Hợp tác quân sự Venezuela - Iran: Chuyển giao công nghệ và khí tài

Trong hai thập kỷ qua, Venezuela và Iran đã thiết lập một mối quan hệ đối tác chiến lược sâu rộng, vượt xa các thỏa thuận kinh tế thông thường. Điểm nhấn của sự hợp tác này là thỏa thuận 20 năm được ký kết vào tháng 6/2022, bao trùm các lĩnh vực dầu khí, công nghiệp và đặc biệt là quốc phòng. Đối với Tehran, Venezuela đóng vai trò là trung tâm hậu cần quan trọng tại Tây Bán cầu, giúp né tránh các lệnh trừng phạt và mở rộng ảnh hưởng quân sự. Ngược lại, Caracas nhận được công nghệ quân sự tiên tiến để hiện đại hóa quân đội trong bối cảnh các khí tài cũ đang dần lạc hậu.

Sức mạnh tấn công nhanh và tên lửa diệt hạm

Trọng tâm của sự hợp tác hải quân giữa hai nước là việc triển khai các tàu tấn công nhanh lớp Peykaap III, còn được gọi là Zolfaghar. Đây là loại khí tài có kích thước nhỏ gọn với chiều dài hơn 17 mét nhưng sở hữu tốc độ vượt trội, đạt tới 52 hải lý/giờ. Khả năng tác chiến của tàu Zolfaghar dựa trên sự kết hợp giữa hai tên lửa diệt hạm và hai ngư lôi.

Tại khu vực Caribbean, Venezuela đang áp dụng chiến thuật "bầy đàn" tương tự như cách Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vận hành tại Vịnh Ba Tư. Chiến thuật này sử dụng nhiều tàu nhỏ áp sát mục tiêu lớn từ nhiều hướng, gây khó khăn cho hệ thống phòng thủ của đối phương. Vũ khí đáng gờm nhất trên các tàu này là tên lửa diệt hạm CM-90, một biến thể xuất khẩu từ dòng Nasr của Iran. Với tầm bắn khoảng 90km và tốc độ hơn 1.200km/h, CM-90 sử dụng hệ dẫn đường radar chủ động để tạo ra một vùng đệm phòng thủ hiệu quả dọc bờ biển Venezuela, đặc biệt là xung quanh các căn cứ chiến lược như Puerto Cabello.

Hệ sinh thái máy bay không người lái (UAV)

Dấu ấn của Iran trong quân đội Venezuela thể hiện rõ nét nhất qua các chương trình máy bay không người lái. Thay vì chỉ nhập khẩu, Caracas đã tiến tới việc lắp ráp và sản xuất nội địa dựa trên công nghệ chuyển giao từ Tehran. Đội ngũ UAV của Venezuela hiện nay bao gồm:

• Mohajer-6: Loại UAV đa nhiệm tầm trung có khả năng hoạt động liên tục trong 12 giờ, trang bị bom dẫn đường chính xác dòng Qaem.
• ANSU-100 (Antonio José de Sucre): Phiên bản nâng cấp từ dòng Mohajer-2, được khẳng định sản xuất hoàn toàn tại địa phương.
• Zamora V-1: Mẫu đạn tuần kích (drone tấn công một chiều) mang đặc điểm thiết kế của dòng Shahed nổi tiếng.
• ANSU-200: Mẫu drone tàng hình cánh dơi, được cho là mô phỏng theo chiếc Shahed-171 của Iran.

Việc sở hữu các dây chuyền lắp ráp và sửa chữa UAV tại chỗ cho phép Venezuela duy trì khả năng tác chiến liên tục và tùy chỉnh khí tài phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ cụ thể, đặc biệt là trong các hoạt động giám sát và tấn công hạ tầng.

Tác động chiến thuật và khu vực

Dù các chuyên gia quân sự nhận định sự hợp tác này chưa thể biến Venezuela thành một đối thủ ngang hàng có thể đe dọa sự tồn vong của các cường quốc trong khu vực, nhưng nó đã tạo ra một thực thể đáng kể về năng lực chống tiếp cận và chống xâm nhập (A2/AD). Việc thiết lập một "bong bóng" giám sát và phòng thủ tại vùng Caribbean làm tăng rủi ro trong các tính toán quân sự và có thể dẫn đến những xung đột không mong muốn do sai lầm trong nhận định tình hình.

Sự hiện diện của công nghệ, chuyên gia và mạng lưới hỗ trợ từ Iran tại Venezuela cho thấy một chiến lược dài hạn nhằm xây dựng năng lực quốc phòng tự chủ, dựa trên các hệ thống vũ khí chi phí thấp nhưng có hiệu quả tác chiến cao trong môi trường xung đột hiện đại.

Tuệ Nhân