IEA cảnh báo nguồn cung dầu gián đoạn kỷ lục đe dọa kinh tế châu Âu

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vừa đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về tình trạng gián đoạn nguồn cung dầu từ Trung Đông. Theo tổ chức này, việc đóng cửa eo biển Hormuz và các xung đột địa chính trị đang tạo ra những rạn nứt sâu sắc trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, bắt đầu tác động trực tiếp đến nền kinh tế châu Âu từ quý II/2026.

Quy mô gián đoạn vượt xa các cuộc khủng hoảng lịch sử

Người đứng đầu IEA, ông Fatih Birol, cho biết hơn 12 triệu thùng dầu đã bị thất thoát khỏi thị trường kể từ khi căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang. Đáng chú ý, khối lượng dầu bị gián đoạn trong tháng 4/2026 dự kiến sẽ tăng gấp đôi so với tháng 3/2026. Tình trạng này không chỉ dừng lại ở dầu thô mà còn lan rộng sang khí tự nhiên hóa lỏng (LNG).

Ông Birol nhấn mạnh rằng quy mô của cuộc khủng hoảng hiện nay nghiêm trọng hơn cả hai cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, 1979 và cú sốc nguồn cung khí đốt từ Nga vào năm 2022. Nguyên nhân chính khiến mức độ gián đoạn tăng mạnh trong tháng 4 là do các hợp đồng giao tháng 3 vốn đã được ký kết trước xung đột vẫn được thực hiện, nhưng các lô hàng mới hiện đang gặp bế tắc hoàn toàn.

Rủi ro thiếu hụt nhiên liệu thành phẩm tại châu Âu

Theo phân tích của IEA, vấn đề cấp bách nhất hiện nay là tình trạng thiếu hụt nhiên liệu bay (jet fuel) và dầu diesel. Các nền kinh tế tại châu Á đã bắt đầu cảm nhận rõ rệt sự khan hiếm này, và dự kiến châu Âu sẽ là khu vực tiếp theo chịu ảnh hưởng trực tiếp trong khoảng tháng 4 hoặc tháng 5/2026.

Sự sụt giảm nguồn cung không chỉ đẩy giá năng lượng lên cao mà còn làm gia tăng áp lực lạm phát, từ đó làm suy giảm tăng trưởng kinh tế tại nhiều quốc gia. Khoảng 40 cơ sở năng lượng quan trọng tại khu vực Trung Đông đã bị hư hại do xung đột, và việc khôi phục các hạ tầng này sẽ cần một khoảng thời gian dài, khiến triển vọng nguồn cung trong ngắn hạn trở nên mờ mịt.

Các biện pháp ứng phó khẩn cấp

Trước tình hình căng thẳng, IEA đang xem xét kế hoạch tiếp tục xả thêm dầu từ kho dự trữ chiến lược (SPR). Trước đó, các nước thành viên đã thống nhất giải phóng kỷ lục 400 triệu thùng dầu để bình ổn thị trường. Tuy nhiên, với dự báo về một sự gián đoạn "lớn nhất từ trước tới nay", nỗ lực này có thể chỉ mang tính tạm thời nếu eo biển Hormuz không sớm được thông suốt.

Ông Fatih Birol khẳng định: "Chúng ta đang tiến tới một sự gián đoạn rất lớn. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia tiêu thụ năng lượng lớn để giảm thiểu thiệt hại cho nền kinh tế toàn cầu".

Tuệ Nhân