Mục tiêu tăng trưởng GDP 10% và thách thức từ cú sốc giá dầu 100 USD
Nhiệm kỳ Chính phủ 2026-2031 đối mặt bài toán khó khi mục tiêu tăng trưởng GDP 10% bị đe dọa bởi giá năng lượng tăng vọt và rủi ro lạm phát từ xung đột Trung Đông.
Việt Nam bước vào nhiệm kỳ Chính phủ 2026-2031 với mục tiêu đầy tham vọng là đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm từ 10% trở lên. Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế thế giới đang xuất hiện những biến số tiêu cực, đặc biệt là cú sốc năng lượng từ khu vực Trung Đông, đặt ra thách thức lớn cho các nhà điều hành chính sách vĩ mô trong việc cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định.
Cú sốc giá dầu từ xung đột Trung Đông
Xung đột tại Iran đã gây ra những hệ lụy trực tiếp lên thị trường năng lượng toàn cầu. Việc phong tỏa eo biển Hormuz và các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng đã đẩy giá dầu Brent tương lai vượt ngưỡng 100 USD/thùng, tăng hơn 50% chỉ trong vòng 3 tháng. Sự leo thang này không chỉ dừng lại ở giá dầu mà còn kéo theo giá xăng, gas tại châu Á và châu Âu tăng mạnh.
Năng lượng là chi phí đầu vào thiết yếu của hầu hết các ngành sản xuất và dịch vụ. Khi giá năng lượng tăng cao, áp lực lạm phát sẽ lan tỏa nhanh chóng đến toàn bộ nền kinh tế. Giới phân tích ví von rằng "trong ổ bánh mì cũng có mùi xăng dầu" để nhấn mạnh tầm ảnh hưởng sâu rộng của biến số này đến đời sống người dân và chi phí doanh nghiệp.
Áp lực lạm phát và suy giảm sức mua toàn cầu
So với cuộc khủng hoảng năng lượng từ xung đột Nga-Ukraine, tình hình hiện tại được đánh giá là nghiêm trọng hơn do tác động dây chuyền đến thị trường phân bón và lương thực toàn cầu. Khi chi phí năng lượng và thực phẩm cùng tăng, túi tiền của các hộ gia đình bị bào mòn, dẫn đến suy giảm sức mua thực tế.
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) dự báo trong kịch bản xấu, lạm phát toàn cầu có thể tăng thêm 0,7 điểm phần trăm so với kịch bản cơ sở. Tại Mỹ, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) cũng bày tỏ sự quan ngại về mục tiêu lạm phát 2% khi đa số thành viên hiện đã ủng hộ khả năng thắt chặt chính sách tiền tệ hơn nữa để đối phó với đà tăng của giá năng lượng.
Thách thức đối với mục tiêu tăng trưởng của Việt Nam
Trong quý I/2026, Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng GDP đạt 7,83%. Để đạt được mục tiêu 10% cho cả năm, các quý còn lại cần phải bứt phá mạnh mẽ trên mức hai chữ số. Tuy nhiên, Việt Nam hiện được đánh giá là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng lớn nhất từ biến động năng lượng do độ mở kinh tế cao và sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.
Các tổ chức quốc tế đưa ra những dự báo thận trọng hơn so với mục tiêu của Chính phủ. Cụ thể, Ngân hàng Thế giới (WB) dự báo tăng trưởng của Việt Nam trong năm 2026 là 6,3%, trong khi Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đưa ra con số 5,6% và khảo sát của Bloomberg là 7,2%.
Bài học từ quá khứ và sự đánh đổi chính sách
Để theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao, các công cụ chính sách tài khóa và tiền tệ thường được huy động tối đa thông qua giải ngân đầu tư công và hạ lãi suất. Tuy nhiên, bài học từ giai đoạn bất ổn vĩ mô năm 2011 là lời cảnh báo về rủi ro lạm phát phi mã (có lúc lên tới 18-20%) khi nới lỏng tiền tệ quá mức hoặc đầu tư công không hiệu quả.
Trong bối cảnh thế giới đầy bất định với những rủi ro từ thị trường nợ tư nhân và bong bóng công nghệ (AI), việc ưu tiên ổn định vĩ mô và kiểm soát lạm phát có thể là lựa chọn an toàn hơn. Việt Nam cần cân nhắc kỹ lưỡng cái giá phải trả cho mục tiêu tăng trưởng hai chữ số để đảm bảo tính bền vững trong dài hạn.
