Lâm Đồng trước những vấn đề đặt ra khi tham gia FTA (Kỳ I)

Cập nhật lúc 06:19, Thứ Tư, 25/03/2020 (GMT+7)
LTS: Hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam là thành viên ký kết mở ra cơ hội song cũng nhiều thách thức đối với cộng đồng doanh nghiệp trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. Vì vậy, thực hiện Nghị quyết về chương trình giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Lâm Đồng đã tổ chức chương trình giám sát về chuyên đề này nhằm đánh giá những kết quả đạt được, hạn chế và khó khăn, bất cập, vướng mắc khi triển khai thực hiện các FTA tại địa phương, từ đó đề xuất, kiến nghị những giải pháp cụ thể với Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương và địa phương.
 
Nhiều vướng mắc khi thực hiện FTA
 
Việc tham gia các FTA sẽ mang đến những cơ hội lớn, đồng thời đặt ra những thách thức đối với nền kinh tế nước ta. Với việc loại bỏ thuế quan theo các cam kết của các FTA, nền kinh tế sẽ có mức độ tăng trưởng xuất khẩu và nhập khẩu cao hơn, thu hút được nhiều hơn nguồn vốn, công nghệ và trình độ quản lý từ các đối tác đầu tư, môi trường kinh doanh thông thoáng... 
 
Doanh nghiệp của Lâm Đồng đa số có quy mô sản xuất nhỏ, năng lực cạnh tranh hạn chế nên còn khó khăn trong xuất khẩu hàng hóa, cạnh tranh trên thị trường ngoài nước.
Doanh nghiệp của Lâm Đồng đa số có quy mô sản xuất nhỏ, năng lực cạnh tranh hạn chế nên còn khó khăn trong xuất khẩu hàng hóa, cạnh tranh trên thị trường ngoài nước
 
Tuy nhiên, các doanh nghiệp (DN) chưa tận dụng được đầy đủ các lợi ích thuế quan từ các FTA do không biết, không đáp ứng được các điều kiện về quy tắc xuất xứ hoặc do thủ tục, lộ trình ưu đãi. Xuất khẩu tăng nhưng giá trị tăng không cao, chủ yếu nguyên liệu xuất thô, hàng gia công. Nhập siêu tăng mạnh nhưng lại từ các nước có sản phẩm cạnh tranh với Việt Nam dẫn đến việc thị trường nội địa bị cạnh tranh khốc liệt với hàng hóa nước ngoài. Năng suất lao động và hiệu quả của DN đang giảm dần, đã xuất hiện những nhóm bị tổn thương nhiều hơn so với các nhóm khác như nông sản, thủy sản..., thiếu cơ chế hỗ trợ sử dụng các công cụ bảo vệ thị trường nội địa trước hàng nhập khẩu cạnh tranh không lành mạnh, gây bất bình đẳng trong cạnh tranh tại chính “sân nhà”, còn thị trường các nước có FTA với Việt Nam đã xuất hiện những rào cản thương mại như hàng rào TBT, kiểm dịch ở biên giới, bảo hộ thị trường...
 
Cùng với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam tham gia vào các FTA thế hệ mới ngày càng nhiều. Bên cạnh những thời cơ lớn, Việt Nam nói chung, tỉnh Lâm Đồng nói riêng cũng đối mặt với không ít khó khăn, thách thức đặt ra từ các FTA thế hệ mới. Cụ thể đó là: Kinh tế phát triển chưa thật sự bền vững; chất lượng tăng trưởng, hiệu quả và sức cạnh tranh còn thấp, chưa tương xứng với tiềm năng và yêu cầu phát triển của địa phương. Tái cơ cấu kinh tế trên một số lĩnh vực còn chậm, chưa rõ nét. Ngành công nghiệp quy mô nhỏ, công nghiệp chế biến, chế tạo phát triển chậm. Tiến độ triển khai một số công trình trọng điểm còn chậm so với yêu cầu đề ra. Công tác quản lý, bảo vệ rừng, tài nguyên khoáng sản, việc thu gom và xử lý rác thải còn nhiều hạn chế. Công tác quy hoạch, quản lý theo quy hoạch, quản lý trật tự xây dựng và phát triển đô thị còn nhiều bất cập.
 
Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH Lâm Đồng Nguyễn Tạo đánh giá: DN Lâm Đồng hầu hết có quy mô sản xuất và kinh doanh nhỏ, nguồn lực tài chính hạn chế, năng lực cạnh tranh yếu. Do đó, số DN tham gia các chương trình xúc tiến thương mại ở nước ngoài rất hạn chế. Thị trường xuất khẩu còn nhỏ lẻ, chưa có khách hàng chiến lược, chưa thu hút được nhà đầu tư chiến lược. Hạn chế về cơ sở hạ tầng giao thông và cơ sở hạ tầng thương mại đã cản trở việc thu hút đầu tư cũng như quá trình giao thương, vận chuyển hàng hóa. Thiếu lao động chất lượng cao; đầu tư cho nghiên cứu, đổi mới và ứng dụng khoa học, công nghệ còn chưa được chú trọng. 
 
Cải cách hành chính, nhất là cải cách thủ tục hành chính chưa theo kịp yêu cầu của phát triển kinh tế - xã hội cũng như mong muốn của người dân, doanh nghiệp... 
 
Ngoài ra, trên thực tế còn thiếu các chuyên gia có kiến thức, kinh nghiệm, am hiểu về các hiệp định thương mại tự do, pháp luật quốc tế, thị trường nước ngoài. Đội ngũ cán bộ làm công tác hội nhập kinh tế quốc tế ở cơ sở còn yếu, nhất là cán bộ có trình độ chuyên môn sâu, am hiểu luật pháp quốc tế, thông thạo ngoại ngữ. Nhiều vấn đề mang tính liên ngành còn chậm được xử lý, đặc biệt trong lĩnh vực nâng cao hiệu quả đầu tư, năng lực cạnh tranh, phát triển đồng bộ các yếu tố kinh tế thị trường. 
 
Tiếng nói doanh nghiệp
 
Ông Nguyễn Phú Ca - Giám đốc, Chủ tịch HĐQT Hợp tác xã nông nghiệp Thạnh Nghĩa cho hay: Hiện HTX tiêu thụ khó khăn bởi sản lượng làm ra rất lớn nhưng DN thu mua không thu mua hết sản lượng của chúng tôi sản xuất ra. Về truy xuất nguồn gốc, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm chưa được kiểm soát nên thị trường trôi nổi, tư thương chiếm ưu thế nhiều hơn nông dân,... cần phải có barem cụ thể, có những tiêu chí cụ thể để chúng tôi thực hiện theo. Mặt khác, Nhà nước cần có quy hoạch vùng, tăng cường gắn bó giữa DN thu mua với nông dân, chia sẻ với nông dân để mang lại lợi ích cho nhiều phía.
 
Tương tự, ông Nguyễn Tuấn Anh - Giám đốc Công ty TNHH Nông sản thực phẩm Cao Nguyên bày tỏ: Khó khăn hiện nay với chúng tôi khi thực hiện FTA đó là DN rất cần có đơn vị tư vấn kỹ thuật chuyên nghiệp cho DN, nông dân để hiểu sản phẩm đạt tiêu chí gì và cần phải làm gì để đạt tiêu chí xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài. Quy mô và năng lực sản xuất hiện nay đa số DN còn rất manh mún, nhỏ lẻ nên rất cần định hướng, cần cơ cấu lại nhiều yếu tố để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hội nhập kinh tế quốc tế. 
 
NGUYỆT THU 
,