Rủi ro tiềm ẩn từ sàn môi giới bất động sản không lai lịch

Theo Công văn số 4007/SXD-QLN ngày 4/12/2025 của Sở Xây dựng Lâm Đồng, trên địa bàn tỉnh hiện có 5 sàn giao dịch bất động sản và 73 doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới bất động sản đang hoạt động. Tuy nhiên, chỉ duy nhất Sàn giao dịch PTLAND, phường Bắc Gia Nghĩa có giấy phép hoạt động. Các sàn giao dịch còn lại không có bất kỳ thông tin nào về giấy phép hoạt động theo quy định. Hầu hết doanh nghiệp môi giới cũng không đăng tải thông tin trên hệ thống thông tin nhà ở và thị trường bất động sản, cho dù đây là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc.

Theo Sở Xây dựng, thực trạng này đặt ra nhiều nỗi lo. Trước hết, khi các tổ chức này không đáp ứng điều kiện về pháp lý sẽ dẫn đến nguy cơ phát sinh giao dịch ngầm, giao dịch không kiểm soát, làm méo mó thị trường, đẩy người mua bất động sản vào thế rủi ro. Chỉ cần một hợp đồng qua tay môi giới thiếu tư cách pháp nhân, người dân có thể đối mặt với tranh chấp kéo dài, thậm chí mất trắng tài sản. Lâm Đồng từng ghi nhận không ít vụ việc lợi dụng danh nghĩa sàn giao dịch, công ty môi giới bất động sản để thổi giá, thu tiền đặt cọc trái phép hoặc phân lô bán nền sai quy hoạch, gây bất ổn trật tự địa phương.

Môi giới đất không phép hoạt động tràn lan khiến môi trường kinh doanh thiếu cạnh tranh lành mạnh. Những doanh nghiệp tuân thủ pháp luật phải chịu nhiều áp lực về chi phí, điều kiện hành nghề, trong khi các tổ chức “ngoài luồng” lại tự do hoạt động, không chịu sự ràng buộc nào. Điều này dẫn đến bất bình đẳng thị trường, tạo cơ hội cho hành vi lừa đảo, đầu cơ, thao túng giá đất.

Việc các công ty môi giới không đăng tải dữ liệu theo quy định khiến cơ quan quản lý khó theo dõi biến động thị trường, giảm hiệu quả trong phòng ngừa “sốt” đất. Thiếu dữ liệu cũng khiến công tác thanh tra, kiểm tra gặp nhiều khó khăn, kéo theo nguy cơ thất thoát nguồn thu từ giao dịch nhà đất.

Tại Khoản 1, Điều 61, Luật Kinh doanh bất động sản 2023 quy định doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới bất động sản phải có tối thiểu 1 người có chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản mới đủ điều kiện hoạt động. Trước khi hoạt động kinh doanh dịch vụ môi giới bất động sản, doanh nghiệp phải gửi thông tin đến cơ quan quản lý Nhà nước về kinh doanh bất động sản cấp tỉnh nơi thành lập để đăng tải trên hệ thống thông tin nhà ở và thị trường bất động sản. Trường hợp cá nhân hành nghề môi giới bất động sản, khoản 2 Điều 61, Luật Kinh doanh bất động sản 2023 quy định cá nhân phải có chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản và chỉ được hành nghề trong doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới bất động sản hoặc sàn giao dịch bất động sản, đồng thời thực hiện đăng ký, kê khai, nộp thuế theo quy định.

Về thẩm quyền tổ chức sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản, Điều 70, Luật Kinh doanh bất động sản 2023 quy định cá nhân đủ điều kiện theo tiêu chuẩn quy định của Luật sẽ được sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản theo quy định của pháp luật và hướng dẫn thi hành.

Lãnh đạo Sở Xây dựng thông tin, đơn vị đã đề nghị các sở, ngành và địa phương, trong quá trình giải quyết hồ sơ liên quan, nếu phát hiện các tổ chức kinh doanh dịch vụ bất động sản chưa hoặc không đáp ứng điều kiện pháp lý, kịp thời thông tin cho Sở Xây dựng để kiểm tra và xử lý. Các hành vi vi phạm sẽ bị xử lý theo Nghị định 16/2022/NĐ-CP của Chính phủ. Thời gian tới, Sở Xây dựng sẽ tiến hành kiểm tra cụ thể các sàn giao dịch, doanh nghiệp môi giới bất động sản trên địa bàn. Việc kiểm tra để góp phần chấn chỉnh thị trường, bảo vệ quyền lợi của người dân và doanh nghiệp chân chính.

Ngàn Sâu .