Lãi suất huy động lập đỉnh 9,3%/năm: Thị trường bước vào vùng cân bằng mới
Nhiều ngân hàng đồng loạt tăng lãi suất huy động trong tháng 4, đưa mặt bằng tiền gửi lên mức cao nhất trong 5 năm qua. Chuyên gia nhận định lãi suất có dấu hiệu chạm đỉnh nhưng khó giảm sớm do áp lực tỷ giá.
Thị trường tài chính Việt Nam đang chứng kiến đà tăng mạnh của lãi suất huy động khi mức trần thực tế đã vượt ngưỡng 9%/năm, xác lập vùng cao nhất trong vòng 5 năm qua. Mặc dù Ngân hàng Nhà nước đã phát đi tín hiệu ổn định mặt bằng lãi suất, giới chuyên gia cho rằng dư địa giảm trong ngắn hạn vẫn còn nhiều thách thức do áp lực từ các biến số vĩ mô như lạm phát và tỷ giá.
Lãi suất huy động xác lập mặt bằng mới
Bước sang tháng 4, cuộc đua lãi suất giữa các tổ chức tín dụng vẫn diễn ra sôi động. Theo ghi nhận, ít nhất 7 ngân hàng thương mại đã thực hiện điều chỉnh tăng lãi suất tiền gửi, bao gồm: Viet A Bank, Nam A Bank, BaoViet Bank, ACB, VietinBank, Techcombank và VIB. Đáng chú ý, lãi suất huy động thực tế tại Ngân hàng số Vikki Bank đã chính thức chạm mốc 9,3%/năm.
Trước diễn biến này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã ban hành văn bản yêu cầu các tổ chức tín dụng và chi nhánh NHNN tại các khu vực tập trung triển khai nhiệm vụ ổn định mặt bằng lãi suất. Theo PGS-TS. Nguyễn Văn Phương, Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), hệ thống đang bước vào một trạng thái cân bằng mới đầy nhạy cảm giữa áp lực thanh khoản và mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp.
Nhận định về điểm đỉnh của chu kỳ
PGS-TS. Nguyễn Văn Phương nhận định rằng lãi suất nhiều khả năng đã nằm trong vùng đỉnh của chu kỳ. Việc NHNN phát tín hiệu yêu cầu ổn định lãi suất cho thấy cơ quan điều hành nhận thấy dư địa tăng thêm là rất hạn chế. Nếu tiếp tục tăng, hệ thống có thể đối mặt với các tác động tiêu cực tới tăng trưởng kinh tế, nợ xấu và an toàn hệ thống.
Tuy nhiên, khả năng giảm lãi suất trong thời gian tới vẫn phụ thuộc chặt chẽ vào ba biến số chính:
- Lạm phát: Áp lực từ giá xăng dầu, dịch vụ công và lương thực có thể khiến chính sách tiền tệ khó nới lỏng.
- Tỷ giá: Sự mạnh lên của đồng USD và biến động dòng vốn quốc tế buộc lãi suất VND phải giữ ở mức cao để duy trì sức mua.
- Tín dụng và tăng trưởng: Nếu tín dụng tăng chậm và kinh tế không đạt kỳ vọng, áp lực điều chỉnh giảm lãi suất để hỗ trợ sản xuất sẽ tăng lên.
Kịch bản phân hóa trên thị trường lãi suất
TS. Nguyễn Văn Lộc, Giám đốc Chương trình đào tạo Kinh doanh thương mại tại Đại học Phenikaa, cho rằng trong ngắn hạn, lãi suất huy động sẽ giữ ở mức hiện tại lâu hơn. Chỉ đạo của NHNN thực chất là để ngăn chặn cuộc đua tăng lãi suất thay vì tạo điều kiện cho một đợt giảm ngay lập tức.
Thị trường dự kiến sẽ có sự phân hóa rõ nét:
| Nhóm đối tượng | Xu hướng lãi suất dự kiến |
|---|---|
| Ngân hàng lớn (CASA cao) | Giữ lãi suất huy động hợp lý, linh hoạt điều chỉnh lãi suất cho vay. |
| Ngân hàng nhỏ | Khó giảm lãi suất sớm, tăng khuyến mại để giữ chân khách hàng. |
| Doanh nghiệp ưu tiên | Có cơ hội hưởng ưu đãi phí hoặc giảm nhẹ lãi suất cho vay. |
| Nhóm rủi ro cao | Tiếp tục chịu mức lãi suất cho vay ở ngưỡng cao. |
Để hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh chi phí vốn cao, PGS-TS. Nguyễn Văn Phương khuyến nghị Nhà nước cần tập trung cắt giảm các chi phí phi tài chính như thủ tục hành chính và thời gian phê duyệt dự án. Việc đơn giản hóa quy trình sẽ có tác động tích cực tương đương với việc hạ lãi suất cho vay mà không gây áp lực lên lạm phát hay tỷ giá.
Đối với người vay và doanh nghiệp, các chuyên gia cảnh báo thời kỳ lãi suất thấp như giai đoạn dịch bệnh khó có thể quay lại. Các đơn vị cần chủ động cơ cấu lại nợ, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và chuẩn bị tâm thế thích ứng với môi trường lãi suất mới.