Ðưa đương quy về phía chân trời (bài cuối)
Cập nhật lúc 08:50, Thứ Sáu, 04/05/2018 (GMT+7)
Chân trời nơi ấy đương quy
 
Giám đốc Lê Văn Biết qua đời, HTX Dược liệu Biết Lộc Thành vào những ngày cuối tháng 4/2018 phân chia khu vực các huyện Ðơn Dương, Ðức Trọng, Di Linh thành HTX dược liệu mới, mang tên HTX Dược liệu Như Ý, tọa lạc trên địa bàn xã Ðạ Ròn, Ðơn Dương. Giám đốc HTX Như Ý bây giờ nguyên là Phó Giám đốc HTX Biết Lộc Thành trước đây. Chia tách ra là để tập trung thâm canh trở lại từng diện tích đương quy gắn với thị trường, hy vọng chọn một thời gian thích hợp để cùng với “HTX tiền thân” Dược liệu Biết Lộc Thành liên canh mở rộng về phía chân trời… 
 
Đến đầu năm 2019, HTX Dược liệu Như Ý sẽ mở rộng 30 ha sản xuất đương quy theo hợp đồng. Ảnh: V.V
Đến đầu năm 2019, HTX Dược liệu Như Ý sẽ mở rộng 30 ha sản xuất đương quy theo hợp đồng. Ảnh: V.V

Ðương quy trao phận sự cho “Biết Lộc Thành”
 
Tôi bắt đầu tiếp xúc với Phó Giám đốc HTX Dược liệu Biết Lộc Thành, nông gia Đinh Thị Thi (SN 1967) từ cuối tháng 9/2017. Khi ấy bà Đinh Thị Thi điển hình một hộ gia đình thành viên trồng đương quy nhiều diện tích nhất của HTX Biết Lộc Thành với 4 ha tại vùng nông nghiệp xã Đạ Ròn, huyện Đơn Dương. Nếu ước tính khoảng cách từ khu vườn trồng đương quy tập trung của Giám đốc Lê Văn Biết lúc đó tại xã Đông Thanh, huyện Lâm Hà với khu vườn đương quy vừa nêu của Phó Giám đốc Đinh Thị Thi thì dễ đến gần 40 cây số. Cái duyên gặp cây dược liệu đương quy đối với ông Biết, bà Thi như có sự sắp đặt nào đó từ trước. Khi ông Biết lặng lẽ vừa đưa cây đương quy về đất Đông Thanh, Lâm Hà thì bà Thi cũng đang bắt tay vào cải tạo diện tích đất từ trồng cà chua và các loại rau màu ngoài trời để chuẩn bị chuyển sang trồng đương quy ở Đạ Ròn, Đơn Dương. Nhanh chóng sau đó, ông Biết, bà Thi đã kết nối trao đổi, bổ sung cho nhau cách thức sản xuất cây đương quy theo nhu cầu thị trường với mô hình khởi động là Tổ Hợp tác Dược liệu Biết Lộc Thành vào đầu năm 2016. Tổ Hợp tác do ông Biết làm Tổ trưởng sản xuất 1 ha, bà Thi làm Tổ phó sản xuất 5.000 m2
 
Bà Thi nhớ lại: “Khi hái xuống những trái cà chua, nhổ lên những bó rau trong vụ mùa cuối cùng trên diện tích 5.000 m2 ở xã Đạ Ròn, Đơn Dương, gia đình tôi đưa ngay cơ giới vào cày xới đất, đắp luống, rải gieo đều hạt giống đương quy như gieo hạt cà rốt, phủ lớp rơm rạ mỏng bên trên. Và cũng rải vôi xử lý đất, đổ xuống phân chuồng bón lót trộn đều trong đất, nên cứ yên tâm chờ ngày hạt đương quy nẩy mầm lên lá, lên cây, tiếp tục bón thúc các lứa phân hữu cơ để tạo củ sâm, háo hức hẹn ngày thu hoạch. Nhưng thật thất vọng khi chờ đến 10 ngày, 15 ngày rồi đến 30 ngày, cả 5.000 m2 gieo hạt đương quy chỉ mọc lên lác đác số cây yếu ớt rồi chết héo rũ từng giờ, từng phút…”.
 
