Phân tích năng lực và công nghệ trong kho tên lửa đạn đạo tầm trung của Iran
Với tầm bắn tối đa 2.000km và sự xuất hiện của công nghệ siêu vượt âm, kho tên lửa của Iran tập trung vào khả năng xuyên thủng hệ thống phòng thủ và độ chính xác cao.
Hệ thống tên lửa đạn đạo tầm trung của Iran hiện được thiết lập với giới hạn tầm bắn tối đa khoảng 2.000km, đủ khả năng bao phủ các mục tiêu chiến lược tại Israel và các căn cứ quân sự của Mỹ ở Trung Đông. Thay vì mở rộng tầm bắn xa hơn, chiến lược của Tehran tập trung vào việc cải thiện độ chính xác và khả năng sống sót của vũ khí trước các hệ thống đánh chặn hiện đại.
Nền tảng từ dòng tên lửa nhiên liệu lỏng Shahab
Shahab-3 đóng vai trò là nền tảng cốt lõi cho các hệ thống tên lửa đạn đạo tầm trung của Iran. Đây là loại tên lửa một tầng sử dụng nhiên liệu lỏng, được đưa vào trang bị từ năm 2003 với khả năng mang đầu đạn nặng từ 750kg đến 1.000kg. Từ thiết kế này, Iran đã phát triển nhiều biến thể hiện đại hơn nhằm tối ưu hóa hiệu suất chiến đấu.
Một bước tiến quan trọng là tên lửa Emad, thử nghiệm lần đầu năm 2015. Đây được coi là tên lửa đạn đạo dẫn đường chính xác đầu tiên của nước này, sử dụng phương tiện tái xâm nhập khí quyển có cánh lái khí động học để điều chỉnh quỹ đạo ở giai đoạn cuối. Emad có tầm bắn hơn 1.700km với sai số vòng tròn xác suất (CEP) khoảng 500m.
Bên cạnh đó, dòng Ghadr (Qadr) công bố năm 2007 cũng là một biến thể đáng chú ý với tầm bắn 1.950km. Ghadr sử dụng hợp kim nhôm để giảm trọng lượng thân và cấu trúc mũi hình nón giúp cải thiện khí động học, dù tải trọng đầu đạn giảm xuống còn khoảng 750kg.
Ưu thế của công nghệ nhiên liệu rắn và tính cơ động
Để rút ngắn thời gian chuẩn bị phóng và tăng khả năng sống sót, Iran đã đẩy mạnh dòng tên lửa nhiên liệu rắn. Tiêu biểu là Sejjil, tên lửa đạn đạo hai tầng có tầm bắn ước tính 2.000km và khối lượng phóng 23,6 tấn. Việc sử dụng nhiên liệu rắn cho phép Sejjil khai hỏa nhanh chóng, giảm thiểu nguy cơ bị tấn công phủ đầu khi đang chuẩn bị trên bệ phóng.
Trong các thiết kế mới hơn, Kheibar Shekan nổi lên như một vũ khí linh hoạt với tầm bắn 1.450km. Tên lửa này được trang bị đầu đạn cơ động và hệ thống dẫn đường vệ tinh, cho phép tấn công mục tiêu với độ chính xác cao từ nhiều loại bệ phóng khác nhau.
Năm 2025, Iran tiếp tục giới thiệu Ghassem Basir, biến thể sử dụng vật liệu composite sợi carbon để giảm diện tích phản xạ radar. Hệ thống này tích hợp cảm biến ảnh nhiệt và đầu đạn cơ động, đạt tốc độ tối đa lên tới 14.700km/giờ ở giai đoạn cuối.
Tên lửa tải trọng lớn và vũ khí siêu vượt âm Fattah
Dòng Khorramshahr (còn gọi là Kheibar) đại diện cho năng lực tấn công hạng nặng của Iran. Phiên bản mới nhất Khorramshahr-4 có khả năng mang đầu đạn nặng tới 1.800kg đi xa 2.000km. Tên lửa sử dụng động cơ nhiên liệu lỏng Arvand với nhiên liệu đẩy hypergolic có thể lưu trữ lâu dài trong thân, giúp duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao.
Đặc biệt, dòng Fattah đánh dấu bước đột phá của Iran vào công nghệ siêu vượt âm. Fattah-1 có thể đạt tốc độ hơn 16.000km/giờ ở giai đoạn giữa hành trình. Trong khi đó, Fattah-2 được trang bị phương tiện lướt siêu vượt âm (HGV), có khả năng thay đổi quỹ đạo linh hoạt để né tránh các hệ thống phòng thủ tên lửa tiên tiến.
Tính đến trước các xung đột gần đây, Iran ước tính sở hữu khoảng 2.000 tên lửa đạn đạo tầm trung. Các quan sát thực tế cho thấy Tehran đã thay đổi học thuyết sử dụng, sẵn sàng triển khai hỏa lực tên lửa đạn đạo quy mô lớn ngay từ giai đoạn đầu của chiến dịch thay vì chỉ sử dụng UAV như trước đây.