã Đạ Pal và huyện Đạ Tẻh đề nghị và được Sở NN- PTNT tỉnh thẩm định, ngày 4/1/2017, UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Quyết định “Công nhận làng nghề trồng dâu nuôi tằm thôn Xuân Phong, xã Đạ Pal, huyện Đạ Tẻh đạt tiêu chí làng nghề”. 
 
Ông Phạm Xuân Thịnh (nguyên Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Đạ Pal, Bí thư Chi bộ - Chủ nhiệm làng nghề trồng dâu nuôi tằm thôn Xuân Phong) rất phấn khởi cho biết, khi được công nhận làng nghề, bà con nhân dân thôn Xuân Phong được hưởng các chính sách ưu tiên hỗ trợ về kinh phí, tín dụng, thương mại, KH-CN và đào tạo nhân lực… Nhờ đó, nghề trồng dâu nuôi tằm của thôn phát triển khá mạnh. Riêng hộ gia đình ông Thịnh đã đầu tư hệ thống tưới tự động cho vườn dâu; mạnh dạn chuyển đổi, mở rộng thêm diện tích trồng dâu lai và trang bị né gỗ. Với diện tích hơn 5 sào dâu lai, mỗi tháng gia đình ông có thể nuôi khoảng 3 lứa tằm với sản lượng kén thu được từ 180 - 200 kg; tiền bán kén dao động từ 120 đến 150.000 đồng/kg, đem về mức thu nhập bình quân mỗi tháng cho gia đình ông trên dưới 90 triệu đồng.
 
Ông Thịnh cho biết thêm: “Không chỉ được hỗ trợ vốn để đầu tư sản xuất, người dân ở làng nghề truyền thống Xuân Phong còn được hỗ trợ để tìm nguồn tiêu thụ kén khá ổn định, tránh bị ép giá như những năm trước. Đây là vấn đề cốt lõi và quan trọng nhất đã giúp đời sống của nhân dân làng nghề thôn Xuân Phong thoát nghèo và giàu lên…”. Nói đoạn, vị Chủ nhiệm ngừng lại bấm đốt ngón tay nhẩm tính: số hộ nghèo trong thôn giảm đáng kể, năm 2015 cả thôn có 10 hộ nghèo, đến nay chỉ còn 2 hộ (do không có lao động). Nhiều gia đình vào thời điểm tằm ăn cao đã phải thuê nhiều lao động giúp việc và trả công cũng rất khá, góp phần giải quyết sức lao động tại chỗ cho địa phương. 
 
Hiện nay, trong làng nghề thôn Xuân Phong xuất hiện nhiều hộ gia đình giàu lên nhờ nghề truyền thống trồng dâu nuôi tằm như: hộ gia đình ông Vũ Ngọc Quang, hộ ông Nguyễn Văn Quân… trung bình mỗi năm thu nhập từ 700 triệu đến 1 tỷ đồng…
 
Để minh chứng cho sự đổi thay về đời sống kinh tế của nhân dân ở một thôn nhỏ - một làng nghề truyền thống đã đi lên từ những năm tháng khó khăn, để hôm nay trở thành “điểm sáng” đáng tự hào của cả xã Đạ Pal và huyện Đạ Tẻh, ông Phạm Xuân Thịnh đã đưa chúng tôi đến thăm một số gia đình có thu nhập cao từ nghề trồng dâu nuôi tằm trong thôn. Quả thật, nhiều hộ gia đình đã đầu tư khá bài bản từ khâu chọn giống, áp dụng kỹ thuật mới trong việc trồng dâu lai bằng công nghệ tưới nước tự động; không sử dụng bất cứ loại thuốc bảo vệ thực vật nào (đảm bảo lá dâu sạch); cho đến cách xây dựng khu vực nuôi tằm được cách ly tránh con tằm bị nhiễm bệnh….
 
Rời làng nghề truyền thống thôn Xuân Phong giữa trưa hè tháng bảy rực nắng, dọc hai bên đường nội xã bạt ngàn những vườn dâu xanh tít tắp. Một làn gió lướt qua làm những cành dâu chao nghiêng, tôi nghe như tiếng tằm ăn rỗi lao xao từ xa vọng lại… 
 
DƯƠNG THANH HỒNG
,
.