Ðể ngành chè Bảo Lộc phát triển bền vững
Cập nhật lúc 08:44, Thứ Tư, 06/12/2017 (GMT+7)
Với những tiềm năng và thế mạnh của vùng đất được thiên nhiên ưu đãi, trước giải phóng, Bảo Lộc luôn là một trong những điểm đến hấp dẫn, thu hút nhiều người Pháp tìm đến xây dựng các đồn điền chè, như: Ðồn điền Felit B’Lao, B’Lao Sierré… Sau 1975, diện tích chè càng phát triển mạnh, hình thành các vùng chuyên canh, sản xuất hàng hóa đã góp phần tích cực cho việc xây dựng thương hiệu Trà B’Lao. Tuy nhiên, diện tích chè trên địa bàn TP Bảo Lộc hiện có chiều hướng giảm.
 
Chế biến chè Oolong tại Công ty Tâm Châu. Ảnh: N.Brừm
Chế biến chè Oolong tại Công ty Tâm Châu. Ảnh: N.Brừm

Giảm diện tích
 
Theo thống kê, nếu so với 10 năm về trước thì hiện nay diện tích chè trên địa bàn đã bị thu hẹp dần, còn khoảng 7.700 ha (giảm 16,1% tổng diện tích). Diện tích này chiếm trên 32% diện tích chè toàn tỉnh; trong đó, chè hạt 5.200 ha, chè cao sản và chất lượng cao 2.500 ha, với sản lượng bình quân đạt trên 88.500 tấn chè búp tươi/năm.
 
Qua tìm hiểu, nguyên nhân diện tích chè giảm là do quá trình phát triển đô thị, nên một số nông trường dần bị thu hẹp. Mặt khác, sau khi cổ phần hóa, một số công ty được giao đất sản xuất nhưng không chú trọng đầu tư phát triển vùng nguyên liệu mà thực hiện chuyển, hóa giá vườn cây cho người dân quản lý, nên hầu hết vùng nguyên liệu của các nông trường hiện nay bị thu hẹp về diện tích và giảm sản lượng. Một số vùng nguyên liệu hình thành trước đây không được bảo tồn; việc chuyển dịch cơ cấu giống cây trồng, thay thế diện tích chè sang các loại giống cây trồng khác đem lại giá trị kinh tế. Bên cạnh đó, việc thu hái, bảo quản nguyên liệu không theo quy trình và đúng chu kỳ; tình trạng sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật không đúng quy trình kỹ thuật dẫn đến những khó khăn, gây tổn thất cho sản xuất, chế biến, tiêu thụ chè như hiện nay cũng đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến việc giảm diện tích trồng chè. 
 
Bà Nguyễn Thị Thêm, chủ Doanh nghiệp tư nhân Long Vân chia sẻ: “Gia đình tôi đã có hơn 40 năm gắn bó với ngành trà. Trước đây, gia đình tôi cũng có vùng nguyên liệu riêng để sản xuất, chế biến trà ướp hoa. Do khó khăn trong khâu quản lý nên đến nay gia đình tôi đã bán hết số diện tích chè và chủ yếu mua nguyên liệu từ các nhà máy trên địa bàn về sản xuất, chế biến trà ướp hoa. Hiện nay, so với nhiều loại cây trồng khác thì cây chè mang lại hiệu quả kinh tế thấp hơn và các thế hệ kế cận không muốn tiếp tục trồng chè nên nhiều diện tích chè chuyển đổi sang cây trồng khác”. 
 
Thực trạng hiện nay vùng nguyên liệu chè Bảo Lộc chủ yếu là trồng xen canh, canh tác theo hình thức nông hộ dẫn đến việc quản lý, chăm sóc và thu mua gặp nhiều khó khăn, việc quản lý quy trình sản xuất và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật chưa được kiểm soát đã tác động trực tiếp đến tình hình sản xuất, chế biến. Để nâng cao chất lượng sản phẩm, góp phần thúc đẩy ngành chè phát triển bền vững, TP Bảo Lộc cũng đã đề ra nhiều giải pháp, như: Đẩy mạnh việc triển khai thực hiện các chính sách khuyến khích sự liên kết, hợp tác xây dựng và bảo tồn phát triển vùng nguyên liệu giữa doanh nghiệp, hộ dân, nhà quản lý, nhà khoa học; thanh, kiểm tra điều kiện an toàn thực phẩm trong sản xuất, chế biến chè. Đồng thời thúc đẩy việc sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thông qua hợp đồng; thực hiện chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản, xây dựng cánh đồng lớn nhằm kiểm soát chất lượng nguyên liệu từ sản xuất, sơ chế, chế biến, tiêu thụ với mục đích phát triển ổn định vùng nguyên liệu cũng như kiểm soát được các nguồn nguyên liệu đầu vào. 
 
