Nam Hà - sinh lực vùng đất mới
Cập nhật lúc 08:53, Thứ Năm, 05/04/2018 (GMT+7)
Đầu tháng 4/2018, về thăm xã Nam Hà (huyện Lâm Hà), Chủ tịch UBND xã Tiêu Văn Bính với nụ cười rạng rỡ khi gặp lại, phấn khởi bộc bạch: Nam Hà đang chuẩn bị kỷ niệm 15 năm thành lập vào trung tuần tháng 4 này. Năm nay, địa phương có mấy niềm vui lớn. Một là, tiếp tục giữ vững danh hiệu xã đạt chuẩn nông thôn mới (NTM) năm 2016. Thứ hai, UBND quận Hai Bà Trưng - Hà Nội hỗ trợ 15 tỷ đồng xây dựng trường mẫu giáo và xã còn có đường huyết mạch ĐT 725 chạy từ Phi Tô qua trung tâm Nam Hà, nối với Nam Ban sẽ hoàn thành cuối năm 2018. Và mừng nhất là xã được huyện chọn là vùng sản xuất cà phê ứng dụng công nghệ cao với diện tích 350 ha... Đây là những yếu tố quan trọng nhằm giúp địa phương “đột phá”, khởi sắc.  
 
Tìm hiểu tình hình năm 2017, Chủ tịch xã nói vanh vách: Tuy gặp nhiều khó khăn nhưng Nam Hà đã gặt hái nhiều thành quả: Giá trị sản xuất đạt 570,87 tỷ đồng, tăng 6,1%; thu nhập bình quân đầu người 47,5 triệu đồng; thu ngân sách nhà nước 1.775 tỷ đồng, đạt 104% KH; tỷ lệ hộ gia đình văn hóa đạt 85,3%; tỷ lệ hộ nghèo chỉ chiếm 3,64% (43 hộ), giảm 1,44%...
 
Trồng dâu, nuôi tằm mang lại thu nhập cao cho nông dân. Ảnh:T.Đ
Trồng dâu, nuôi tằm mang lại thu nhập cao cho nông dân. Ảnh:T.Đ
Gian khó thời mở đất
 
