Sàng lọc trước sinh và sơ sinh ở Di Linh
Cập nhật lúc 09:31, Thứ Ba, 12/12/2017 (GMT+7)
Người dân ngày càng hiểu biết về lợi ích của việc sàng lọc trước sinh và sơ sinh để đảm bảo cho trẻ em được khỏe mạnh. Tuy nhiên, chương trình theo hình thức miễn phí được nhiều bà mẹ hưởng ứng nhưng tỉ lệ mẫu miễn phí hàng năm quá ít so với nhu cầu thực tế. Vì vậy, hướng tới thực hiện xã hội hóa đối với dịch vụ này là khả thi để đáp ứng nhu cầu bảo vệ chăm sóc trẻ em ngày càng cao của người dân. 
 
BS Lê Đắc Phú - Phó Trưởng Khoa Sản - TTYT Di Linh kiểm tra sức khỏe trẻ sơ sinh. Ảnh: A.N
BS Lê Đắc Phú - Phó Trưởng Khoa Sản - TTYT Di Linh kiểm tra sức khỏe trẻ sơ sinh. Ảnh: A.N
Việc triển khai lấy máu gót chân trẻ sơ sinh để sàng lọc sơ sinh được thực hiện tại Khoa Sản - Trung tâm Y tế (TTYT) Di Linh từ năm 2012. Tổng số mẫu lấy máu gót chân từ 2012-2017 là 1.552 ca. Tùy theo năm, có năm lấy mẫu nhiều nhất là 2012 với 650 mẫu, các năm 2013 và 2017 mỗi năm lấy 300 ca, có năm lấy mẫu thấp nhất là 2015 có 60 mẫu. Do phụ thuộc vào chương trình của bệnh viện tuyến trên, nên TTYT Di Linh chỉ đáp ứng theo chỉ tiêu giao lấy mẫu hàng năm của Bệnh viện Từ Dũ.
 
BSCKI Lê Thành Quang - Giám đốc TTYT Di Linh cho biết: Hiện nay, hệ thống y tế dự phòng ở Di Linh triển khai công tác quản lý bệnh nhân HIV, tuyên truyền, khám chữa bệnh, chăm sóc thai giai đoạn đầu, tư vấn cho bệnh nhân xét nghiệm HIV, qua đó phát hiện một vài ca dương tính, đưa vào điều trị can thiệp phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con. Tất cả các bệnh nhân sinh đẻ tại TTYT Di Linh đều được sàng lọc HIV trước hoặc sau khi đẻ. Việc tầm soát trước sinh và sơ sinh là cực kỳ quan trọng bởi vì mục đích của chúng ta là tạo nên thế hệ tương lai khỏe, là nòi giống của dân tộc. Trước những áp lực có rất nhiều bệnh lây truyền từ mẹ sang con, lây truyền qua đường tình dục thì các chương trình tầm soát này mang ý nghĩa quan trọng, chúng tôi mong muốn các dự án của chương trình này tiếp tục duy trì và mở rộng.
 
BS Quang đánh giá đề án sàng lọc trước sinh và sơ sinh triển khai thí điểm tại TTYT Di Linh từ 2012, dựa trên kết quả lấy mẫu xét nghiệm để sàng lọc, như vậy trong các năm sự phân bố kế hoạch không đều, có năm hơn 600 mẫu, có năm chỉ dưới 100 mẫu. Đầu tiên, khi những bà mẹ thấy lấy máu gót chân cho con để tầm soát sơ sinh, cảm xúc dễ hiểu là khá xót ruột nhưng khi bà mẹ biết lợi ích của công tác này thì đồng tình. Riêng nhân viên y tế đã được cấp trên, các chương trình huấn luyện bài bản, thực hiện đúng theo quy trình. “Tôi nghĩ trong thời gian tới bởi chương trình khó khăn về kinh phí nên vấn đề xã hội hóa công tác này cũng cần đặt ra. Một trong những khó khăn nhất của thực hiện xã hội hóa là nhận thức của người dân. Ở Di Linh, chương trình này đã thực hiện nhiều năm, khi nhận thấy lợi ích của việc sàng lọc thì đầu tư một ít kinh phí để tầm soát cho con mình nhằm đảm bảo trẻ khỏe mạnh là việc nên được tiến hành, đó là nhu cầu thực tế đòi hỏi y tế phải đáp ứng. Nếu thực hiện miễn phí số mẫu còn ít thì khi xã hội hóa sẽ tăng lên nhiều hơn về số mẫu lấy máu gót chân để sàng lọc sơ sinh” - BS Quang nhận định. 
 
