Vũ khí vi sóng HPM: giải pháp C-UAS trước bầy đàn UAV
Quan chức Rafael coi HPM là 'chén thánh' C-UAS tại UVID Dronetech 2025; HPM vô hiệu hóa bầy UAV, bổ trợ laser Iron Beam; Mỹ, châu Âu và Nhật Bản đẩy mạnh đầu tư.
Các hệ thống vũ khí vi sóng công suất cao (HPM) đang được nêu như thế hệ tiếp theo của công nghệ chống thiết bị bay không người lái (C-UAS), hướng tới xử lý hiệu quả chiến thuật tấn công theo bầy đàn. Theo ông Yossi Margalit, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc C-UAS & Hệ thống Phòng không – Phòng thủ Tên lửa Tầm thấp của Rafael, HPM là “chén thánh” của công nghệ đánh chặn và là “cấp độ mới” với “những khả năng chưa từng có”.
Tổng quan
Phát biểu bên lề UVID Dronetech 2025 tại Tel Aviv ngày 26/11, ông Margalit nhấn mạnh nhu cầu về các giải pháp C-UAS tinh vi trong bối cảnh mối đe dọa UAV ngày càng phức tạp. Trong cuộc chiến 12 ngày với Iran, được Israel gọi là Chiến dịch Sư tử trỗi Dậy, hơn 1.000 UAV đã được phóng và phần lớn bị đánh chặn. Tuy nhiên, bài toán chi phí đặt ra rõ rệt: một UAV trị giá 2.000 USD có thể buộc phòng thủ phải dùng tên lửa đánh chặn trị giá 2 triệu USD – thực tế khó duy trì lâu dài.
Phân tích kỹ thuật: HPM và cơ chế tác động
Không giống tên lửa hay laser tiêu diệt từng mục tiêu, HPM phát ra các xung năng lượng điện từ mạnh có khả năng làm tê liệt linh kiện điện tử của nhiều UAV cùng lúc. Cơ chế này cho phép vô hiệu hóa nhanh trên diện rộng, phù hợp với kịch bản bầy đàn và giúp giảm phụ thuộc vào các tên lửa đánh chặn đắt đỏ.
Trong khi đó, laser năng lượng cao được dùng để đánh chặn chính xác bằng cách đốt cháy cấu trúc của mục tiêu. Rafael phát triển vũ khí laser Iron Beam nhằm tiêu diệt UAV, rocket hoặc đạn cối đang lao tới với chi phí thấp mỗi lần bắn và độ chính xác cao.
So sánh điểm mạnh theo nhiệm vụ
| Đặc điểm | HPM | Laser |
|---|---|---|
| Cơ chế tác động | Xung năng lượng điện từ mạnh, làm tê liệt linh kiện điện tử | Đốt cháy cấu trúc mục tiêu |
| Mục tiêu tối ưu | Nhiều UAV cùng lúc, bầy đàn | Mục tiêu đơn lẻ có giá trị cao |
| Phạm vi tác động | Diện rộng | Chính xác cao trên từng mục tiêu |
| Tác động chi phí | Giảm tiêu tốn tên lửa đánh chặn đắt đỏ | Chi phí thấp mỗi lần bắn |
| Vai trò trong phòng thủ | Vô hiệu hóa nhanh bầy đàn UAV | Đánh chặn chính xác UAV, rocket, đạn cối |
Triển khai chiến thuật: lớp phòng thủ kết hợp
Sự bổ trợ giữa HPM và laser tạo ra lớp phòng thủ C-UAS hoàn chỉnh: HPM xử lý nhanh và rộng khi đối mặt bầy đàn, trong khi laser đảm nhiệm tiêu diệt chính xác mục tiêu đơn. Cách tiếp cận này trả lời trực tiếp thách thức bão hòa phòng không bởi UAV giá rẻ sản xuất hàng loạt, đồng thời giảm áp lực tiêu hao tên lửa đánh chặn.
Chương trình và hệ thống tiêu biểu
- Mỹ: Lầu Năm Góc tăng tốc nghiên cứu vũ khí năng lượng định hướng HPM; các hệ như Leonidas của Epirus đã cho thấy tiềm năng hoạt động.
- Châu Âu: ThunderShield của Thales được nêu như một ví dụ về giải pháp HPM đang chứng minh năng lực.
- Châu Á – Nhật Bản: Bộ Quốc phòng Nhật Bản theo đuổi nghiên cứu HPM hơn một thập kỷ; riêng năm nay phân bổ 800 triệu yen (khoảng 5,2 triệu USD) cho phát triển. Tháng 1, Cơ quan Mua sắm, Công nghệ & Hậu cần công bố hình ảnh khái niệm về thiết bị bức xạ HPM đang R&D.
- Israel: Rafael – nổi tiếng với Vòm Sắt – cùng Elbit Systems tiên phong phát triển laser bổ trợ HPM; Iron Beam hướng tới đánh chặn chính xác, chi phí thấp.
Đánh giá theo mức độ tin cậy nguồn
Các nhận định về HPM là “chén thánh” và “cấp độ mới” được trích dẫn từ ông Yossi Margalit tại UVID Dronetech 2025. Thông tin về số lượng UAV, chênh lệch chi phí đánh chặn, cũng như các chương trình HPM cụ thể (Leonidas, ThunderShield) và ngân sách Nhật Bản do nguồn nêu. Bài viết chỉ tổng hợp và trình bày khía cạnh kỹ thuật – chiến thuật theo các dữ liệu này.
Tác động hoạt động
Việc áp dụng HPM cùng laser nhằm giải quyết thách thức cấp bách của chiến tranh hiện đại: UAV giá rẻ có thể gây quá tải hệ thống phòng không. Kết hợp hai công nghệ giúp lực lượng phòng thủ chủ động chọn công cụ phù hợp theo kịch bản, giảm chi phí tiêu hao và duy trì hiệu quả phòng không trước các mối đe dọa đa dạng.