Xuất phát điểm là một vùng kinh tế mới với điều kiện KT-XH ban đầu rất thấp, có lĩnh vực dường như “trắng tay” nên những con số trên thật ấn tượng với chúng tôi - những người làm báo mấy thập kỷ gắn bó với Lâm Đồng. Lan man, tôi hồi tưởng: Ngày 31/12/2002 Chính phủ ban hành Nghị định số 112/NĐ-CP thành lập xã Nam Hà, trên cơ sở chia tách địa giới hành chính từ thị trấn Nam Ban. Xã mới bao gồm diện tích, dân cư 6 khu phố: Hoàn Kiếm 1, 2 và 3, Sóc Sơn, Hai Bà Trưng, Nam Hà. Đây là sự kiện lớn lao đánh dấu trang sử mới, mốc son mới của một vùng đất mới, chứng minh chủ trương phân bố lại dân cư của Trung ương sau ngày miền Nam được giải phóng, đất nước thống nhất năm 1975 và quyết định của thành phố Hà Nội về việc di dân xây dựng kinh tế mới ở Lâm Đồng hoàn toàn đúng đắn. Ngược dòng thời gian, tháng 4/1976 lực lượng thanh niên tiền trạm đầu tiên gồm 124 chiến sĩ là con em huyện Gia Lâm - Hà Nội đã đặt chân lên vùng Nam Ban. Tháng 6/1976 lại đón tiếp hàng ngàn thanh niên từ các quận, huyện ngoại thành Thủ đô; trong đó có các quận Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng. Lực lượng được biên chế thành các Tổng đội với nhiệm vụ khai hoang, xây dựng kết cấu hạ tầng để đón dân vào xây dựng vùng kinh tế mới. Từ sự khai phá, dựng xây của Tổng đội thanh niên tiền trạm Hai Bà Trưng - Hoàn Kiếm, vùng đất tiến tới hình thành Nông trường Quốc doanh số 4 vào năm 1978. Cuối năm 1979 tổ chức bộ máy của nông trường tương đối hoàn chỉnh và đi vào hoạt động. Tháng 8/1981, thành phố Hà Nội tổ chức thành lập đại đội Thanh niên xung phong xây dựng Thủ đô gồm 160 đội viên (trong đó có 106 đội viên là con em của quận Hai Bà Trưng, quận Hoàn Kiếm) với nhiệm vụ khai hoang, vỡ đất, trồng thử nghiệm cây chè, cây cà phê, làm đường, làm hồ đập, cầu cống… Nhớ năm 2006 dịp Nam Hà kỷ niệm 3 năm thành lập ông Phan Hữu Giản - nguyên Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy, nguyên Bí thư Huyện ủy Lâm Hà rủ tôi về thăm Nam Hà bồi hồi kể: Khu vực của Đội sản xuất số I (Hai Bà Trưng - Hoàn Kiếm) là nơi sâu xa nhất. Dân cư ít, địa bàn rộng, đường sá đi lại rất khó khăn, mọi thứ lương thực, thực phẩm thiết yếu đều phải ra Nam Ban xếp hàng nhận theo chế độ tem phiếu, phương tiện vận chuyển chủ yếu là gánh vác. Bệnh tật hoành hành nhất là bệnh sốt rét, có lúc cao điểm số người sốt rét lên đến 40% quân số, không nhà nào không có người sốt rét. Thời ấy, có câu nói vui “Chưa bị sốt rét, chưa phải dân Hai Bà Trưng - Hoàn Kiếm”. Cuối năm 1985, ông Kiều Công Luận được cử làm Đội trưởng Đội sản xuất số I, kiêm trung đội trưởng dân quân tự vệ. Sau này, ông là hội viên Hội VHNT Lâm Đồng. Nhà thơ  gắn bó và trưởng thành từ vùng đất Nam Hà trong một số bài ký đã phản ánh: Cuộc sống của nhân dân cực kỳ khó khăn, lương thực thiếu thốn, bệnh tật hoành hành, ốm đau nhiều đến mức khó kiếm được người khiêng bệnh nhân đi viện, đã có một số người bị chết do bệnh sốt rét. Thêm nữa tàn quân Fulro vẫn lén lút hoạt động, bọn tội phạm trốn nã lẩn trốn vào đây gây mất trật tự an ninh. Thông tin liên lạc không có, khi xảy ra vụ việc phức tạp phải cử liên lạc luồn rừng chạy bộ ra Nam Ban báo cáo. Đơn cử như vụ án Cấn Công The giết chết 3 người ở dốc Phì Phò chạy vào Hai Bà Trưng lẩn trốn, mà cũng phải mất gần 20 giờ sau mới tổ chức được lực lượng truy lùng... Vượt lên muôn vàn khó khăn, gần 300 con người của Hà Nội ngày ấy đã kiên cường trụ vững, bám đất sản xuất và xây dựng thành khu dân cư cho đến tận ngày nay... Ông Phan Hữu Giản tâm sự: Năm 1986, mình là Bí thư Đảng ủy kiêm Phó trưởng Ban xây dựng Vùng KTM Hà Nội về thăm đã biểu dương: “Nhân dân Hai Bà Trưng - Hoàn Kiếm vượt qua gian khổ, bám trụ thành công, đời sống khá dần lên, hoàn thành nhiệm vụ vùng Kinh tế mới và Nông trường giao”. Sau gần 30 năm đổ không ít mồ hôi, nước mắt và cả xương máu kiên cường bám trụ, mở đất của các thế hệ, xã Nam Hà hình thành mở ra địa danh mới trên bản đồ Tổ quốc.
 
Ngày 10/4/2003, xã Nam Hà chính thức ra mắt và đi vào hoạt động. Xã có diện tích tự nhiên 2.345 ha, phân chia thành 42 xóm. Dân số 1.017 hộ với 4.017 khẩu, gồm 8 dân tộc anh em: chủ yếu là người Kinh, ngoài ra còn góp mặt các dân tộc Hoa, Tày, Nùng, Khơ me, Mường và một số hộ gia đình đồng bào gốc Tây Nguyên: Cil, K’Ho. Do đặc điểm thuận lợi về khí hậu, thổ nhưỡng với nhiều tiềm năng nên Nam Hà sớm có sự góp mặt của nhân dân 26 tỉnh, thành trong cả nước tụ hội, lập nghiệp. Là địa phương thuần nông; cây trồng hầu hết cà phê, dâu tằm, chè, cây ăn trái, một phần lúa nước. Thời gian đầu thành lập, thu nhập bình quân đầu người khoảng 3 triệu đồng/người/năm. Tỷ lệ hộ nghèo theo tiêu chí giai đoạn 2000 - 2005 chiếm 36%. Toàn bộ xã nguyên là Thôn 7, thôn đặc biệt khó khăn của thị trấn Nam Ban trước đây, nên tình hình ANCT - TTATXH khá phức tạp.
 
