Cao tốc Quy Nhơn - Pleiku 44.000 tỷ đồng gặp khó do thiếu hụt nguồn vốn Trung ương

Dự án cao tốc Quy Nhơn – Pleiku đang đối mặt với nguy cơ chậm tiến độ do thiếu hụt nguồn vốn và áp lực từ chi phí nhiên vật liệu tăng cao. Trong khi nguồn vốn đối ứng từ địa phương đã gần cạn kiệt, vốn ngân sách Trung ương cho giai đoạn năm 2026 vẫn chưa được bố trí, gây khó khăn cho công tác tạm ứng và thanh toán cho các nhà thầu.

Áp lực giải ngân và thực trạng cạn kiệt vốn địa phương

Theo báo cáo từ Ban Quản lý dự án các công trình Giao thông và Dân dụng tỉnh Gia Lai, các đơn vị thi công hiện đang chịu áp lực lớn về dòng tiền để duy trì nhịp độ triển khai. Tại Dự án thành phần 1, toàn bộ 724,83 tỷ đồng vốn thi công và 420 tỷ đồng vốn tạm ứng từ ngân sách tỉnh phục vụ giải phóng mặt bằng đã hoàn tất giải ngân 100%.

Tương tự, Dự án thành phần 3 cũng đã ghi nhận việc giải ngân toàn bộ 511,458 tỷ đồng vốn được bố trí đến hết năm 2026. Đối với khoản tạm ứng 600 tỷ đồng cho công tác bồi thường, tỷ lệ giải ngân hiện đã đạt hơn 95%. Việc vốn địa phương sớm cán đích khiến dự án rơi vào tình trạng chờ đợi nguồn bổ sung từ ngân sách cấp trên.

Thách thức tại phân đoạn quan trọng nhất

Trọng tâm lo ngại hiện nay đổ dồn vào Dự án thành phần 2 – đoạn tuyến dài nhất với 68 km và tổng mức đầu tư hơn 27.500 tỷ đồng. Ban Quản lý dự án đưa ra cảnh báo nếu vốn Trung ương năm 2026 không sớm được phê duyệt, dự án sẽ không đủ điều kiện pháp lý để tổ chức lựa chọn nhà thầu xây lắp vào quý II/2026 như lộ trình dự kiến.

Tuyến cao tốc Quy Nhơn – Pleiku có tổng chiều dài khoảng 125 km, đi qua 16 xã, phường của tỉnh Gia Lai (đơn vị hành chính được hợp thành từ tỉnh Gia Lai và Bình Định cũ). Đây là khu vực có địa hình phức tạp, đòi hỏi kỹ thuật thi công cao, đặc biệt là các đoạn băng qua đèo An Khê và đèo Mang Yang.

Thông số kỹ thuật và quy mô đầu tư

Dự án được thiết kế với các chỉ tiêu kỹ thuật chính như sau:

• Quy mô: 4 làn xe hoàn chỉnh.
• Vận tốc thiết kế: 100 km/h (riêng các đoạn đèo hiểm trở khai thác dưới 80 km/h).
• Tổng vốn đầu tư: Dự kiến 43.734 tỷ đồng.
• Phân kỳ: 3 dự án thành phần (Km0-Km22, Km22-Km90 và Km90-Km125).
• Mục tiêu hoàn thành: Đưa vào khai thác trong năm 2029.

Tầm quan trọng chiến lược đối với vùng Tây Nguyên

Khi hoàn thiện, công trình này sẽ thay thế vai trò độc đạo của Quốc lộ 19 hiện hữu, trở thành trục xương sống kết nối vùng nguyên liệu Tây Nguyên với các cảng biển Duyên hải miền Trung. Thời gian di chuyển giữa Pleiku và Quy Nhơn sẽ được rút ngắn từ 4 giờ xuống còn khoảng 1,5 giờ.

Việc kết nối hạ tầng đồng bộ không chỉ giúp giảm chi phí logistics cho nông sản mà còn mở rộng không gian phát triển đô thị cho tỉnh Gia Lai – địa phương có diện tích lớn thứ hai Việt Nam (sau sáp nhập đạt gần 22.000 km²). Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, việc khơi thông nguồn vốn Trung ương được xem là yếu tố tiên quyết trong giai đoạn hiện nay.

Thông tin dự án có thể thay đổi theo các quyết định điều chỉnh quy hoạch và bố trí vốn từ cơ quan có thẩm quyền.

Tuệ Nhân