Thách thức từ tên lửa siêu vượt âm đối với hệ thống phòng thủ THAAD và Patriot

Vũ khí siêu vượt âm đang trở thành mối đe dọa hàng đầu đối với các mạng lưới phòng không hiện đại nhờ khả năng kết hợp giữa tốc độ cực cao và quỹ đạo bay không thể dự đoán. Sự xuất hiện của các dòng tên lửa như Fattah đã bộc lộ những hạn chế kỹ thuật của những hệ thống đánh chặn hàng đầu thế giới hiện nay như THAAD hay Patriot.

Hiệu quả tác chiến thực tế tại khu vực Trung Đông

Vào ngày 5/3, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố các tên lửa siêu vượt âm và thiết bị bay không người lái (drone) của lực lượng này đã vượt qua hệ thống phòng thủ Terminal High Altitude Area Defence (THAAD) do Mỹ chế tạo. Các báo cáo chỉ ra rằng loạt tấn công đã xuyên thủng lưới phòng thủ tại Israel, bay qua Tel Aviv và đánh trúng nhiều mục tiêu quân sự có giá trị cao.

Đáng chú ý, các mục tiêu bị nhắm tới bao gồm trụ sở Bộ Quốc phòng Israel và sân bay quốc tế Ben Gurion. Theo nghiên cứu được công bố trên tờ South China Morning Post (SCMP), các hệ thống phòng thủ hiện tại đang bị áp đảo bởi loại vũ khí mới này. Tốc độ cao kết hợp với khả năng cơ động và tính năng tàng hình khiến việc đánh chặn trở nên cực kỳ phức tạp, ngay cả khi các hệ thống phòng thủ về mặt lý thuyết có thể phản ứng ở giai đoạn cuối.

Lỗ hổng trong các lớp phòng thủ đa tầng

Hiện nay, Israel đang vận hành một hệ thống phòng thủ tên lửa đa tầng phức tạp, bao gồm Iron Dome, David’s Sling, Arrow, Patriot và THAAD. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của các hệ thống này đối với tên lửa siêu vượt âm vẫn là một dấu hỏi lớn. Thống kê cho thấy Iron Dome đạt tỷ lệ đánh chặn khoảng 85-90% trong điều kiện lý tưởng, trong khi hệ thống Patriot chỉ dao động từ 40-70%.

Sự khác biệt cốt lõi nằm ở đặc tính khí động học. Tên lửa siêu vượt âm có khả năng bay với tốc độ trên Mach 5 (tức gấp 5 lần tốc độ âm thanh) và có thể thay đổi quỹ đạo đột ngột. Ngược lại, tên lửa đạn đạo truyền thống thường bay theo đường cong parabol cố định, cho phép các máy tính phòng thủ dự đoán điểm rơi và thiết lập thông số đánh chặn chính xác.

Rào cản kỹ thuật trong việc đánh chặn mục tiêu siêu vượt âm

Các hệ thống phòng thủ tên lửa thường được thiết kế để tiêu diệt mục tiêu ở hai giai đoạn chính:

• Giai đoạn giữa hành trình: Các hệ thống như Ground-Based Midcourse Defense (GMD) và Aegis SM-3 hoạt động ngoài khí quyển. Tuy nhiên, tên lửa siêu vượt âm chủ yếu di chuyển trong tầng khí quyển, khiến các cảm biến và tên lửa đánh chặn ngoài không gian gần như vô hiệu.
• Giai đoạn cuối: Các hệ thống THAAD, Patriot hay Aegis SM-2/SM-6 chỉ có vài giây để phản ứng khi mục tiêu tiếp cận. Với vận tốc hàng nghìn km/h và khả năng đổi hướng liên tục, việc khóa mục tiêu trở thành một thách thức về mặt thời gian thực.

Cụ thể, đối với các phương tiện lướt siêu vượt âm hình nêm, chúng có thể tận dụng lực nâng khí động học để thực hiện các cú lật hoặc lao xuống đất bất ngờ. Để đánh chặn thành công, các tên lửa như PAC-3 MSE phải sử dụng lực động năng để va chạm trực tiếp, đòi hỏi tốc độ điều chỉnh và khả năng xử lý của hệ thống điều khiển phải nhanh hơn gấp nhiều lần so với các thế hệ trước.

Khả năng sống sót của vũ khí siêu vượt âm

Một yếu tố quan trọng khác khiến các chuyên gia quân sự lo ngại là khả năng chống chịu của vũ khí siêu vượt âm. Ngay cả khi bị tên lửa phòng thủ đánh trúng, không có gì đảm bảo mục tiêu sẽ bị tiêu diệt hoàn toàn. Do được thiết kế để chịu được nhiệt độ và áp suất cực lớn khi bay ở tốc độ cao, các dòng tên lửa này thường có kết cấu rất bền vững và hệ thống điện tử dự phòng.

Nếu tên lửa đánh chặn không bắn trúng các điểm yếu cốt yếu, vũ khí siêu vượt âm vẫn có thể duy trì quán tính và hoàn thành nhiệm vụ tấn công mục tiêu. Điều này cho thấy các hệ thống phòng thủ hiện nay vốn được thiết kế cho thời kỳ tên lửa tiền siêu vượt âm đang cần những đợt nâng cấp toàn diện về mặt công nghệ để đối phó với thực tế chiến trường mới.

Tuệ Nhân