Nhớ lại thời “vạn sự khởi đầu nan”, 5 năm trước về dự lễ 10 năm thành lập xã Nam Hà, Trưởng Ban Tuyên giáo Huyện ủy Đinh Đức Chí và nay giữ cương vị Phó Chủ tịch UBND huyện Lâm Hà - cán bộ huyện tăng cường về giữ chức Bí thư Đảng ủy kiêm Chủ tịch UBND xã lâm thời nhận xét: Lúc ấy, bộ máy cán bộ xã chỉ 3 người có trình độ trung cấp, còn lại hầu hết đều bổ nhiệm từ cán bộ thôn, xóm và từ thị trấn vào, chưa qua đào tạo. Tuy mọi người nhiệt tình, có trách nhiệm nhưng năng lực hạn chế, thiếu kinh nghiệm trong công tác. Vì vậy, song song với sắp xếp bố trí đội ngũ cán bộ, việc bồi dưỡng nghiệp vụ cho toàn hệ thống chính trị từ xã đến thôn đã được Trung tâm Chính trị huyện tổ chức tại xã. Trên 90% cán bộ từ cấp xóm, thôn chi hội đoàn thể trở lên được học tập nghiên cứu các chỉ thị, nghị quyết của Đảng; phương pháp, kỹ năng làm việc; công tác vận động xây dựng thực lực cách mạng ở cơ sở… Sau lớp học, cán bộ về cơ sở bắt tay vào nhiệm vụ đầu tiên là vận động nhân dân thu nộp ngân sách Nhà nước. Chỉ chưa đầy một tuần triển khai, xã hoàn thành vượt mức kế hoạch Nhà nước giao ngay trong tháng 4/2003. Cũng thời gian này, nghị quyết của Đảng bộ xã về vận động nhân dân đóng góp quỹ xây dựng kết cấu hạ tầng (còn gọi là quỹ Vàng) thu trên 35 triệu đồng. Phong trào hiến đất, hiến cây mở đường, xây nhà văn hóa thôn được nhiều hộ dân ủng hộ tích cực. Điển hình là gia đình ông Nguyễn Viết Thái (thôn Hoàn Kiếm 3) hiến 1.000 m2 đất cà phê xây dựng nhà văn hóa. Cụ bà Lê Thị Hiếu (thôn Hai Bà Trưng) là Cựu thanh niên tiền trạm Tổng đội Hoàn Kiếm hiến toàn bộ tài sản (giá trị khoảng 40 cây vàng) xây dựng trường mẫu giáo và các công trình công cộng... Với sự quan tâm sâu sắc đầy trách nhiệm, Đảng bộ và nhân dân quận Hoàn Kiếm - Hà Nội xem Nam Hà như một phường của quận, năm 2004, 2005 đã cử Đoàn cán bộ vào thăm, trao tặng xã Nam Hà 320 triệu đồng hỗ trợ xây dựng kết cấu hạ tầng và một phần cho quỹ xóa đói giảm nghèo của địa phương. Quận Hai Bà Trưng đã hỗ trợ xây dựng Trường Mẫu giáo 2 lần trị giá 18 tỷ đồng; huyện Sóc Sơn hỗ trợ làm đường giao thông và xây nhà sinh hoạt cộng đồng thôn trị giá 6,2 tỷ đồng.
 
Trĩu mùa quả ngọt 
 
Cà phê, cây trồng chủ lực trên đất Nam Hà. Ảnh: T.Đ
Cà phê, cây trồng chủ lực trên đất Nam Hà. Ảnh: T.Đ
15 năm đối với đời người quả không dài và quá ngắn đối với lịch sử một vùng quê thế nhưng từ thực trạng sơ khai chồng chất khó khăn như vậy mà Nam Hà nhanh chóng vươn mình trở thành một xã văn hóa đạt chuẩn cấp tỉnh vào năm 2010, đạt chuẩn nông thôn mới năm 2016, đang trên đà phát triển thì quả đáng khâm phục. Nguyên nhân nào đạt những thành quả to lớn ấy? Chủ tịch xã Tiêu Văn Bính từng làm Bí thư Đảng ủy xã nhiệm kỳ trước lý giải: Trong những năm gần đây và nhất là năm 2017, trên lĩnh vực phát triển kinh tế, Đảng ủy và chính quyền xã tập trung chỉ đạo thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm: đẩy mạnh chuyển đổi cây trồng, vật nuôi; tổ chức hội thảo khoa học kỹ thuật, cung cấp thông tin, nâng cao kiến thức cho người lao động. Phát triển nông nghiệp theo hướng công nghệ cao, bền vững; tạo điều kiện thuận lợi cho mô hình trang trại hoạt động; khuyến khích cá nhân hộ gia đình hợp tác sản xuất - kinh doanh. Phối hợp với các tổ chức nghiên cứu khảo nghiệm, đánh giá hiệu quả dự án phát triển cà phê bền vững (VnSAT) và mô hình phát triển kinh tế, chuyển đổi, tái canh cây cà phê, chăn nuôi bò sữa... Hiện Nam Hà có khoảng 1.520 ha cà phê, năng suất bình quân 3,5 tấn/ha; 65 ha cây dâu tằm, sản lượng kén 120 tấn/năm. Ngoài ra, có 6,8 ha chè, sản lượng búp tươi 103 tấn/năm; 34 ha tiêu; 45 ha cây ăn quả; 40 ha trồng rau hoa (22,6 ha trồng hoa công nghệ cao và 9,6 ha trồng rau công nghệ cao); 8 ha cây dược liệu, khoảng 26 ha cây mác mác, mắc ca...; 50 ha cây hoa màu ngắn ngày. Trên địa bàn có 8 trang trại nuôi heo, 20 hộ chăn nuôi heo quy mô hộ gia đình, 1 trại gà, 22 hộ nuôi bò (9 hộ nuôi bò sữa). Tổng đàn bò 225 con (159 bò sữa), 3.550 con heo, trên 45.000 con gia cầm. Chương trình khuyến nông được chú trọng. Xã đăng ký tham gia dự án sản xuất cà phê bền vững tại thôn Hai Bà Trưng và Nam Hà; dự án sản xuất cà phê công nghệ cao tại thôn Hoàn Kiếm 2 và Hoàn Kiếm 3. 
 