Trồng đương quy “đầu tay” gần như thất bại trắng, nhiều người khuyên nên trở lại trồng các loại cây quen thuộc như cà chua, hành tây, cải bắp…, nhưng nông gia Đinh Thị Thi vẫn trăn trở nhiều biện pháp chuyển đổi cho bằng được. “Không thể quay lại với hình thức trồng các loại cây vốn có thị trường tiêu thụ bấp bênh, được mùa mất giá, được giá mất mùa vì không theo hợp đồng, bởi vậy chỉ còn cách duy nhất là phải lấy cây đương quy bù lỗ lại cây đương quy” - bà Thi sau những ngày suy nghiệm và quyết định như vậy. Theo đó, bà Thi đã không quản thời gian vượt khó tự nghiên cứu phân tích, xác định rõ ràng các nguyên nhân dẫn đến trắng tay của vụ xuống giống trồng đương quy đầu tiên trên đất Đạ Ròn, Đơn Dương là không hội đủ các yêu cầu kỹ thuật về làm sạch tàn dư bệnh hại trong đất trồng các loại rau ngắn ngày vụ trước, cũng như việc tưới nước, bón phân cho thấy thiếu cân đối và không đúng thời điểm. 
 
Thì ra việc chuyển đổi trồng cây đương quy cách nhau 40 cây số cũng phải áp dụng các biện pháp cải tạo đất khác nhau, bởi vì nguyên thủy đất Đông Thanh, Lâm Hà trồng cây cà phê, một loại cây công nghiệp dài ngày; còn đất Đạ Ròn, Đơn Dương trồng các loại cây rau ngắn ngày. Mất mùa đã để lại bài học kinh nghiệm quý báu cho mùa vụ đương quy thứ 2, việc đầu tiên bà Thi dùng máy móc cày xới đất để phơi ải đến gần nửa năm sau mới xuống giống trồng. Đến giai đoạn chăm sóc phải tuân thủ theo khuyến cáo về lượng phân bón, nước tưới của đơn vị nghiên cứu dược liệu trung ương khi đến kiểm tra, phân tích chất đất của vùng Đạ Ròn, Đơn Dương. Đáp số sau 12 tháng gieo trồng, vườn đương quy 5.000 m2 của Phó Giám đốc Đinh Thị Thi chính thức thu hoạch liên tục trong 3 tháng sau đó, năng suất đạt từ 3 - 4 tấn/1.000 m2.  
 
Kỳ vọng cánh đồng đương quy rộng lớn hơn
 
Cùng thời vụ đương quy lần thứ 2 thành công ở Đạ Ròn, Đơn Dương, Tổ Hợp tác Dược liệu Biết Lộc Thành được nâng tầm hoạt động lên thành HTX Dược liệu Biết Lộc Thành. Ông Lê Văn Biết làm Giám đốc điều hành chung; bà Đinh Thị Thi làm Phó Giám đốc phụ trách việc xây dựng và mở rộng vùng nguyên liệu đương quy trên các huyện Đơn Dương, Đức Trọng, Di Linh. Với mong muốn thực hành mô hình mẫu để nhân lên đại trà và thu hút ngày càng nhiều hộ gia đình nông dân tham gia thành viên HTX, Phó Giám đốc Đinh Thị Thi tiên phong chuyển đổi đồng loạt thành tổng diện tích 4 ha từ rau màu sang trồng đương quy ở một khu vực cách trung tâm xã Đạ Ròn, huyện Đơn Dương khoảng 5 km. Chừng vài tháng kế tiếp có 8 hộ nông dân tự nguyện gia nhập HTX rồi lần lượt trồng mới thêm 4 ha nguồn giống đương quy với quy trình kỹ thuật được cung cấp, hướng dẫn tại vườn bởi Phó Giám đốc Đinh Thị Thi. “Trồng theo mô hình cuốn chiếu, mỗi tháng ở các cánh đồng đương quy do tôi phụ trách thu hoạch và chế biến sản phẩm từ 10 tấn khô trở lên (tương đương 50 - 60 tấn tươi). Chế biến xong thì tập trung vận chuyển sang cơ sở chính của HTX Biết Lộc Thành tại xã Đông Thanh, huyện Lâm Hà để đóng thùng cung ứng đến đối tác theo hợp đồng bao tiêu hàng năm…”, bà Thi kể.
 
