Xuất khẩu gạo Việt Nam giảm 8,7% giá trị do áp lực chi phí logistics tăng vọt

Hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam đang đối mặt với áp lực kép từ chi phí vận tải tăng cao và sự sụt giảm giá trị kim ngạch, dù khối lượng xuất khẩu vẫn duy trì đà tăng trưởng nhẹ. Xung đột địa chính trị tại Trung Đông cùng các biến động về giá năng lượng đã tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng toàn cầu, khiến doanh nghiệp trong nước gặp khó khăn trong việc đảm bảo tiến độ giao hàng.

Số liệu xuất khẩu trong nửa đầu tháng 3/2026

Theo số liệu mới nhất từ Cục Hải quan, tính đến hết ngày 15/03/2026, tổng lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam đạt khoảng 1,74 triệu tấn, trị giá 826,2 triệu USD. So với cùng kỳ năm 2025, lượng gạo xuất khẩu tăng 2,3% nhưng giá trị lại sụt giảm 8,7%.

Nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm giá trị được xác định là do biến động giá gạo toàn cầu và chi phí vận hành tăng cao. Đặc biệt, cuộc xung đột tại khu vực Trung Đông bùng phát từ cuối tháng 2/2026 đã đẩy giá dầu thô lên cao, trực tiếp làm tăng chi phí vận chuyển trong nước và quốc tế.

Khủng hoảng thiếu hụt container và cước phí vận tải

Tình trạng khan hiếm container rỗng phục vụ đóng hàng số lượng lớn đang gây trở ngại nghiêm trọng cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Các hãng tàu thường xuyên điều chỉnh giá cước, thay đổi lịch trình hoặc cắt giảm các tuyến vận chuyển đến khu vực Trung Đông.

Đáng chú ý, cước phí vận chuyển đến các thị trường trọng điểm đã tăng vọt. Cụ thể, tuyến vận chuyển đến cảng Hamburg (Đức) trước đây có mức giá khoảng 1.500 EUR/container, nay đã tăng lên khoảng 2.800 EUR/container. Bên cạnh đó, việc đặt chỗ trên các tàu cũng trở nên khó khăn. Theo ông Phạm Thái Bình, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An, có những lô hàng cần 20 container nhưng hãng tàu chỉ cấp được 5 container, số còn lại phải chờ các chuyến sau không xác định thời gian.

Hơn nữa, tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến các tuyến đi châu Âu hay Trung Đông mà còn lan sang cả khu vực Đông Nam Á. Điển hình như tuyến đi Malaysia, doanh nghiệp có nhu cầu 45 container nhưng thực tế chỉ được cấp khoảng 10 container với lịch trình thường xuyên thay đổi.

Áp lực lan rộng đến thị trường lúa gạo nội địa

Tác động từ thị trường quốc tế đã nhanh chóng lan tỏa vào thị trường trong nước, gây khó khăn cho việc tiêu thụ lúa của nông dân. Mặc dù số lượng hợp đồng xuất khẩu hiện nay vẫn ổn định, nhưng giá xuất khẩu thấp đã kéo theo giá lúa tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long sụt giảm.

Để giải quyết tình trạng này, các chuyên gia và doanh nghiệp kiến nghị cần có cơ chế cấp tín dụng ngoài hạn mức từ phía ngân hàng để doanh nghiệp có nguồn lực thu mua tạm trữ lúa cho nông dân. Đồng thời, việc đẩy mạnh Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp được xem là giải pháp cốt lõi để ổn định đầu ra và nâng cao thương hiệu gạo Việt Nam.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng nhấn mạnh, trong năm 2026, các bộ, ngành và địa phương cần chuyển từ trạng thái ứng phó sang chủ động thích ứng. Việc điều hành xuất khẩu phải đảm bảo hài hòa giữa mục tiêu tiêu thụ lúa gạo hàng hóa, ổn định giá trong nước và giữ vững an ninh lương thực quốc gia.

Tuệ Nhân