Dự án phòng thủ Vòm Vàng của Mỹ đối mặt nguy cơ tiêu tốn 1.200 tỷ USD

Hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm Vàng (Golden Dome) do Tổng thống Mỹ Donald Trump thúc đẩy đang đối mặt với dự báo chi phí khổng lồ lên tới 1.200 tỷ USD. Theo báo cáo mới nhất từ Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), con số này cao gấp gần 7 lần mức 175 tỷ USD được công bố trong sắc lệnh hành pháp hồi tháng 5/2025.

Theo CBO, hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia giả định có cấu trúc tương tự Vòm Vàng cần khoảng 20 năm để phát triển, triển khai và vận hành với ngân sách 1.200 tỷ USD. Điều này mâu thuẫn với tuyên bố trước đó của ông Trump về việc hoàn thiện lá chắn tên lửa không gian này chỉ trong vòng ba năm, trước khi kết thúc nhiệm kỳ vào năm 2029.

Cấu trúc chi phí và thách thức kỹ thuật

Báo cáo của CBO chỉ ra rằng phần tốn kém nhất của hệ thống là lớp đánh chặn đặt trong không gian, chiếm khoảng 70% tổng chi phí mua sắm và 60% tổng chi phí toàn chương trình. Mô hình phòng thủ này được thiết kế theo cấu trúc bốn tầng bao gồm:

• Một tầng đánh chặn đặt ngoài không gian.
• Hai tầng phòng thủ diện rộng triển khai trên mặt đất.
• Một tầng phòng thủ khu vực.

Hệ thống được vận hành thông qua mạng lưới cảm biến, hệ thống liên lạc và trung tâm điều phối tác chiến nhằm đồng bộ hóa các lớp phòng thủ. Dù được thiết kế để đối phó tên lửa đạn đạo, tên lửa siêu vượt âm và tên lửa hành trình, CBO cảnh báo hệ thống vẫn có thể bị áp đảo trong một cuộc tấn công quy mô lớn. Báo cáo khẳng định đây không phải là một lá chắn bất khả xâm phạm, đồng nghĩa với việc Mỹ khó đạt được an ninh tuyệt đối dù chi phí vượt ngưỡng 1.000 tỷ USD.

Nguy cơ kích hoạt cuộc chạy đua vũ trang

Bên cạnh gánh nặng tài chính, CBO cảnh báo việc triển khai Vòm Vàng có thể thúc đẩy các đối thủ mở rộng kho vũ khí. Những quốc gia đối địch có khả năng gia tăng số lượng tên lửa tầm xa mang đầu đạn hạt nhân hoặc phát triển công nghệ xuyên thủng lá chắn để duy trì thế cân bằng quân sự.

Đáng chú ý, con số 1.200 tỷ USD vẫn chưa bao gồm nhiều hạng mục quan trọng như vũ khí laser, vệ tinh cảnh báo sớm thế hệ mới và chi phí mở rộng các căn cứ phòng thủ tên lửa hiện hữu tại Alaska. Điều này cho thấy tổng chi phí thực tế có thể còn cao hơn đáng kể so với dự tính hiện tại.

Phản hồi từ Lầu Năm Góc và tiền lệ lịch sử

Tướng Michael Guetlein, người quản lý chương trình Vòm Vàng, đã lên tiếng bảo vệ dự án trước Quốc hội. Ông cho rằng các ước tính bên ngoài đang dựa trên chi phí của các hệ thống cũ và không phản ánh đúng mô hình mua sắm mới mà chương trình đang áp dụng. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận giá thành có thể tăng mạnh trong các kịch bản nhất định và khẳng định sẽ không triển khai hệ thống không gian nếu không đảm bảo tính kinh tế.

Giới phân tích quân sự lo ngại Vòm Vàng sẽ lặp lại "vết xe đổ" của các dự án vũ khí từng đội vốn nghiêm trọng trong lịch sử Mỹ:

Sự leo thang chi phí của các chương trình như F-35 hay Zumwalt khiến các chuyên gia đặt câu hỏi về khả năng duy trì quy mô của Vòm Vàng. Nếu không kiểm soát được ngân sách, dự án có nguy cơ bị cắt giảm số lượng thiết bị triển khai, làm suy giảm hiệu quả phòng thủ tổng thể của mạng lưới.

Tuệ Nhân