Ðể tiếng chiêng dài mãi...
Cập nhật lúc 08:34, Thứ Sáu, 13/10/2017 (GMT+7)
Ngày nay, văn hóa cồng chiêng đang có nguy cơ bị mai một dần trong giới trẻ. Thế nhưng, tại thôn R’Chai 1 (xã Phú Hội, huyện Ðức Trọng), tiếng cồng chiêng vẫn ngân vang trong mỗi dịp lễ hội hay tết đến, xuân về. Bởi, ở đó, có một đội cồng chiêng của những người cao tuổi đã được thành lập và duy trì suốt 17 năm qua.
 
Một buổi tập của các nghệ nhân Đội cồng chiêng thôn R’Chai 1. Ảnh: T.V
Một buổi tập của các nghệ nhân Đội cồng chiêng thôn R’Chai 1. Ảnh: T.V

Một ngày cuối tuần, chúng tôi may mắn được xem một buổi tập cồng chiêng của các cụ trong đội cồng chiêng thôn R’Chai 1. Với những nét độc đáo riêng trong lối trình diễn, trong từng tiếng cồng chiêng, các nghệ nhân của đội cùng những biến tấu độc đáo đã khiến cho người xem say sưa và cuốn vào từng điệu thức. Giai điệu chiêng thong thả, nhịp nhàng mà khoan thai; nhịp cồng rộn ràng, sôi nổi hòa cùng với tiếng trống lúc trầm, lúc bổng, du dương như lời hỏi han, chuyện trò... 
 
“Hồi đó, 12 người trong đội chúng tôi, có người đã được tiếp xúc với tiếng cồng chiêng từ bé, người thì chưa biết gì, nhưng đều có chung niềm đam mê âm nhạc, yêu tiếng cồng chiêng của quê hương nên đội cồng chiêng thôn R’Chai 1 cũng chính thức ra đời” - cụ Ha Tông, Đội trưởng Đội cồng chiêng, cũng là người trực tiếp truyền dạy các bài cồng chiêng cho các thành viên trong đội nhớ lại.
 
Ngay từ khi còn bé, già Ha Tông đã được những người đi trước truyền đạt lại nghệ thuật cồng chiêng để rồi đi qua không biết bao mùa rẫy, mùa cây rừng thay lá, tiếng cồng chiêng vẫn vang vọng ở xóm, làng mỗi dịp lễ, những ngày vui. Trong đội, cụ Ha Tông thuộc nhiều làn điệu và am hiểu cồng chiêng nhất, đó cũng là lý do cụ được tín nhiệm bầu giữ chức đội trưởng của đội từ những ngày mới thành lập cho đến nay. 
 
Và, cũng kể từ sau ngày thành lập, cứ mỗi chiều chủ nhật hàng tuần, các thành viên trong đội lại cùng nhau nhóm họp, tập luyện, sao cho tiếng cồng chiêng ngày càng nhuần nhuyễn, thuần thục. Các nghệ nhân cho biết, có khoảng 5 bài để đánh trong các dịp lễ, hội khác nhau nhưng không phải học ngày một ngày hai là đã có thể trình diễn, mà đó là cả một quá trình rèn luyện lâu dài, có khi phải mất 2-3 năm. Và khi đã nhuần nhuyễn từng điệu cồng chiêng thì khi trong thôn, xã, nhà nào có hội vui như đám cưới, mừng nhà mới, mừng lúa mới, giao thừa đều được đội cồng chiêng của thôn đến biểu diễn những âm điệu vui tươi, tưng bừng. Rồi các hội thi, hội diễn của xã, nếu cần, đội cồng chiêng của các nghệ nhân đều sẵn sàng có mặt.
 
“Sau vài ba năm đầu, tiếng cồng chiêng của anh em chúng tôi đã thuần thục và nếp sinh hoạt như ngày còn trai trẻ thì vẫn được đội duy trì vì đó không chỉ là cơ hội để chúng tôi ôn lại những bài cồng chiêng truyền thống mà còn là dịp để những ông bạn già chúng tôi gặp nhau, hỏi han, trò chuyện…”, già Ha Sương - Chi hội trưởng Chi hội người cao tuổi của thôn R’Chai 1 và cũng là người có uy tín của thôn vui vẻ cho biết.
 
Để góp phần gìn giữ nét văn hóa truyền thống của một vùng đất, ngoài việc tham gia biểu diễn, các thành viên của đội còn tích cực truyền dạy cho các thế hệ trẻ trong thôn. “Mình càng ngày càng già, cần có lớp con cháu kế cận để tiếng cồng chiêng không bị mai một. Từ đầu năm đến nay, từ sự chỉ đạo của chi bộ thôn, chúng tôi đã mở được 2 lớp đào tạo cồng chiêng cho các cháu trong thôn, mỗi lớp như vậy khoảng 12 người. Cũng vào các buổi tập của đội, các cháu cũng đến học luôn. Dạy cho các cháu biết đánh chiêng thành thạo, tôi và các nghệ nhân khác phải hướng dẫn nhiều lần, dạy những nét cơ bản nhất đến những kỹ thuật công phu, thậm chí phải cầm tay chỉ từng nhịp, chỉnh độ cao thấp thì các em mới đánh được đều tay, mới phối hợp được nhịp nhàng chiêng, trống, khèn, lục lạc… Thời gian tới, chắc chắn chúng tôi sẽ tiếp tục duy trì các lớp truyền dạy cồng chiêng như thế này!” - già Ha Tông cho biết.
 
“Ngày nay, lớp trẻ gần như không còn tha thiết với cồng chiêng thì việc đội cồng chiêng của các nghệ nhân tại thôn R’Chai 1 vẫn duy trì sinh hoạt và tham gia các hoạt động biểu diễn là điều rất đáng quý, góp phần giúp địa phương duy trì và bảo tồn nét đẹp truyền thống của đồng bào dân tộc Cil. Dự kiến sắp tới, khi thành lập Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau trên địa bàn xã, chúng tôi sẽ đưa cồng chiêng là loại hình sinh hoạt chủ đạo, nhằm góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của bà con địa phương, cũng như tiếp tục duy trì di sản văn hóa này!” - bà Kră Jăn K’Suynh, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Hội nói. 
 
Với sự cố gắng gìn giữ không mệt mỏi của các nghệ nhân đầy tâm huyết như các nghệ nhân của Đội cồng chiêng thôn R’Chai 1, vào dịp lễ hội, lễ tết cuối năm, lúc người dân trong thôn, xã thong thả vụ mùa, họ sẽ thăm viếng, hàn huyên, chúc phúc cho nhau. Lúc đó, tiếng cồng chiêng lại được dịp ngân vang… 
 
THY VŨ
,
.