Giữa trùng khơi, cây dại chuyển mình

Cây dược liệu quý

Cứ mỗi độ xuân về, trên nhiều tuyến đường của Phú Quý lại phủ đầy sắc xanh màu lá pha lẫn trắng - hồng, phớt tím của hoa loài cây ngũ trảo. Ngũ trảo mọc hoang dại và có mặt ở Phú Quý từ xa xưa, được người dân nơi đây gọi là cây từ bi. Ít ai biết được, loài cây hoang dại ấy lại mang một giá trị dược liệu lớn. Theo Dược điển Việt Nam, tất cả các bộ phận của cây đều có giá trị dược học cao như: Lá tươi giúp kháng viêm, giảm đau, trị thấp khớp; tinh dầu của lá giúp hạ sốt, nhức đầu, sổ mũi, trị ho; nước sắc lá cây giúp kích thích tiêu hóa; cao chiết ethanol lá cây hỗ trợ chữa đau lưng do gai cột sống, trị đau nhức khớp xương, bầm tím do va đập…

Nguyên Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Huỳnh Thanh Cảnh đánh giá cao sản phẩm làm từ dứa dại của phụ nữ Phú Quý.

Để phát huy các dược tính của cây quý này, trước đây Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh đã từng tuyển chọn thực hiện dự án “Ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật chiết xuất tinh dầu từ nguồn dược liệu ngũ trảo” để từ đó tạo sản phẩm đặc trưng cho huyện.

Giống như ngũ trảo, dứa dại (hay dứa gai) mọc tự nhiên rất nhiều ở Phú Quý. Trước đây, dứa dại chỉ được dùng làm bờ rào quanh rẫy để chắn gió biển, chắn cát. Ngoài ra, một số phụ nữ tại địa phương sáng tạo, lấy rễ dứa dại đan võng. Tuy vậy, hiện trên đảo còn rất ít người gắn bó với nghề thủ công truyền thống này. Nhưng hiện nay, dứa dại tại Phú Quý đã “chuyển mình” khi trái dứa dại được nhiều người biết đến như một loại dược liệu quý. Nhiều sản phẩm từ dứa dại được tạo ra như: trà dứa dại, dứa dại ngâm rượu...

Một góc huyện đảo Phú Quý. Ảnh: N.Lân

Chị Ngô Thị Trí, khá thành công với mô hình phụ nữ khởi nghiệp từ sản phẩm trà dứa dại tại thôn Mỹ Khê, xã Tam Thanh, huyện Phú Quý cho biết, với mong muốn tạo ra thêm một sản phẩm mang tính đặc trưng cho Phú Quý, gia đình chị tiến hành nghiên cứu, sản xuất trà dứa dại, bán ra thị trường từ năm 2018. Sản phẩm được đánh giá cao và rất được ưa chuộng. Tuy nhiên, hiện nay do bị khai thác quá mức nên trái dứa dại tại Phú Quý đang dần trở nên khan hiếm.

“Thổi hồn”vào cây dại

Tại Phú Quý hiện nay, phong trào chơi cây cách cảnh đang trở lên khá phổ biến. Cũng chẳng ai biết cây cách mọc tại đảo từ bao giờ, chỉ biết trước đây nó cũng chỉ được trồng làm hàng rào, hay lấy củi. Khác với dứa dại và ngũ trảo, cách không mang giá trị về mặt dược liệu, mà được dân chơi cây cảnh tại Phú Quý nâng lên một tầm cao mới. Nhiều cây được “thổi hồn” qua việc cắt tỉa, uốn lượn, tạo thế, tạo dáng để trở thành những cây cảnh tuyệt đẹp. Theo người dân địa phương, cách có 2 loại: cách trâu và cách tiêu. Cách trâu có thân to, lá to, tại một số địa phương được dùng để trộn gỏi hoặc ăn kèm cá đồng nướng. Tại Phú Quý, cách tiêu, lá nhỏ được dùng để tạo dáng kiểng.

Nhiều cây cách thành cây cảnh

Điểm nổi bật của cách tiêu là khi đụng vào lá sẽ tiết ra một loại tinh dầu mang hương thơm rất đặc trưng và dễ chịu. Những cây cách được tạo dáng đẹp hiện có giá lên tới vài trăm triệu đồng là bình thường.

Cây cách được tạo dáng.

Để phát triển du lịch, Phú Quý đang chú ý phát triển các loại cây trồng đặc trưng, lợi thế gắn liền với du lịch, từ đó tạo ra ngày càng nhiều sản phẩm đặc trưng. Với thảm thực vật phong phú, huyện đảo tiền tiêu Phú Quý còn nhiều loài có tiềm năng, mang giá trị chờ được phát hiện, khai phá.

Nó cũng như Phú Quý, từ một viên ngọc thô, hoang sơ, dần được gọt giũa để trở thành một viên ngọc quý lung linh giữa biển khơi, vươn tầm xứng đáng thành khu du lịch cấp tỉnh.

Đình Nhượng