Quốc hội khóa XVI: Kiến tạo thể chế, dẫn dắt phát triển, đáp ứng kỳ vọng lịch sử của dân tộc

Đổi mới lập pháp – kiến tạo thể chế cho phát triển bền vững

Một trong những nội dung trọng tâm được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh là yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng hệ thống pháp luật thực sự trở thành nền tảng thể chế của phát triển.

Với tầm nhìn chiến lược, Tổng Bí thư chỉ rõ: “Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai”. Định hướng này khẳng định yêu cầu chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển.

Thực tiễn cho thấy, hệ thống pháp luật tuy đã có nhiều tiến bộ nhưng vẫn còn tồn tại những hạn chế như chồng chéo, thiếu thống nhất, chưa theo kịp yêu cầu phát triển. Tình trạng quy định chưa rõ ràng, thiếu ổn định làm gia tăng chi phí tuân thủ, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, kinh doanh và làm chậm cơ hội phát triển. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải rà soát tổng thể, hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và khả thi.

Đặc biệt, cần chuyển mạnh từ “làm luật cho đủ” sang “làm luật để phát triển”, từ “pháp luật trên giấy” sang “pháp luật đi vào cuộc sống”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Quá trình xây dựng pháp luật phải bảo đảm tính khoa học, dân chủ, minh bạch; tăng cường tham vấn ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân; kiên quyết phòng, chống lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ. Mỗi đạo luật phải xuất phát từ lợi ích quốc gia – dân tộc, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, đồng thời tạo động lực cho đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Cùng với lập pháp, Tổng Bí thư đặc biệt nhấn mạnh việc nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát tối cao của Quốc hội. Giám sát phải thực sự trở thành công cụ nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia; không chỉ kiểm tra những gì đã làm, mà còn định hình những việc cần làm, phát hiện sớm bất cập và theo đến cùng việc giải quyết vấn đề.

Điều đó đòi hỏi hoạt động giám sát phải gắn với trách nhiệm cụ thể, thời hạn cụ thể, kết quả cụ thể; đồng thời dựa trên dữ liệu, bằng chứng và các chỉ số định lượng rõ ràng. Đây là bước chuyển từ giám sát hình thức sang giám sát thực chất.

Bên cạnh đó, Quốc hội cần nâng cao bản lĩnh và tầm nhìn trong quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Trong điều kiện phát triển mới, mỗi quyết sách không chỉ cần đúng mà còn phải trúng và kịp thời, tránh bỏ lỡ những cơ hội chiến lược.

Do đó, việc nâng cao năng lực phân tích chính sách, dự báo và đánh giá tác động là yêu cầu cấp thiết. Quốc hội cần xác định đúng các lĩnh vực then chốt, lựa chọn đúng các khâu đột phá để tập trung nguồn lực, tránh dàn trải, manh mún, bảo đảm hiệu quả cao nhất.

Đổi mới phương thức hoạt động – xây dựng Quốc hội hiện đại, gần dân, vì dân

Trong bài phát biểu của mình, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, linh hoạt và hiệu quả hơn.

Trước những biến động nhanh chóng của tình hình, Quốc hội không thể vận hành theo cách thức cũ. Yêu cầu đặt ra là phải nâng cao năng lực thích ứng, phản ứng chính sách nhanh hơn, kịp thời hơn nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ và đúng đắn.

Việc tăng hợp lý số kỳ họp, đa dạng hóa hình thức hoạt động, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, từng bước xây dựng Quốc hội số là xu thế tất yếu. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà là bước chuyển quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng tính công khai, minh bạch và khả năng tiếp cận của người dân.

Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là con người. Tổng Bí thư nhấn mạnh việc nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội, đặc biệt là đại biểu chuyên trách. Đội ngũ đại biểu phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, tư duy độc lập, năng lực phản biện và tinh thần trách nhiệm trước Nhân dân.

Quốc hội là nơi kết tinh ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân; là nơi quyết định những vấn đề lớn của đất nước; là nơi chuyển hóa chủ trương của Đảng thành pháp luật và chính sách. Vì vậy, mỗi đại biểu không chỉ thực hiện vai trò đại diện, mà còn phải tham gia kiến tạo và dẫn dắt phát triển.

Tổng Bí thư nhấn mạnh, mỗi đại biểu Quốc hội phải ý thức sâu sắc trách nhiệm của mình không chỉ đối với cử tri địa phương, mà còn đối với vận mệnh quốc gia, đối với niềm tin của Nhân dân và tương lai của các thế hệ mai sau. Đây là yêu cầu chính trị – đạo đức cao, đòi hỏi sự tận tâm, bản lĩnh và tinh thần dấn thân.

Đồng thời, Quốc hội phải thực sự gần dân, hiểu dân, vì dân. Việc mở rộng các kênh tiếp nhận ý kiến, tăng cường minh bạch, gắn bó chặt chẽ với thực tiễn sẽ giúp Quốc hội phản ánh trung thực hơn ý chí, nguyện vọng của Nhân dân. Khi lòng dân được lắng nghe và tôn trọng, các quyết sách sẽ có thêm sức mạnh và tính chính danh.

Với nền tảng gần 80 năm xây dựng và phát triển, Quốc hội Việt Nam đã tích lũy nhiều kinh nghiệm quý báu, tạo tiền đề để tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra ngày càng cao, đòi hỏi sự chuyển biến mạnh mẽ, thực chất và hiệu quả hơn.

Bài phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI là định hướng lớn cho hoạt động của Quốc hội trong nhiệm kỳ mới.Những quan điểm về đổi mới lập pháp, nâng cao hiệu quả giám sát, nâng tầm quyết sách và hiện đại hóa phương thức hoạt động đã xác định rõ con đường phía trước, đồng thời đặt ra yêu cầu cao về trách nhiệm và hành động.

Trước những đòi hỏi mới của đất nước, Quốc hội không chỉ thực hiện quyền lực nhà nước cao nhất, mà còn phải trở thành động lực thể chế của phát triển, nơi hội tụ trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng vươn lên của toàn dân tộc. Khi Quốc hội thực sự đổi mới, hành động quyết liệt và đặt lợi ích dân tộc lên trên hết, những mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và thịnh vượng nhất định sẽ trở thành hiện thực.

Thanh Nhàn