An ninh năng lượng 2026: Việt Nam ưu tiên điện khí LNG để bảo đảm tăng trưởng

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu năm 2026 đối mặt với nhiều biến số phức tạp, năng lượng đã trở thành nhân tố trung tâm chi phối cục diện tăng trưởng và cạnh tranh quốc gia. Đối với Việt Nam, bảo đảm an ninh năng lượng không chỉ là yêu cầu cấp thiết để duy trì ổn định kinh tế vĩ mô mà còn là cơ hội chiến lược để thúc đẩy chuyển dịch mô hình phát triển theo hướng xanh và bền vững.

Rủi ro gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu

Bước sang năm 2026, kinh tế thế giới tiếp tục lộ trình phục hồi nhưng trong trạng thái phân hóa và tăng trưởng chậm. Theo dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tăng trưởng toàn cầu năm nay duy trì quanh mức 3,1%, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 3,8% của giai đoạn tiền đại dịch.

Báo cáo từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho thấy, dù đầu tư vào năng lượng sạch đã vượt ngưỡng 2.000 tỷ USD mỗi năm, thị trường năng lượng vẫn đối mặt với rủi ro gián đoạn nguồn cung. Đặc biệt, xung đột tại khu vực Trung Đông đã tác động mạnh mẽ đến các tuyến vận tải huyết mạch qua eo biển Hormuz, gây áp lực trực tiếp lên giá cả toàn cầu.

Sự gián đoạn này cũng làm thay đổi triển vọng thị trường khí đốt tự nhiên. Dự báo thiệt hại đối với hạ tầng hóa lỏng LNG tại Qatar có thể làm chậm làn sóng cung cấp LNG toàn cầu ít nhất hai năm, dẫn đến mức thiếu hụt khoảng 120 tỷ m³ trong giai đoạn 2026 - 2030. Trước tình hình đó, IMF và Ngân hàng Thế giới (World Bank) đã thành lập nhóm phối hợp nhằm tối đa hóa biện pháp ứng phó với các cú sốc năng lượng.

Áp lực từ nhu cầu nội địa và bài toán điện khí LNG

Tại Việt Nam, nhu cầu năng lượng đang tăng nhanh tương ứng với tốc độ công nghiệp hóa. Số liệu từ Tổng cục Thống kê cho thấy, trong giai đoạn 2021 - 2025, điện thương phẩm tăng bình quân 8 - 9%/năm, cao hơn tốc độ tăng trưởng GDP. Năm 2025, với mức tăng trưởng GDP đạt 7,1% và kim ngạch xuất nhập khẩu chạm mốc 760 tỷ USD, áp lực lên hệ thống năng lượng quốc gia ngày càng hiện hữu.

Việt Nam hiện đã trở thành nước nhập khẩu ròng năng lượng, đặc biệt là than và khí. Theo Quy hoạch điện VIII, tổng công suất các nhà máy điện phục vụ nhu cầu trong nước dự kiến đạt khoảng 150 GW vào năm 2030. Trong đó, điện khí LNG được xác định là nguồn điện nền quan trọng để bảo đảm tính ổn định khi tỷ trọng năng lượng tái tạo gia tăng.

Việc phát triển hạ tầng LNG không chỉ là ưu tiên để bù đắp thiếu hụt nguồn cung mà còn là điều kiện tiên quyết để duy trì đà tăng trưởng và thu hút đầu tư nước ngoài. Điều này đòi hỏi Việt Nam phải nhanh chóng hiện đại hóa lưới điện truyền tải và hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh.

Cơ hội từ chuyển dịch năng lượng xanh

Dù việc gia tăng nhập khẩu nhiên liệu tạo áp lực trong trung hạn, quá trình chuyển dịch năng lượng lại mở ra cơ hội hình thành các ngành công nghiệp mới. IEA dự báo chuỗi giá trị năng lượng sạch toàn cầu có thể tạo ra thị trường trị giá hàng nghìn tỷ USD vào năm 2030.

TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, nhận định năng lượng xanh hiện nay không chỉ là yếu tố đầu vào mà đã trở thành "điểm cộng" chiến lược để thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao. Ông nhấn mạnh Việt Nam cần biến tiềm năng về gió, mặt trời và thủy điện thành lợi thế thực tế thông qua chính sách nhất quán và cơ chế giá hợp lý.

Bên cạnh đó, các quy định quốc tế mới về điều chỉnh carbon xuyên biên giới (CBAM) đang buộc các doanh nghiệp phải thay đổi. Việc chủ động thích ứng với các tiêu chuẩn xanh giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch và khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Bảo đảm an ninh năng lượng vì vậy không chỉ là bài toán đáp ứng nhu cầu sản xuất, mà là nhiệm vụ chiến lược để tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng độc lập và tự chủ.

Tuệ Nhân