Nâng cao chất lượng
 
Hiện nay, trên địa bàn TP Bảo Lộc có khoảng 101 doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, chế biến chè. Ngoài việc nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu, một số doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, chế biến còn chú trọng đến việc đầu tư công nghệ, thiết bị, dây chuyền sản xuất khá hiện đại, đồng bộ nhằm đảm bảo tiêu chuẩn, nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tốt nhu cầu thị trường trong và ngoài nước. Điển hình như Công ty TNHH Tâm Châu, DNTN Phước Lạc, DNTN Phương Nam và Công ty TNHH chè Sung Viên…
 
Theo bà Nguyễn Thị Thanh Vân, Trưởng Phòng Hành chính Công ty TNHH Tâm Châu, ngoài chú trọng ổn định về mặt diện tích, Công ty còn chú trọng đến việc nâng cao chất lượng sản phẩm. Về công nghệ thì không thay đổi, vẫn theo công nghệ Đài Loan, nhưng trong quy trình sản xuất đã tự sáng tạo thêm để thay đổi, tiết kiệm thời gian cũng như chi phí sản xuất nhưng vẫn mang lại hiệu quả kinh tế. Thu hái là khâu khó khăn của đơn vị do cần một lượng lớn nhân công. Vì vậy, thời gian qua, Công ty cũng đã thử nghiệm đưa máy hái trà của Nhật Bản vào công đoạn thu hái để từng bước chuyển đổi từ thủ công qua cơ giới nhưng đến nay hiệu quả vẫn chưa cao vì có khoảng 20% sản lượng chè hái bằng máy không cho ra chính phẩm.
 
Còn theo chủ doanh nghiệp Long Vân, trong những năm qua, doanh nghiệp cũng đã đầu tư mở rộng nhà xưởng, trang bị dây chuyền sản xuất khá đồng bộ, nên không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm mà đã giảm đáng kể chi phí trong sản xuất. “Do những năm trước đây, các công đoạn sản xuất, chế biến trà đều phụ thuộc vào lao động thủ công, nên năng suất, chất lượng sản phẩm có những hạn chế nhất định. Nhưng từ khi thay đổi công nghệ thì trừ khâu thu hái, các khâu còn lại chủ yếu sử dụng máy móc. Vì vậy, sản lượng sản xuất cũng được nâng lên khoảng 1 tấn/ngày và giảm công lao động từ 20 người xuống còn 6 người như hiện nay” - bà Thêm cho biết. 
 
Theo thống kê, giá trị sản xuất, chế biến chè hàng năm của TP Bảo Lộc đạt khoảng 345 tỷ đồng, với sản lượng chè chế biến các loại đạt khoảng 20.500 tấn. Trong đó, sản lượng chè Oolong đạt 328 tấn, chè đen 1.922 tấn, chè ướp hương 1.824 tấn, chè xanh và chè sơ chế 16.492 tấn. Sản lượng xuất khẩu đạt 5.364 tấn với giá trị 15,15 triệu USD. Ngoài cung cấp cho thị trường trong nước thì các sản phẩm như chè đen, chè xanh viên, Oolong chủ yếu dùng cho xuất khẩu qua các nước Đài Loan, Trung Quốc, Nhật Bản, Nga, Indonesia, khu vực Trung Đông và Bắc Mỹ. Xác định tầm quan trọng của ngành chè, những năm gần đây, các cơ quan hữu quan đã xây dựng, ban hành các chính sách, cơ chế đặc thù cho ngành chè, như quy hoạch vùng sản xuất chè tập trung an toàn trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đến năm 2020, hỗ trợ áp dụng quy trình VietGAP trong nông nghiệp, nâng cao chất lượng giống cây chè trên địa bàn TP Bảo Lộc giai đoạn 2013 - 2015 và định hướng đến năm 2020, xây dựng và quảng bá Thương hiệu Trà B’Lao. 
 
NDONG BRỪM
,
.