PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ TĂNG TRƯỞNG XANH:
Sự tất yếu nhưng nhiều thách thức
Cập nhật lúc 08:24, Thứ Tư, 04/07/2018 (GMT+7)
Thực hiện phát triển đô thị tăng trưởng xanh (TTX) trên địa bàn tỉnh Lâm Ðồng theo Quyết định số 84/QÐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư số 01/2018/BXD của Bộ Xây dựng là tất yếu và cần sớm có kế hoạch triển khai. Ðể làm rõ vấn đề này, chúng tôi tiếp tục nêu một số nội dung cụ thể.
 
Nhà kính, nhà lưới tràn lan đang đi ngược lại đô thị tăng trưởng xanh. Ảnh: M.Ðạo
Nhà kính, nhà lưới tràn lan đang đi ngược lại đô thị tăng trưởng xanh. Ảnh: M.Ðạo

Tăng trưởng xanh là gì? 
 
TTX là một chương trình toàn diện, tạo ra hướng tiếp cận mới trong tăng trưởng kinh tế, hướng tới phục hồi và bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên, nuôi dưỡng cuộc sống của con người và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu (BĐKH). TTX là xây dựng nền kinh tế xanh, là quá trình tái cơ cấu lại hoạt động kinh tế và cơ sở hạ tầng để thu được kết quả tốt hơn từ các khoản đầu tư cho tài nguyên, nhân lực và tài chính, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính, khai thác và sử dụng ít tài nguyên thiên nhiên hơn, tạo ra ít chất thải hơn và giảm sự mất công bằng trong xã hội. TTX là nhân tố xúc tác trong việc đầu tư và đổi mới, là cơ sở cho sự tăng trưởng bền vững và tăng cường tạo ra các cơ hội kinh tế mới. 
 
Quyết định số 84 của Thủ tướng Chính phủ về “Phê duyệt kế hoạch phát triển đô thị TTX Việt Nam đến năm 2030” cần quan tâm nội dung gì? Mục tiêu tổng quát là: “Tạo lập và phát triển đô thị TTX ở Việt Nam nhằm thúc đẩy chuyển dịch mô hình tăng trưởng kinh tế đô thị theo hướng TTX, nâng cao năng lực cạnh tranh, đảm bảo phát triển kinh tế khu vực đô thị nhanh, hiệu quả, bền vững, góp phần tạo việc làm, xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, nâng cao năng lực chống chịu ứng phó BĐKH của hệ thống các đô thị, đóng góp cho cam kết quốc gia về giảm phát thải khí nhà kính”. Theo đó, chia ra 2 giai đoạn với những mục tiêu cụ thể (đến năm 2020 và từ 2020-2030). Nội dung chủ yếu của các hành động bao gồm 3 chủ đề và 14 nhiệm vụ hành động ưu tiên. Ba chủ đề là: Rà soát, điều chỉnh quy hoạch đô thị và chương trình phát triển đô thị theo hướng TTX và ứng phó với BĐKH; Lập kế hoạch huy động nguồn lực, ứng dụng khoa học công nghệ và đầu tư xây dựng phát triển đô thị TTX hàng năm và theo giai đoạn; Quản lý phát triển đô thị TTX. 
 
Đối với UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Quyết định 84 nêu rõ: “Căn cứ thực tế tình hình phát triển đô thị của địa phương, chỉ đạo lập kế hoạch thực hiện phát triển đô thị TTX trên địa bàn, lồng ghép trong Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; rà soát Quy hoạch xây dựng vùng tỉnh và Chương trình phát triển đô thị toàn tỉnh lồng ghép các mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể về phát triển đô thị TTX, ứng phó BĐKH; xây dựng, tổ chức thẩm định, phê duyệt, bố trí ngân sách và huy động các nguồn vốn hỗ trợ, tài trợ và các nguồn vốn hợp pháp khác theo phân cấp và quy định pháp luật hiện hành để triển khai thực hiện Kế hoạch”. 
 
