Phân tích chiến thuật vô hiệu hóa mạng lưới phòng không đa tầng của Iran
Chiến dịch phối hợp giữa Mỹ và Israel với hơn 200 máy bay đã làm suy yếu hệ thống phòng thủ Tehran, bộc lộ những hạn chế của các tổ hợp tên lửa như HQ-9B.
Chiến dịch không kích quy mô lớn do lực lượng Mỹ và Israel phối hợp thực hiện đã nhắm trực diện vào hạ tầng quân sự chiến lược của Iran trên phạm vi 20 tỉnh. Các đợt tấn công tập trung vào các căn cứ tên lửa, cơ sở sản xuất máy bay không người lái (UAV), sân bay quân sự và các nút thắt chỉ huy quan trọng, gây ra thiệt hại trên diện rộng, bao gồm cả khu vực thủ đô Tehran. Theo tuyên bố từ Lực lượng Phòng thủ Israel (IDF), chiến dịch đã loại bỏ 40 chỉ huy cấp cao của Iran, trong đó có Tổng tham mưu trưởng - Trung tướng Abdolrahim Mousavi.
Cấu trúc mạng lưới phòng không đa tầng của Iran
Hệ thống phòng thủ bầu trời của Iran được thiết kế theo mô hình phân lớp nghiêm ngặt nhằm đối phó với các mối đe dọa ở nhiều độ cao và tầm xa khác nhau. Ở tầng phòng thủ tầm xa, Tehran dựa vào các tổ hợp tên lửa hiện đại bao gồm S-300PMU-2 do Nga cung cấp, hệ thống Bavar-373 tự thân phát triển và đặc biệt là tổ hợp HQ-9B có nguồn gốc từ Trung Quốc.
Để lấp đầy các khoảng trống tác chiến, các hệ thống tầm trung như Khordad-15 và Raad được triển khai xen kẽ. Trong khi đó, tầng thấp được bảo vệ bởi các tổ hợp tên lửa ngắn và pháo phòng không như Tor-M2, Pantsir-S1, Zolfaqar cùng các loại tên lửa vác vai (MANPADS) nhằm đánh chặn đạn dược dẫn đường chính xác và thiết bị bay thấp.
Đặc tính kỹ thuật của tổ hợp HQ-9B
Tổ hợp HQ-9B, sản phẩm của Tập đoàn Khoa học và Công nghiệp hàng không vũ trụ Trung Quốc (CASIC), đóng vai trò quan trọng trong lưới lửa tầm xa. Hệ thống này có nhiều điểm tương đồng về thiết kế với S-300PMU của Nga và Patriot PAC-2 của Mỹ. Theo các thông số công khai, HQ-9B có tầm bắn tối đa khoảng 260km và khả năng đánh chặn mục tiêu ở độ cao lên tới 50km.
Hệ thống được trang bị đầu dò radar chủ động kết hợp với đầu dò hồng ngoại thụ động, cho phép nâng cao hiệu suất đối phó với các dòng máy bay tàng hình và các biện pháp tác chiến điện tử (EW). Về năng lực xử lý, HQ-9B có thể theo dõi cùng lúc 100 mục tiêu và thực hiện giao chiến đồng thời với 6 đến 8 mục tiêu trong cùng một thời điểm. Trước khi xuất hiện trong biên chế Iran, hệ thống này đã được Trung Quốc triển khai rộng rãi tại các khu vực trọng yếu như Bắc Kinh và Tây Tạng.
Chiến thuật xuyên thủng hệ thống phòng thủ
Trong ngày 28/2, Israel đã huy động khoảng 200 máy bay quân sự, thực hiện thả hàng trăm quả bom điều khiển chính xác xuống hơn 500 mục tiêu. Thành công của chiến dịch được cho là kết quả của việc phối hợp nhuần nhuyễn giữa máy bay tàng hình, kỹ thuật tác chiến điện tử và tấn công mạng. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận các cuộc không kích ưu tiên vô hiệu hóa năng lực phòng không để mở đường cho các đợt tấn công tiếp theo.
Các chuyên gia quân sự chỉ ra hai nguyên nhân chính khiến lưới lửa phòng không của Iran bị khuất phục. Thứ nhất là các hạn chế kỹ thuật cố hữu như độ phủ của radar và thời gian phản ứng trước số lượng lớn mục tiêu cùng lúc. Thứ hai là khả năng bị áp đảo về mặt tác chiến; khi các nút chỉ huy và radar cảnh giới sớm bị vô hiệu hóa ngay từ đầu bởi đòn tấn công mạng và điện tử, các hệ thống tên lửa dù tiên tiến cũng trở nên mất phương hướng.
Hệ quả đối với an ninh quốc phòng
Việc mạng lưới phòng không bị vô hiệu hóa ở khu vực miền Tây và miền Trung đã tạo ra những lỗ hổng chết người, cho phép không quân đối phương kiểm soát hoàn toàn bầu trời Tehran. Tình trạng này khiến các cơ sở chiến lược và đội ngũ lãnh đạo cấp cao trở nên dễ bị tổn thương trước các loại đạn dược tấn công tầm xa.
Thực tế cho thấy, việc sở hữu các khí tài hiện đại chỉ là một phần của năng lực phòng thủ. Khả năng tích hợp, bảo vệ các nút chỉ huy và duy trì hoạt động trong môi trường bị gây nhiễu điện tử mạnh mới là yếu tố quyết định sự tồn tại của hệ thống phòng không trước một đối thủ có ưu thế vượt trội về công nghệ tàng hình và tác chiến mạng.