Giáo dục người lớn trong XHHT nhằm mục đích học tập suốt đời trong gia đình, dòng họ và cộng đồng
Cập nhật lúc 10:26, Thứ Năm, 09/11/2017 (GMT+7)
(LĐ online) - Học tập thường xuyên, học tập suốt đời (HTSĐ) trong gia đình, dòng họ, cộng đồng tiến tới xây dựng xã hội học tập (XHHT) là nhiệm vụ quan trọng của toàn Đảng, toàn dân và của hệ thống chính trị trong giai đoạn hiện nay, nhằm đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững và hội nhập quốc tế.
 
Kinh nghiệm của các nước phát triển là bài học quý báu để chúng ta học tập nhằm rút ngắn giai đoạn đón đầu và phát triển. Chẳng hạn, giáo dục người lớn trong XHHT ở Nhật Bản và Hàn Quốc là hai quốc gia điển hình của mô hình này. Việc tổ chức học tập của người lớn ở Nhật Bản được chính phủ đặc biệt quan tâm, bởi vì:
 
Thứ nhất, mỗi người dân phải không ngừng học tập những tri thức và công nghệ mới để thích nghi với sự thay đổi nhanh chóng của nền kinh tế. HTSĐ không chỉ mang lại ý nghĩa nâng cao dân trí và trình độ học vấn, mà còn nhằm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự phát triển xã hội.
 
Thứ hai, Nhật Bản là “Xã hội già hóa”. Thời gian nhàn rỗi trong dân chúng tăng lên, tiềm lực lao động của người cao tuổi còn khá nhiều, từ đó nhu cầu học tập của người lớn đa dạng, phong phú.
 
Thứ ba, Nhật Bản muốn xóa đi một tâm lý bằng cấp trong xã hội để tạo ra một xã hội đề cao năng lực của từng con người.
 
Tại Nhật Bản, người ta tổ chức nhiều cơ sở giáo dục để giúp người lớn học tập suốt đời. Trung tâm xúc tiến HTSĐ được thành lập ở hầu hết các địa phương. Mục tiêu hoạt động của Trung tâm là cung thông tin, tổ chức tư vấn về vấn đề học tập, tìm hiểu nhu cầu người học để tổ chức chương trình học tập phù hợp với đối tượng cần được học.
 
Ngoài hình thức Trung tâm nói trên, tại Nhật Bản còn có “Hiệp hội thôn làng, thị trấn HTSĐ” trên quy mô toàn quốc. Hiệp hội xây dựng mạng lưới liên hệ, trao đổi nhân lực và kinh nghiệm tổ chức học tập giữa các địa phương, liên kết các địa phương đang tiến hành các thành phố HTSĐ.
 
Những năm gần đây, ở Hàn Quốc và Singapore cũng có một xu hướng giống như ở Nhật Bản là xem xét, đánh giá việc xây dựng XHHT và HTSĐ có tác dụng như thế nào với việc giải quyết xóa đói giảm nghèo, biến đổi khí hậu, biến động nhân khẩu, biến đổi nhân khẩu, thất nghiệp di dân, khủng hoảng tài chính, an ninh phi truyền thống.
 
Về xây dựng XHHT ở Hàn Quốc, Soon-okjo sau khi nghiên cứu những điển hình của quốc gia này đã đưa ra hai khuyến nghị quan trọng:
 
Thứ nhất, để xây dựng thành công mô hình XHHT, Chính phủ phải bảo đảm ngân sách để thúc đẩy các chính sách.
 
Thứ hai, giáo dục suốt đời phải là một tiến trình gắn liền với đời sống và nhu cầu người học. Chương trình giáo dục suốt đời phải xuất phát từ cấp vùng, cấp địa phương, đồng thời phải hình thành các cơ sở hạ tầng thì thì mới đáp ứng được nhu cầu này. 
 
Ông cũng nêu lên 3 chính sách:
 
- Chính sách nuôi dưỡng người học sáng tạo trong suốt đời người.
 
- Chính sách tăng cường sự tham gia của các tổ chức HTSĐ và thúc đẩy kết nối giữa các tổ chức.
 
- Chính sách thiết lập hạ tầng HTSĐ và thúc đẩy các hoạt động xây dựng cơ sở hạ tầng cho việc HTSĐ
 
Ở Việt Nam và tỉnh Lâm Đồng chúng ta đang thực hiện Nghị quyết của Đảng về xây dựng XHHT, học tập thường xuyên, học tập suốt đời; Quyết định 89/QĐ-TTg ngày 9/01/2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án “Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2012 - 2020”, Đề án 281 về “Đẩy mạnh phong trào học tập suốt đời trong gia đình, dòng họ, cộng đồng đến năm 2020”. Việc học tập kinh nghiệm của các nước về xây dựng XHHT mà trọng tâm là giáo dục người lớn là những bài học quý giá để chúng ta thực hiện có hiệu quả tại các Trung tâm học tập của cả nước và tỉnh Lâm Đồng nói riêng.
 