Tại Thông tư số 01 của Bộ Xây dựng, 24 chỉ tiêu về TTX. Gồm 4 nhóm: Hiệu quả tăng trưởng kinh tế về sử dụng năng lượng và tài nguyên thiên nhiên trong đầu tư và phát triển; Chất lượng môi trường và cảnh quan, mức độ áp dụng các giải pháp sử dụng tiết kiệm, hiệu quả năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo, bảo vệ môi trường và giảm thiểu ô nhiễm, xả thải, phát thải khí nhà kính trong phát triển; Hiệu quả nâng cao chất lượng và điều kiện sống của người dân; Công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành của chính quyền. 
 
Triển khai bắt đầu từ thành phố Ðà Lạt
 
Là đô thị loại I, thành phố Đà Lạt sẽ được chọn triển khai xây dựng đô thị TTX đầu tiên ở Lâm Đồng. Đây cũng là địa phương đang hội nhiều đặc điểm để phát triển lồng ghép và phát huy ưu thế. Về vĩ mô, đó là quy hoạch chung thành phố và vùng phụ cận đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo Quyết định phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ số 704/QĐ-TTg ngày 12/5/2014. Những chủ trương cụ thể hóa của tỉnh như xây dựng “Làng đô thị xanh”, phát triển “thành phố thông minh”… Đà Lạt còn là địa danh được chứng nhận “Thành phố tiềm năng là thành phố bền vững môi trường ASEAN”; đang được Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP) và Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ (USAID) chọn thí điểm phát triển đô thị theo hướng TTX… Về thực tiễn, Đà Lạt có ưu thế của một vị trí địa kinh tế, bao gồm nhiều tài nguyên giá trị như rừng, nước mặt, du lịch, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao… Những lợi thế so sánh về điều kiện tự nhiên và văn hóa - xã hội là những tiền đề tốt để phát triển nền kinh tế xanh. 
 
Vấn đề là thành phố Đà Lạt cần chủ động, sáng tạo phát triển đô thị theo định hướng tái cơ cấu kinh tế, trong đó trọng tâm phát triển kinh tế nông nghiệp và phát triển đô thị theo một hướng nhìn: tính bền vững. Với xu hướng này, Đà Lạt sẽ được tiếp sức mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế trong ứng phó BĐKH nói riêng và TTX nói chung. Nhiều vấn đề đặt ra cho chính quyền và các cấp, ngành liên quan: nhận thức và năng lực thực hiện TTX; hệ thống thể chế chính sách đồng bộ, phù hợp với xu thế toàn cầu hóa và hướng tới TTX; hiệu quả việc sử dụng các tài nguyên (cây xanh, đất, nước…); phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp thông minh, hạn chế tối đa phát sinh chất thải ô nhiễm…
 
Tại một hội nghị, Phó Giám đốc quốc gia UNDP tại Việt Nam, ông Bakhodir Burkhanov cho rằng: “Chúng tôi đánh giá rất cao, Đà Lạt là một trong số ít thành phố đi đầu về thúc đẩy TTX ở Việt Nam thông qua kế hoạch hành động. Đà Lạt đang kế thừa những kết quả về TTX của các đô thị trên thế giới như tiết kiệm năng lượng, xanh hóa sản xuất, xanh hóa tiêu dùng, giao thông xanh…”. Chỉ đạo các sở, ngành và đơn vị liên quan tại buổi làm việc về kế hoạch phát triển đô thị TTX trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đến năm 2030, ngày 26/6/2018, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phạm S nhấn mạnh: TTX là vấn đề mới nhưng là xu thế tất yếu của thế giới. Với tỉnh Lâm Đồng, kịch bản 20% tỉ trọng về công nghiệp, xây dựng và 80% về du lịch, nông nghiệp là phù hợp xu thế. Trong đó, chuyển đổi nhà kính, nhà lưới để giảm diện tích; phát triển nông nghiệp thông minh, nông nghiệp hữu cơ, du lịch sinh thái, du lịch canh nông… là những khâu đột phá. Vì vậy, cần xác định rõ mức độ TTX ở Lâm Đồng đang ở đâu trong đối sánh các tiêu chí, để định lượng những kế hoạch hành động cụ thể, hiệu quả tối ưu. Thực tiễn là cơ sở phát triển, là thước đo của sự thành công.
 
MINH ÐẠO
,
.