- Cũng cần nói thêm với các nhà báo là cuối năm 2011, Nam Hà vinh dự được UBND tỉnh chọn vào tốp ưu tiên xây dựng NTM - Chủ tịch Tiêu Văn Bính phấn khích giãi bày - Sau 5 năm thực hiện đến cuối năm 2016, xã Nam Hà đã được UBND tỉnh công nhận đạt chuẩn nông thôn mới. Thực hiện phương châm Nhà nước và nhân dân cùng làm, toàn xã đã triển khai làm được hơn 12 km đường bê tông với số vốn trên 10 tỷ đồng. Năm 2017 triển khai thêm 3 công trình đường giao thông nông thôn tại thôn Hoàn Kiếm 1, 2 và 3, dài 1,5 km với tổng kinh phí 1,5 tỷ đồng (nhân dân đóng góp 761 triệu đồng). Qua xây dựng NTM, cơ cấu chuyển đổi cây trồng được chú trọng, nhất là nhân rộng mô hình trồng rau hoa công nghệ cao đã đem lại hiệu quả kinh tế cho người nông dân. 
 
Để Nam Hà tiếp tục phát huy tiềm năng, thế mạnh, Bí thư Đảng ủy xã Vũ Đình Liệu tâm đắc: Đại hội Đảng bộ xã lần thứ III (nhiệm kỳ 2015 - 2020) đã xác định chủ đề “Phát huy mọi nguồn lực, năng động, sáng tạo, đoàn kết xây dựng xã Nam Hà phát triển nhanh và bền vững”. Đại hội đề ra một số nội dung, chỉ tiêu và phương hướng cụ thể như:... Giữ vững đoàn kết thống nhất trong Đảng và cả hệ thống chính trị, xây dựng và củng cố sự đoàn kết các dân tộc, tạo sự đồng thuận xã hội. Năng động sáng tạo, phát huy và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển KT-XH nhanh, bền vững... Tạo thuận lợi để nhân dân tự lực vươn lên áp dụng tiến bộ KHKT vào sản xuất, kinh doanh, tăng thu nhập, bảo đảm đến năm 2020 tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống dưới 2%. Tập trung phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn bền vững theo hướng sản xuất hàng hóa, gắn với chế biến, bảo quản sau thu hoạch... Đầu tư xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ; nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa, nâng cao dân trí, bảo vệ môi trường sinh thái; giữ vững quốc phòng - an ninh và trật tự an toàn xã hội.
 
Về Nam Hà, chúng tôi ghi nhận đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị, MTTQ và các đoàn thể, các doanh nghiệp, các hộ nông dân sản xuất giỏi... đa phần còn trẻ và tâm huyết - họ là lớp người đã kề vai sát cánh, đồng cam cộng khổ, chia ngọt sẻ bùi cùng cha anh, trưởng thành từ bộn bề gian khó để góp phần xây dựng quê hương không ngừng “thay da đổi thịt”, trù phú và an lành như hôm nay. Hiện thực ấy khiến chúng tôi tin tưởng: Phát huy thành tựu qua 42 năm xây dựng vùng đất mới, nhất là 15 năm xã Nam Hà hình thành và phát triển, kế thừa truyền thống ngàn năm văn hiến của đồng bằng châu thổ sông Hồng hòa với bản sắc văn hóa truyền thống đặc sắc của vùng đất Nam Tây Nguyên, Đảng bộ và nhân dân các dân tộc xã Nam Hà sẽ nhân lên sinh lực, chung sức chung lòng tạo dựng địa phương trở thành một điểm sáng “giàu về kinh tế, đẹp về văn hóa, tinh thần” của huyện Lâm Hà và của tỉnh Lâm Đồng, xứng đáng với niềm tự hào, tin tưởng của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố Hà Nội! 
 
Ghi chép: NGUYỄN THANH ĐẠM
,
.