Nhưng thật buồn khi sản xuất theo chuỗi giá trị sản phẩm đương quy thông suốt qua 2 cơ sở đầu mối từ huyện Đơn Dương qua huyện Lâm Hà bỗng phải dừng lại vội vàng vào ngày 30/12/2017, ngày Giám đốc Lê Văn Biết từ trần vì tai nạn lao động. Kế nghiệp Giám đốc Lê Văn Biết là người con trai Lê Văn Chiến (SN 1984) đến tháng 4/2018 vẫn trong thời gian củng cố, rà soát và thiết lập mới, thiết lập lại những hợp đồng sản xuất và tiêu thụ đương quy và HTX Dược liệu Biết Lộc Thành đã chia đôi còn lại khoảng 7 ha tập trung hầu hết ở vùng Lâm Hà, Lạc Dương của tỉnh Lâm Đồng. Một ngày gần cuối tháng 4/2018, Giám đốc “kế nghiệp” HTX Dược liệu Biết Lộc Thành Lê Văn Chiến tâm sự với tôi: “Tháng đầu tiên nhận việc Giám đốc HTX Dược liệu Biết Lộc Thành, cháu và mẹ cùng tập trung khôi phục thâm canh diện tích đương quy trong gia đình; bên cạnh việc động viên các hộ gia đình thành viên duy trì đầu tư diện tích đương quy hiện có. Toàn bộ sản phẩm thu hoạch đương quy của hộ gia đình thành viên vẫn tiếp tục tập kết về HTX sấy khô và tiêu thụ. Từ khi ba cháu mất, có một hợp đồng đối tác đơn phương đình chỉ với nhiều lý do đưa ra khác nhau, cháu và mẹ cháu đã tìm kiếm, thay thế bằng một hợp đồng mới, đảm bảo tiêu thụ toàn bộ số lượng đương quy của gia đình và hộ thành viên…”.   
 
Bà Đinh Thị Thi, Giám đốc HTX Dược liệu Như Ý Đơn Dương, tiền thân là HTX Dược liệu Biết Lộc Thành Lâm Hà. Ảnh: V.V
Bà Đinh Thị Thi, Giám đốc HTX Dược liệu Như Ý Đơn Dương, tiền thân là HTX Dược liệu Biết Lộc Thành Lâm Hà. Ảnh: V.V

Rất may trước đây tân Giám đốc Lê Văn Chiến là hộ gia đình thành viên HTX Dược liệu Biết Lộc Thành sản xuất 2.000 m2 diện tích đương quy đạt chuẩn VietGAP; đồng thời cũng là “kỹ thuật viên” sát cánh bên Giám đốc Lê Văn Biết, luôn miệt mài tìm ra các giải pháp hữu ích về chế biến sản phẩm đương quy, vì vậy khi tiếp nhận mọi công việc thay thế ba mình, Chiến đã sớm làm quen phần lớn công việc, chỉ còn bỡ ngỡ ở khâu điều hành phân phối thị trường. “Cố gắng trong năm 2018, cháu sẽ ổn định hoạt động bình thường của HTX Dược liệu Biết Lộc Thành ở Đông Thanh, Lâm Hà. Từ đó, cháu sẽ xây dựng phương án mới liên kết theo chiều ngang với HTX Dược liệu Như Ý ở xã Đạ Ròn, huyện Đơn Dương…”, tân Giám đốc Lê Văn Chiến kỳ vọng. 
 
Tôi kể lại kỳ vọng của tân Giám đốc HTX Dược liệu Biết Lộc Thành Lê Văn Chiến giữa cánh đồng đương quy Đơn Dương đang tiến xa về phía chân trời, Giám đốc HTX Dược liệu Như Ý Đinh Thị Thi bày tỏ sự đồng thuận của mình: “Ngành nông nghiệp tỉnh Lâm Đồng cũng vừa tổ chức cuộc họp ở huyện Đơn Dương đặt vấn đề khuyến khích các cơ chế, chính sách ưu đãi cho HTX Dược liệu Như Ý chúng tôi đầu tư khai thác thị trường, hợp tác với nông dân mở rộng diện tích sản xuất lên khoảng 30 ha vào đầu năm 2019. Trong mục tiêu những năm tới đây khi HTX Dược liệu Biết Lộc Thành kiện toàn có đủ mọi điều kiện ổn định về nhân lực và vật lực, HTX Dược liệu Như Ý chúng tôi sẽ liên kết trở lại sản xuất theo quy mô những cánh đồng đương quy rộng lớn nhiều hơn nữa…”.
 
“Bởi HTX Dược liệu Biết Lộc Thành là tiền thân của HTX Dược liệu Như Ý hôm nay”, Giám đốc Đinh Thị Thi nói thêm như nhắc nhớ lại nơi chốn khởi nghiệp trồng đương quy của mình. Tôi dõi mắt về phía cánh đồng đương quy xa thăm thẳm chân trời nơi ấy, mường tượng nếu có thế giới bên kia thì cố Giám đốc Lê Văn Biết chắc đang thanh thản và mãn nguyện vô cùng…
 
Ghi chép: VĂN VIỆT
,
.