Lâm Đồng là tỉnh miền núi, kinh tế- xã hội còn gặp nhiều khó khăn, toàn tỉnh có trên 1,2 triệu người, đồng bào dân tộc chiếm trên 17% với 45 dân tộc anh em sinh sống ở 147 xã, phường của 12 huyện, thành phố. Đặc biệt, tỉnh Lâm Đồng đều có đồng bào của 63 tỉnh thành trong cả nước đến đây định cư lập nghiệp, nên đều mang văn hóa và tập quán của các vùng miền về đây tạo nên nét văn hóa độc đáo, đa dạng. Ngoài gia đình, dòng học, hội đồng hương là một biểu trưng của đồng bào các tỉnh lập nên ở các thành phố và các huyện ở Lâm Đồng. Với đức tính cần cù, chịu khó, hiền lành, thân thiện và có truyền thống yêu nước, cách mạng; cùng tuyền thống hiếu học đã góp sức xây dựng tỉnh Lâm Đồng, từng bước đi lên toàn diện về kinh tế - xã hội. Truyến thống đó đã và đang được phát huy đến việc học tập người lớn trong gia đình, dòng họ, cộng đồng. Bình xét các mô hình học tập năm 2016, toàn tỉnh xây dựng được 147.198 gia đình học tập (GĐHT), tăng 99.856 so với gia đình hiếu học năm 2012, 267 dòng học (DHHT) tăng 136 so với năm 2012; có 1.032 cộng đồng học tập ở các tổ, thôn, xã và 675 đơn vị học tập (đa số là trường học). Năm 2017, toàn tỉnh triển khai đậi trà các mô hình học tập, có 187.516 gia đình đăng ký xây dựng GĐHT, 492dòng học đăng ký xây dựng DHHT và 755 đơn vị đăng ký ĐVHT. Phong trào xây dựng các mô hình học tập đã tác động tích cực đến an sinh xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi những mục tiêu kinh tế- xã hội của cac địa phương và toàn tỉnh.   
Tuy nhiên, việc học tập của người lớn vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, đó là:
 
Thứ nhất, công tác tuyên truyền, phổ biến sự hiểu biết về xây dựng XHHT, xác định vai trò của người lớn trong gia đình, dòng họ, cộng đồng và đơn vị còn nhiều hạn chế, chưa có tổ chức và đơn vị nào chịu trách nhiệm chính về vấn đề này.
 
Thứ hai, nhận thức về học tập người lớn trong gia đình, dòng họ, cộng đồng và đơn vị còn nhiều hạn chế và bất cập.
 
Thứ ba, chủ trương, cơ chế và điều kiện đảm bảo chưa đồng bộ.
 
Đó là: Quyết định 89/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đế án “xây dựng XHHT giai đoạn 2012-2020”, Quyết định 281/QĐ -TTg về việc “phê duyệt Đề án đẩy mạnh phong trào học tập suốt đời trong gia đình, dòng họ, công đồng đến năm 2020”; Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam có Quyết định số 448/QĐ-KHVN  ban hành Bộ tiêu chí và hướng dẫn tổ chức đánh giá, công nhận các danh hiệu “gia đình học tập”, “dòng học học tập”, “cộng đồng học tập” cấp thôn/bản/ấp/tổ dân phố hoặc tương đương “đơn vị học tập” ở cơ sở thuộc xã quản lý giai đoạn 2016 – 2020; Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 44/2014/TT-BGDĐT quy định về đánh giá, xếp loại “cộng đồng học tập” cấp xã; UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Quyết định số 1868/QĐ-UBND ngày 23/9/2013 về việc phê duyệt Kế  hoạch thực hiện Đề án “xây dựng XHHT giai đoạn 2012 - 2020”; Quyết định số 1191/QĐ-UBND ngày 27/5/2014 về việc phê duyệt Kế hoạch thực hiện Đề án 281/QĐ-TTg và Kế hoạch số 2547/KH-UBND ngày 13/5/3016 về việc triển khai các mô hình học tập ở cơ sở giai đoạn 2016 - 2020 và xây dựng mô hình điểm “Cộng đồng học tập” cấp xã năm 2016.
 
Muốn triển khai hiệu quả các mô hình xây dựng XHHT đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị ở cơ sở và các Sở, ngành cấp tỉnh. Mặt khác, những nội dung và tiêu chí đánh giá, xếp loại các mô hình xây dựng XHHT cần phải được lồng ghép với các phong trào và các cuộc vận động khác như: xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư; Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đo thị văn minh…
 
Vì vậy, cần đẩy mạnh công tác tuyên tuyền, vận động, nâng cao nhận thức trong đội ngũ cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân hiểu và nắm được nội dung của xây dựng GĐHT, DHHT, CĐHT và ĐVHT, từ đó tự nguyện tham gia thực hiện các mô hình học tập hướng tới mục tiêu học tập thường xuyên, học tập suốt đời. Mặt khác, cần phát huy vai trò của Trung tâm học tập cộng đồng ở 147 xã, phường, phải xem Trung tâm học tập cộng đồng là trường học để người dân cần gì học nấy, Ban Giám đốc TTHTCĐ cần xây dựng kế hoạch cụ thể hàng năm để người dân biết và tham gia học tập.
 
NGUT Nguyễn Xuân Ngọc
Chủ tịch HKH tỉnh Lâm Đồng
,
.