Du lịch cộng đồng - “chìa khóa” phát triển du lịch công viên địa chất

Một trong những mô hình tiêu biểu trong phát triển du lịch cộng đồng (DLCĐ) gắn với Công viên Địa chất toàn cầu (CVĐCTC) UNESCO Đắk Nông là nhóm DLCĐ Yok Nâm Nung ở xã Nâm Nung. Nhóm DLCĐ này được thành lập từ năm 2022 và do chính người dân bản địa tham gia và tổ chức, hiện đã chia thành nhiều tiểu nhóm phụ trách các hoạt động riêng biệt như đón tiếp, hướng dẫn khách tham quan, biểu diễn nghệ thuật dân gian, chế biến món ăn truyền thống và dịch vụ lưu trú.

Đến với nhóm DLCĐ Yok Nâm Nung, du khách có cơ hội trải nghiệm các hoạt động văn hóa đặc sắc như biểu diễn cồng chiêng - một loại hình nghệ thuật thiêng liêng của đồng bào Tây Nguyên, thưởng thức ẩm thực truyền thống với các món ăn dân dã đậm bản sắc địa phương như rượu cần, cơm lam, thịt nướng… Ngoài ra, du khách cũng có thể nghỉ qua đêm tại những ngôi nhà sàn truyền thống, hòa mình vào không gian sinh hoạt thường nhật của người dân bản địa. Những nét văn hóa tưởng chừng quen thuộc với bà con lại trở thành điều mới lạ, cuốn hút du khách gần xa.

Bằng cách mời du khách tham gia vào đời sống thường ngày của cộng đồng, hoạt động DLCĐ không chỉ mang lại thu nhập mà còn góp phần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc bảo tồn môi trường và văn hóa địa phương. Chị H’Thương - Trưởng nhóm DLCĐ Yok Nâm Nung chia sẻ: “Từ khi thành lập đến nay, nhóm đã đón nhiều đoàn khách trong và ngoài tỉnh đến tham quan, trải nghiệm. Việc phát triển DLCĐ không chỉ tạo việc làm, tăng thu nhập cho các thành viên mà còn góp phần gìn giữ, bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Nhóm cũng thường xuyên được tập huấn, nâng cao kỹ năng đón tiếp, giới thiệu văn hóa nhằm phục vụ du khách tốt hơn”.

Tương tự, tận dụng những lợi thế từ sự độc đáo, đặc sắc của các món ăn, nhạc cụ, văn hóa cồng chiêng của dân tộc mình, đồng bào Ê đê ở xã Cư Jút cũng đã đưa vào phục vụ du khách khi khách có nhu cầu. Theo đó, mỗi khi có đoàn khách nào muốn tham quan tìm hiểu thì họ đều liên hệ với chính quyền địa phương. Dưới sự trợ giúp của chính quyền, bà con người Ê đê nơi đây tái hiện các lễ hội truyền thống của đồng bào, dệt thổ cẩm, múa xoang… phục vụ du khách.

Nghệ nhân H’đá chia sẻ: “Trước đây, cuộc sống gia đình tôi hết sức khó khăn. Từ khi thành lập tổ hợp tác để xây dựng nên mô hình DLCĐ thì cũng có nhiều đoàn khách đến liên hệ tham quan tổ hợp tác dệt cũng như nghề nấu rượu cần của người Ê đê. Có đoàn liên hệ làm món ăn cơm lam, thịt nướng... có đoàn liên hệ tái hiện lễ hội”.

Nghệ nhân Y Sim cũng cho hay: “Mỗi khi địa phương có đoàn khách nào liên hệ tìm hiểu văn hóa và cùng nhau trải nghiệm cuộc sống của người Ê đê, chúng tôi cảm thấy tự hào khi được hướng dẫn du khách tìm hiểu phong tục tập quán và trải nghiệm những công việc hằng ngày như dệt thổ cẩm, đan lát, diễn tấu cồng chiêng...”.

Phát triển DLCĐ là một trong những tiêu chí phát triển du lịch bền vững mà UNESCO đưa ra, trong đó, yếu tố con người chính là “chìa khóa” cho sự phát triển bền vững này. Các sản phẩm du lịch trong mô hình tập trung vào các hoạt động khám phá văn hóa và trải nghiệm văn hóa theo chiều sâu, đặc biệt là các sản phẩm trong mô hình này có nhiều điều kiện thuận lợi để khách du lịch được tham gia các hoạt động thể thao hấp dẫn.

Để đánh thức tiềm năng DLCĐ gắn với các giá trị đặc trưng của CVĐCTC UNESCO Đắk Nông theo hướng chuyên nghiệp và hiệu quả, thời gian tới, các địa phương trong vùng tiếp tục chủ động hơn nữa trong việc lồng ghép các nguồn vốn hỗ trợ phát triển DLCĐ với các chương trình mục tiêu quốc gia, các dự án phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, từng bước hoàn thiện hạ tầng thiết yếu phục vụ du lịch.

Các cấp, ngành tiếp tục đồng hành và hướng dẫn người dân tiếp cận các chính sách hỗ trợ phát triển DLCĐ, nhằm tạo ra sinh kế từ hoạt động du lịch, đặc biệt là đối với cộng đồng các dân tộc sinh sống trong khu vực các điểm đến đã được quy hoạch trên 3 tuyến của công viên địa chất.

Mỹ Hằng