Buôn K'Ho dưới dòng Cam Ly

Cập nhật lúc 06:06, Thứ Sáu, 20/03/2020 (GMT+7)
Đa Huynh, buôn của những người K’Ho Srê lặng lẽ nằm bên con sông nhỏ, hạ nguồn của con suối Cam Ly chảy xuôi từ cao nguyên Lang Biang. Một Đa Huynh ấm áp, no đủ với những thửa dâu xanh ngắt đang vươn mình xây dựng tương lai.
 
Cô gái buôn Đa Huynh hái dâu
Cô gái buôn Đa Huynh hái dâu
 
Đa Huynh vốn là buôn có từ ngày xửa ngày xưa, nơi người K’Ho Srê - K’Ho Ruộng bao đời be bờ giữ nước, trồng xuống những cây lúa nước cho hạt vàng óng. Làm ruộng nước nên người K’Ho Srê không du canh du cư mà gắn bó với làng, với buôn, với những thửa ruộng nước được truyền từ đời này qua đời nọ, từ mẹ qua con gái, từ bà ngoại sang cháu gái. Người Đa Huynh gắn bó với ruộng nước, gắn bó với dòng Cam Ly cung cấp lượng nước dồi dào để cây lúa đắm mình, để hạt lúa chắc mẩy. Nhờ có dòng Cam Ly mà những thửa ruộng lúa Đa Huynh chưa bao giờ thiếu nước, người Đa Huynh dù còn khó khăn nhưng không đói. Ở thị trấn Đinh Văn, huyện Lâm Hà, buôn Đa Huynh nổi tiếng với những thửa ruộng lúa nước vàng óng, ngay dưới hạ lưu dòng Cam Ly mà bà con quen gọi là “sông Cam Ly”. 
 
  Ruộng lúa nước thì quý nhưng hôm nay, người Đa Huynh đang chuyển mình, tìm vật nuôi, cây trồng mới. 
 
Trưởng thôn K’Tèo bảo, cả thôn có khoảng 170 hộ thì tất cả đều có dâu, nhà ít 1 sào, nhà nhiều 5-7 sào. 
 
Cây dâu đã mang lại trù phú cho mảnh đất chuyên gắn bó với cây lúa nước. Bản thân nhà anh K’Tèo cũng lên chân ruộng, trồng dâu trên mảnh đất vốn chuyên trồng lúa nước. Người Đa Huynh học trồng dâu nuôi tằm lẫn nhau và học từ các lớp dạy trồng dâu nuôi tằm của thị trấn tổ chức. Cây dâu chăm sao cho mau sinh cành đẻ nhánh, tằm chăm sao cho không bệnh, cho kén dày, kén chắc, kén trắng bán được giá hơn. 
 
Chị K’Thuyên, cô con gái buôn Đa Huynh rất tự hào về nghề tằm. Trồng lúa nước giúp nhà đủ ăn, cây cà phê cho thu nhập ít nhiều nhưng cây dâu con tằm mới cho gia đình sung túc. Đã 3 năm, nhà chị trồng 1,5 sào dâu, nuôi mỗi tháng 1 hộp tằm. Chị tự hào bởi năng suất nhà tằm của chị bao giờ cũng cao, 1 hộp có thể đạt tới 60-63 kg kén, giai đoạn thấp lắm cũng đạt 45 kg. Chị áp dụng các kỹ thuật tiến bộ, nuôi tằm trên sàn, dùng né gỗ thay cho các dụng cụ từ tre. Trong buôn chị, nhà nào cũng biết đầu tư kinh phí, đầu tư kỹ thuật để  có được những chiếc kén tốt nhất. Và, chị đang cải tạo ruộng để trồng thêm 1 sào dâu. Chị bảo trong buôn, nhà nào cũng đang cải tạo ruộng thành vườn trồng dâu.
 
Điều mà cây dâu con tằm mang lại cho người Đa Huynh không chỉ là những chiếc kén trắng. Nuôi tằm giúp người Đa Huynh học cách giữ vệ sinh môi trường sạch sẽ để con tằm không mắc bệnh. Vào mỗi ngôi nhà của buôn Đa Huynh, dù nhà xây hiện đại hay nhà gỗ cổ truyền đều toát lên sự sạch sẽ, sạch từ trong nhà ra tới ngoài sân.  Cây dâu, con tằm giúp người Đa Huynh  học cách chia sẻ giống dâu, chỉ dạy kỹ thuật lẫn cho nhau cũng như cách xây dựng kế hoạch làm ăn, tằm ngủ tằm ăn rỗi, lên né bóc kén đúng ngày đúng tháng. 
 
Người Đa Huynh nhường đất cho Nhà nước xây dựng mương thủy lợi bắc qua vườn, để dòng nước Cam Ly chảy vào từng gốc dâu. Chị K’Méo tự hào, nhà chị vừa chặt một dãy 25 cây cà phê để nhường đất cho mương thủy lợi đi qua. Chị bảo không chỉ nhà chị, nhiều bà con khác cũng hạ cà phê để thi công mương. Vì trồng lúa cũng cần  nước, cây dâu cũng cần nước. Nếu trông vào con lạch tự nhiên như xưa nay thì lúc có nước, lúc không, bà con lại phải đắp đập be bờ giữ nước. Còn có mương bê tông, nước lúc nào cũng dồi dào, có thể lấy nước theo đúng kế hoạch mà tốn ít công. Chị K’Méo cũng như bà con đều sẵn sàng nhường đất để Nhà nước thi công mương thủy lợi.  
 
Dưới hạ lưu dòng Cam Ly lặng lẽ, buôn Đa Huynh đang chuyển mình, chào đón một tương lai tươi sáng, no ấm, đầy hi vọng như màu xanh của dâu, của lúa.     
        
DIỆP QUỲNH
,