Iran tái triển khai hệ thống phòng không S-300PMU-2 bảo vệ các vị trí chiến lược tại Tehran

Dữ liệu hình ảnh từ vệ tinh mới đây đã xác nhận việc Không quân Iran tái triển khai các hệ thống phòng không tầm xa S-300PMU-2 tới các vị trí chiến lược quanh thủ đô Tehran và Isfahan – thành phố lớn thứ hai của nước này. Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng khu vực leo thang, đồng thời cung cấp bằng chứng thực tế đối lập với các báo cáo trước đó về tình trạng của mạng lưới phòng thủ Iran.

Bối cảnh tái triển khai và áp lực quân sự gia tăng

Việc tái triển khai các tổ hợp tên lửa diễn ra khi quân đội Mỹ đang thực hiện đợt tăng cường lực lượng quy mô lớn tại khu vực. Theo các nguồn tin quân sự, hàng trăm phi cơ đã được điều động từ Đại Tây Dương và Thái Bình Dương, sẵn sàng cho các kịch bản tác chiến tiềm tàng nhắm vào các mục tiêu của Iran.

Đáng chú ý, trong đợt điều quân này của Mỹ có sự xuất hiện của các biên đội chuyên áp chế phòng không, bao gồm nhiều phi đoàn EA-18G Growler của Hải quân và hai phi đoàn tiêm kích F-16CJ của Không quân Mỹ. Những đơn vị này vốn được huấn luyện chuyên biệt để vô hiệu hóa các hệ thống radar và tên lửa đất đối không của đối phương thông qua tác chiến điện tử và tên lửa chống bức xạ.

Năng lực kỹ thuật của hệ thống S-300PMU-2

S-300PMU-2 hiện là một trong hai hệ thống tên lửa đất đối không hiện đại nhất mà Tehran sở hữu từ nguồn cung nước ngoài sau thời kỳ Chiến tranh Lạnh, bên cạnh hệ thống tầm ngắn Tor-M2. Được coi là phiên bản nâng cấp sâu và là tiền thân trực tiếp của hệ thống S-400, S-300PMU-2 sở hữu những thông số kỹ thuật ấn tượng:

• Tên lửa đánh chặn: Sử dụng dòng 48N6DM tích hợp cảm biến tinh vi.
• Vận tốc tối đa: Có thể đạt trên Mach 14.
• Khả năng tiêu diệt: Đủ sức đánh chặn các mục tiêu siêu thanh và cực siêu thanh (vượt quá Mach 8).
• Tầm bắn: Hiệu quả ở khoảng cách lên tới 250 km.

Lộ trình sở hữu hệ thống này của Iran tương đối phức tạp. Hợp đồng mua phiên bản PMU-1 ký từ năm 2007 từng bị Nga đình chỉ do sức ép quốc tế. Phải đến năm 2016, Moscow mới chính thức bàn giao phiên bản PMU-2 tân tiến hơn cho Tehran trong bối cảnh quan hệ Nga - phương Tây có nhiều thay đổi.

Phản bác các tuyên bố về việc lưới lửa phòng không bị xóa sổ

Việc S-300 xuất hiện trở lại tại các đô thị trọng yếu đã trực tiếp bác bỏ những tuyên bố trước đó từ một số nguồn tin phương Tây cho rằng toàn bộ lưới lửa phòng không của Iran đã bị Israel xóa sổ chỉ trong vài giờ hồi tháng 10/2024.

Giới phân tích quân sự thời điểm đó đã bày tỏ sự hoài nghi về thông tin này. Một trong những lý do được đưa ra là các tiêm kích F-35 của Israel khi đó được cho là chưa cập nhật phần mềm Block 4 cần thiết để khai hỏa các loại tên lửa không đối đất tầm xa tối ưu nhất.

Đến tháng 7/2025, Phó Đô đốc Mahmoud Mousavi, Phó Cục trưởng Cục Tác chiến Quân đội Iran, đã khẳng định mọi hư hại sau các đợt giao tranh từ tháng 6/2025 đã được khắc phục hoàn toàn. Ông nhấn mạnh rằng Iran đã huy động nguồn lực nội địa và các hệ thống dự phòng chiến lược để đảm bảo an ninh vùng trời.

Cấu trúc chỉ huy và thách thức bảo mật

Hiện nay, quân đội Iran được cho là đang vận hành ít nhất hai trung đoàn S-300PMU-2 với các tùy chỉnh riêng biệt. Hệ thống này hoạt động dựa trên sự phối hợp của dàn radar đa năng chuyên dụng:

Mặc dù đã khôi phục năng lực tác chiến, Iran vẫn phải đối mặt với thách thức lớn về tính bảo mật của hệ thống. Các thành viên NATO như Hy Lạp (sở hữu S-300PMU-1) và Thổ Nhĩ Kỳ (sở hữu S-400) đã giúp không quân phương Tây có những hiểu biết sâu sắc về công nghệ phòng không Nga thông qua các cuộc tập trận đối kháng. Gần đây nhất, vào tháng 11/2025, Thủy quân lục chiến Mỹ cũng đã tổ chức các đợt diễn tập chuyên biệt nhằm tìm cách vô hiệu hóa các tổ hợp S-300PMU-2, báo hiệu một cuộc đối đầu kỹ thuật đầy cam go trong tương lai.

Tuệ Nhân