Thói quen ăn vặt của học sinh ảnh hưởng đến sức khỏe
Học sinh dễ dàng bị cuốn hút bởi các món ăn vặt đầy màu sắc và mùi vị hấp dẫn ở cổng trường. Song, phía sau sự hấp dẫn ấy là các nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn.
Trước cổng trường, trên xe đẩy, ở các quán nhỏ hay thậm chí trên các ứng dụng giao đồ ăn, học sinh dễ dàng tiếp cận nhiều món ăn vặt hấp dẫn như: snack, khoai chiên, gà rán, xúc xích, trà sữa, bánh tráng trộn hay mì gói siêu cay. Các clip quảng cáo và review món ăn trên mạng xã hội liên tục kích thích sự tò mò, khiến giới trẻ muốn thử ngay.
Tuy nhiên, phần lớn các món ăn này chứa nhiều đường, muối, chất béo bão hòa, chất béo trans và phụ gia. Những món chiên, rán thường được sử dụng dầu nhiều lần, tăng nguy cơ sinh ra các chất độc hại. Vấn đề về nguồn gốc, vệ sinh an toàn thực phẩm từ xe đẩy, quán nhỏ, mạng xã hội vẫn chưa được kiểm soát chặt chẽ. Nghĩa là tình trạng này đang bỏ ngỏ, do thiếu sự giám sát đầy đủ từ các cơ quan quản lý.
Nhiều học sinh có thói quen ăn vặt, khó kiểm soát; thậm chí, bỏ bữa sáng, bữa chính để ăn vặt. Hậu quả là cơ thể “no bụng nhưng vẫn thiếu chất”. Đó là thiếu protein, vitamin và khoáng chất… Về lâu dài, lứa tuổi này bị rối loạn tiêu hóa, suy dinh dưỡng thể ẩn hoặc thừa cân. Khi cơ thể không đủ các thành phần dinh dưỡng, học sinh dễ mệt mỏi, giảm tập trung và tinh thần học tập bị ảnh hưởng. Thói quen bỏ bữa còn hình thành chế độ ăn thiếu cân đối, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa ngay từ tuổi học đường.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, chế độ ăn hiện đại với thức ăn nhanh, đồ uống có đường và thực phẩm chế biến sẵn là nguyên nhân chính gây thừa cân, béo phì, tiểu đường type 2 và rối loạn lipid máu. Thực trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất mà còn tác động đến khả năng học tập, phát triển trí tuệ. Nếu không điều chỉnh kịp thời thói quen ăn uống, giáo dục dinh dưỡng tại trường học và gia đình, thì gánh nặng y tế trong tương lai sẽ tăng lên.
Câu chuyện ăn vặt không chỉ xảy ra phổ biến ở Lâm Đồng nói riêng, Việt Nam nói chung, mà còn là vấn đề ở một số quốc gia khác. Để giảm thiểu tác hại của thói quen ăn vặt ở trẻ, Hàn Quốc triển khai mô hình Green Food Zone (tạm dịch: Khu vực thực phẩm xanh) quanh các trường học nhằm bảo vệ sức khỏe trẻ và hình thành thói quen ăn uống lành mạnh từ nhỏ.
Trong vòng 200m quanh trường, các cửa hàng không được bán bánh kẹo, snack, nước ngọt hay đồ uống chứa caffein... Trái cây, rau củ, sữa, ngũ cốc nguyên hạt, thịt, cá, đậu và đồ uống không đường được khuyến khích và thường được gắn logo Green Food để trẻ và phụ huynh dễ nhận biết.
Trường học, trung tâm chăm sóc trẻ cũng hướng dẫn trẻ cách chọn thực phẩm tốt, hình thành thói quen ăn uống đúng cách. Mô hình giúp trẻ tiếp xúc ít hơn với thực phẩm không lành mạnh; khuyến khích các cơ sở sản xuất và bán lẻ nâng cao chất lượng sản phẩm. Giáo dục dinh dưỡng kết hợp truyền thông nâng cao nhận thức cho trẻ, phụ huynh.
Thiết nghĩ, mô hình Green Food Zone của Hàn Quốc có thể áp dụng. Các biện pháp cần được thực hiện gồm: xây dựng luật về thực phẩm dành cho trẻ em, quy định cấm bán thực phẩm không lành mạnh quanh trường học. Khuyến khích các sản phẩm lành mạnh được gắn nhãn để trẻ và phụ huynh dễ nhận biết.
Đồng thời, kiểm soát quảng cáo để trẻ không bị tác động xấu và hướng dẫn giáo dục dinh dưỡng từ sớm. Thực hiện đồng bộ các biện pháp, trẻ sẽ hình thành thói quen ăn uống lành mạnh từ nhỏ, tạo nền tảng vững chắc cho sức khỏe trong tương lai.