Tại Khoa Sản - TTYT Di Linh, sản phụ Ka Trang 29 tuổi cho biết: “Tôi đã có 2 con, con đầu là bé gái 8 tuổi và bé trai này mới sinh được 4 ngày tuổi, mình sinh thường, cháu nặng 3,8 kg. Mình không biết là cán bộ y tế có lấy máu gót chân của bé không, chỉ biết là có lấy mẫu máu của mẹ để xét nghiệm, hình như của bé không thấy lấy, nếu có làm thì cũng tốt. Lúc mang bầu mình thường đi siêu âm, vì lúc mang bầu tôi bị động thai 2 lần, nên lo quá phải đi kiểm tra nhiều lần, siêu âm 4 lần và mình biết giới tính con trước khi sinh”. 
 
BS Lê Đắc Phú - Phó Trưởng khoa Sản của TTYT Di Linh: Qua 5 năm triển khai kỹ thuật lấy máu gót chân sàng lọc sơ sinh, số lượng thực hiện chưa nhiều, chưa đáp ứng được đầy đủ so với mong muốn của người dân, nhiều sản phụ có nhu cầu lấy máu gót chân cho con để tầm soát các dị tật bẩm sinh: thiếu men gan, suy thận, suy giáp. Hàng năm, Bệnh viện Từ Dũ giao mẫu về, năm nay là 300 mẫu, qua 2 đợt đã thực hiện xong, mẫu Bệnh viện Từ Dũ đưa về theo đợt, có được bao nhiêu chúng tôi làm bấy nhiêu và đội ngũ nhân viên y tế được tập huấn, báo cáo kỹ thuật, các mẫu đều đạt chuẩn...
 
Việc triển khai lấy mẫu máu gót chân sơ sinh tiến hành vào ngày thứ hai sau sinh (trẻ chích ngừa viêm gan ngày thứ nhất sau sinh), qua gần 1 tháng sẽ có kết quả thông báo cho bệnh nhân; nếu mẫu bất thường sẽ  có thông báo. Qua theo dõi 5 năm nay, thường 1 đợt có 2-5 trường hợp, Bệnh viện Từ Dũ yêu cầu làm lại mẫu vì nghi ngờ nhưng khi lấy mẫu làm lại thì kết quả trả lời tốt. Với kinh nghiệm 30 năm trong nghề, BS Phú chia sẻ: “Có những ca phát hiện dị tật khi thai hơn 3 tháng, bao giờ tôi cũng cho chuyển lên tuyến trên để kiểm tra, xử lý cẩn thận... Thai phụ được tầm soát để kiểm tra có dị tật, biết được thai phát triển như thế nào, tư vấn dinh dưỡng, chăm sóc thai...”.
 
Chị Nguyễn Thị Xoa - Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Dân số - KHHGĐ (TTDS-KHHGĐ) huyện Di Linh cho biết: Hiện nay, chúng tôi đang triển khai kế hoạch tuyên truyền dự án 2 Tầm soát các dị dạng, bệnh tật bẩm sinh và kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh trên địa bàn 19/19 xã, thị trấn. Đẩy mạnh tuyên truyền, vận động trong các xã, thị trấn, lồng ghép các cuộc họp thôn, cụm dân cư, 1 tuần 1 buổi phát thanh xuống tất cả các xã, thị trấn. Đối tượng là phụ nữ mang thai từ 35 tuổi trở lên; thai phụ có tiền sử sẩy thai tự nhiên, thai chết lưu hoặc có con chết sớm sau sinh; tiền sử gia đình thai phụ hoặc chồng có người được xác định là bất thường nhiễm sắc thể; cặp vợ chồng kết hôn cận huyết thống; thai phụ nhiễm vi rút Rubella, Herpes; thai phụ sử dụng thuốc độc hại trong khi mang thai hoặc tiếp xúc thường xuyên với môi trường độc hại; thai nhi có dấu hiệu nghi ngờ bất thường về hình thái, cấu trúc trên siêu âm. 
 
Di Linh đề ra chỉ tiêu là 100% các bà mẹ mang thai tại 19 xã, thị trấn được tuyên truyền, tư vấn về sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh. Thực hiện kỹ thuật sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sàng lọc sơ sinh do TTDS - KHHGĐ huyện phối hợp với TTYT Di Linh thực hiện dịch vụ, theo dõi tư vấn giúp đỡ các trường hợp được xác định có nguy cơ cao, bệnh lý. Đối tượng được hỗ trợ chi phí sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh là: người thuộc hộ gia đình nghèo, cận nghèo, người có công cách mạng và người DTTS sống tại xã đặc biệt khó khăn (trừ các đối tượng được Quỹ BHYT thanh toán). 
 
Bên cạnh việc triển khai tuyên truyền sàng lọc trước sinh và sơ sinh, TTDS - KHHGĐ Di Linh còn triển khai đồng bộ 3 chương trình tuyên truyền về Tư vấn khám sức khỏe tiền hôn nhân, can thiệp làm giảm tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống và can thiệp giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh.
 
AN NHIÊN
,
.