Xung đột Trung Đông đe dọa an ninh lương thực: Sản lượng nông sản toàn cầu có thể giảm 1/3

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) vừa đưa ra nhận định về rủi ro gia tăng đối với an ninh lương thực toàn cầu do ảnh hưởng từ xung đột tại Trung Đông. Tình trạng này tác động trực tiếp đến các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu lương thực, phân bón và năng lượng, đặc biệt là tại khu vực châu Phi và Nam Á.

Điểm nghẽn từ các tuyến vận tải chiến lược

Nhà kinh tế trưởng của FAO, ông Maximo Torero, cho biết cuộc xung đột đã làm lộ rõ điểm yếu của những quốc gia có sản xuất nội địa hạn chế. Việc gián đoạn tại Eo biển Hormuz - tuyến đường vận tải biển chiến lược quan trọng bậc nhất thế giới - không chỉ ảnh hưởng đến dòng chảy năng lượng mà còn tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp.

Hiện tại, Eo biển Hormuz phần lớn chỉ lưu thông một phần theo thỏa thuận ngừng bắn ngày 08/04. Diễn biến này khiến giá vật tư đầu vào tăng vọt, gây áp lực lớn cho các nền kinh tế dễ tổn thương tại vùng Vịnh, Nam Á và khu vực châu Phi cận Sahara.

Khủng hoảng nguồn cung phân bón từ vùng Vịnh

Khu vực vùng Vịnh là một trong những trung tâm sản xuất phân bón quan trọng nhất thế giới, cung cấp khối lượng lớn nguyên liệu cho nông nghiệp toàn cầu:

• Lưu huỳnh: Chiếm gần 1/2 sản lượng bán ra trên toàn thế giới.
• U-rê: Cung cấp khoảng 1/3 sản lượng giao dịch toàn cầu.
• Amoniac: Chiếm khoảng 25% lượng cung toàn cầu, một nguyên liệu thiết yếu trong sản xuất phân bón.

Kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran bùng phát, nhiều nhà máy sản xuất phân bón, đặc biệt tại Qatar, đã phải ngừng hoạt động. Điều này buộc các cường quốc nông nghiệp như Mỹ và Australia phải tìm kiếm nguồn thay thế. Brazil, nước sản xuất đậu tương lớn nhất thế giới, hiện nhập khẩu phần lớn u-rê từ Qatar và Iran, trong khi Ấn Độ phụ thuộc vào nguồn phốt-phát từ Saudi Arabia.

Nguy cơ sụt giảm sản lượng cây trồng

Châu Á là khu vực phụ thuộc nhiều nhất vào nguồn cung từ vùng Vịnh. Theo số liệu năm 2024, khu vực này nhập khẩu khoảng 64% amoniac và hơn 50% lưu huỳnh cùng phốt-phát từ Trung Đông. Chuyên gia Sylvain Pellerin thuộc Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Pháp (INRAE) cảnh báo, nếu thiếu hụt các loại phân bón chứa ni-tơ, phốt-phát và ka-li, sản lượng cây trồng toàn cầu có thể giảm tới 1/3.

Khủng hoảng chi phí sinh hoạt tại châu Phi

Liên minh châu Phi (AU) cùng các tổ chức LHQ cảnh báo xung đột đang đẩy các nền kinh tế châu lục trước nguy cơ suy giảm tăng trưởng nghiêm trọng. Tình trạng gián đoạn vận tải và năng lượng có thể nhanh chóng chuyển từ "cú sốc thương mại" sang "khủng hoảng chi phí sinh hoạt" do giá lương thực tăng cao.

Hiện có khoảng 300 triệu người tại châu Phi đang đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực. Nạn đói đang ở mức báo động tại các quốc gia như Burundi, CHDC Congo, Madagascar, Somalia và Nam Sudan. Theo thống kê, các cuộc xung đột vũ trang là nguyên nhân lớn nhất gây ra khoảng 20 cuộc khủng hoảng lương thực, ảnh hưởng tới gần 140 triệu người trên toàn thế giới trong năm qua.

Để ứng phó, các tổ chức quốc tế đề xuất triển khai các chương trình xóa đói giảm nghèo cấp châu lục, đồng thời mở rộng dư địa chính sách tài khóa và tiền tệ nhằm nâng cao khả năng chống chịu cho các nhóm dân cư dễ bị tổn thương.

Tuệ Nhân