Trung Quốc biên chế UAV chống radar ASN-301 ở Chiến khu Đông

Quân đội Trung Quốc (PLA) lần đầu công bố video bắn đạn thật UAV chống radar ASN-301, xác nhận khí tài này đã vào biên chế. Với khả năng bay lượn chờ mục tiêu, đầu dò radar dải tần rộng và cấu hình phóng loạt từ bệ cơ động, ASN-301 tăng cường năng lực chế áp/tiêu diệt phòng không (SEAD/DEAD) của PLA tại hướng Tây Thái Bình Dương, gây thách thức cho các mạng radar phụ thuộc phát sóng chủ động.

Tổng quan sự kiện và bối cảnh

Trong video do Bộ Tư lệnh Chiến khu Đông công bố, ASN-301 xuất hiện trong cuộc diễn tập bắn đạn thật, đánh dấu bước chuyển từ mô hình trưng bày sang khí tài chiến đấu. Việc biên chế tại Chiến khu Đông – địa bàn eo biển Đài Loan và biển Hoa Đông – thể hiện ưu tiên của PLA trong nâng cấp năng lực tác chiến điện tử và chế áp phòng không ở khu vực then chốt.

ASN-301 được thiết kế để tìm diệt nguồn phát sóng radar – mắt thần của các mạng phòng không hiện đại. Khả năng phóng theo loạt từ bệ cơ động giúp tạo đòn tấn công bão hòa, buộc đối phương đối mặt lựa chọn khó: bật radar để đánh chặn và bị khóa mục tiêu, hoặc tắt radar khiến năng lực cảnh báo sớm suy giảm.

Cấu hình kỹ thuật của ASN-301

Trong bài bắn, ASN-301 được phóng từ bệ ống phóng kín đặt trên xe tải chiến thuật 6x6 FAW MV3. Mỗi xe mang 6 ống, có thể khai hỏa đồng thời hoặc theo đợt, rút ngắn thời gian chuẩn bị và tăng xác suất xuyên phá mạng radar đối phương.

Nguyên lý tác chiến và ứng dụng SEAD/DEAD

Khác với tên lửa chống radar truyền thống, ASN-301 có thể bay lượn chờ mục tiêu trong nhiều giờ. Khi radar đối phương phát sóng, đầu dò sẽ phát hiện và cho phép khóa/nhào vào mục tiêu ở giai đoạn cuối. Điều này tạo áp lực liên tục, buộc trạm radar cân nhắc tắt sóng, khiến mạng phòng không suy giảm năng lực trinh sát và chỉ huy.

Phóng loạt nhiều UAV từ các bệ cơ động giúp tạo đòn bão hòa lên các khu vực trọng yếu, tăng xác suất vượt qua đánh chặn và gây “mù tạm thời” các mắt xích cảnh giới. Cơ chế phóng nguội giảm vệt hồng ngoại tại thời điểm rời ống, hạn chế khả năng đối phương phát hiện nguồn phóng và cho phép xe rời vị trí nhanh để tránh phản pháo.

Quy trình dẫn đường quán tính kết hợp GPS giúp UAV tiếp cận khu vực mục tiêu theo quỹ đạo đặt trước, trong khi khả năng nhận lệnh cập nhật/hủy nhiệm vụ (tùy phiên bản) tăng độ linh hoạt trong bối cảnh tác chiến điện tử.

So sánh và tham chiếu hệ thống tương đương

ASN-301 có nhiều điểm tương đồng về hình dáng và công năng với IAI Harpy (Israel) và một số UAV cảm tử của Iran, nhưng theo nguồn tin, đây là sản phẩm do công nghiệp quốc phòng Trung Quốc sản xuất. Điểm nhấn của ASN-301 là khả năng bay chờ dài và phóng loạt từ bệ cơ động, phù hợp với chiến thuật SEAD hiện đại.

So với tên lửa chống radar, UAV bay chờ như ASN-301 mang lại thời gian bám khu vực mục tiêu dài hơn, gây sức ép buộc radar đối phương duy trì im lặng điện từ. Ngược lại, tốc độ cận âm và quỹ đạo dự đoán được là hạn chế, đòi hỏi triển khai theo cụm và kết hợp nghi binh để nâng cao hiệu quả xuyên phá.

Tác động khu vực và mục tiêu bị đe dọa

Theo đánh giá nêu trong nguồn, ASN-301 có thể đe dọa các hệ thống radar tầm xa như AN/TPS-77 (Mỹ), J/FPS (Nhật Bản) hay SPY-1 trên tàu Aegis đang hoạt động ở Tây Thái Bình Dương. Trong phương án tác chiến, loại UAV này thích hợp để “làm mềm” mạng phòng không trước khi máy bay chiến đấu hoặc tên lửa hành trình tham chiến.

Việc biên chế tại Chiến khu Đông cho thấy PLA ưu tiên năng lực chế áp radar quanh eo biển Đài Loan và biển Hoa Đông. Với nhiều bệ phóng cơ động, khả năng triển khai đồng loạt hàng chục UAV giúp tăng độ phủ mục tiêu và rút ngắn thời gian phản ứng. Nếu được cho phép xuất khẩu, ASN-301 có thể là lựa chọn chi phí thấp cho các quốc gia nhỏ muốn tăng cường SEAD, qua đó tác động tới thị trường vũ khí khu vực.

Nhìn rộng hơn, sự xuất hiện của ASN-301 phản ánh xu thế dùng UAV cảm tử để đánh vào điểm yếu điện từ của đối phương, nơi radar – “đôi mắt” của phòng không – trở thành mục tiêu ưu tiên. Các xung đột gần đây cho thấy hiệu quả của đòn tấn công vào cảm biến và hạ tầng chỉ huy, củng cố vai trò của khí tài bay chờ trong học thuyết tác chiến hiện đại.

CTVX