Việt Nam xây dựng tiêu chuẩn Robusta riêng nhằm nâng tầm giá trị xuất khẩu 8,92 tỷ USD

Ngày 30/3, tại Phường Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk, Hiệp hội Cà-phê Buôn Ma Thuột đã tổ chức hội thảo tham vấn về tiêu chuẩn chất lượng cà-phê Robusta trong khuôn khổ sáng kiến Robusta XXI. Sự kiện quy tụ hơn 100 chuyên gia và doanh nghiệp đầu ngành nhằm giải quyết nghịch lý: Việt Nam đứng đầu thế giới về sản lượng Robusta nhưng chưa có tiếng nói quyết định về chuẩn mực chất lượng và giá trị trên thị trường quốc tế.

Nghịch lý giữa sản lượng và vị thế chất lượng

Trong nhiều thập kỷ, Robusta là trụ cột của chuỗi cung ứng toàn cầu khi chiếm hơn 40% sản lượng thế giới. Việt Nam hiện giữ vị trí quốc gia sản xuất Robusta lớn nhất với kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 8,92 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, theo ông Lê Đức Huy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Simexco Daklak, vị thế về sản lượng chưa đồng nghĩa với vị thế về chuẩn mực chất lượng hay quyền định hình giá trị.

Trong khi cà-phê Arabica đã hoàn thiện hệ tiêu chuẩn và ngôn ngữ cảm quan quốc tế từ lâu, cà-phê Robusta vẫn đang bị đánh giá rời rạc. Điều này khiến hạt cà-phê Việt Nam chủ yếu được nhìn nhận là nguyên liệu thô, chưa phản ánh đúng giá trị thực tế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sáng kiến Robusta XXI: Xây dựng "ngôn ngữ" chung cho ngành

Sáng kiến Robusta XXI ra đời như một nỗ lực nền tảng nhằm huy động các nhà khoa học và doanh nghiệp xây dựng khung đánh giá chất lượng dựa trên cơ sở khoa học. Mục tiêu là thiết lập một bộ tiêu chuẩn tự nguyện, phát triển hệ thống từ điển cảm quan và nền tảng dữ liệu nghiên cứu dài hạn cho Robusta Việt Nam.

Bà Nguyễn Hoài Thu, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần xuất nhập khẩu cà-phê Ea Pốk, nhấn mạnh tầm quan trọng của "Liên minh người bán". Tiêu chuẩn mới không chỉ là ngôn ngữ giao tiếp mà phải tạo ra "quyền lực mềm", giúp doanh nghiệp nội địa chủ động điều tiết và dẫn dắt thị trường, thay vì bị động phụ thuộc vào yêu cầu của người mua toàn cầu.

Thách thức từ quy định quốc tế và chuyển đổi số

Ngành cà-phê đang đứng trước áp lực lớn từ các quy định mới như EUDR (Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu). Việc minh bạch hóa chuỗi cung ứng từ vùng trồng đến cảng xuất khẩu trở thành điều kiện bắt buộc để tồn tại. Hiện nay, chỉ khoảng 30% sản lượng được quản lý theo mô hình truy xuất hiện đại, đặt ra yêu cầu cấp bách về việc tích hợp dữ liệu vào khung đánh giá chất lượng.

Ông Thái Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Simexco Daklak, nhận định tăng trưởng trong giai đoạn tới không thể dựa vào việc mở rộng diện tích mà phải đến từ ba trụ cột: Tiêu chuẩn, Minh bạch và Niềm tin. Việc chuẩn hóa chất lượng sẽ giúp Robusta Việt Nam bước vào phân khúc "Fine Robusta" – nơi giá trị được quyết định bởi chất lượng thay vì chỉ dựa trên khối lượng.

Hợp tác chiến lược nâng tầm thương hiệu quốc gia

Tại hội thảo, Hiệp hội Cà-phê Buôn Ma Thuột cùng Simexco Daklak và Công ty Cà-phê Ea Pốk đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác. Đây là bước đi chiến lược nhằm liên kết nghiên cứu, sản xuất và thị trường trên tinh thần không độc quyền kết quả và không thương mại hóa cục bộ.

Việc lựa chọn Đắk Lắk làm nơi khởi động sáng kiến mang ý nghĩa biểu tượng, chuyển đổi tư duy từ một "thủ phủ sản xuất" thành "trung tâm định hình tiêu chuẩn". Nếu thành công, Việt Nam sẽ đóng vai trò dẫn dắt cách thế giới hiểu, đánh giá và định giá cà-phê Robusta trong tương lai.

Tuệ Nhân