Lâm Đồng nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn sinh hoạt
Với lượng rác thải sinh hoạt phát sinh gần 2.500 tấn mỗi ngày, công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải tại tỉnh Lâm Đồng đang đối mặt với nhiều áp lực.
Trước những khó khăn, vướng mắc còn tồn tại, tỉnh Lâm Đồng yêu cầu các sở, ngành và địa phương tập trung triển khai các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn sinh hoạt, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.
Áp lực từ lượng rác phát sinh
Bãi chôn lấp Gung Ré, xã Di Linh, là một trong những điểm xử lý rác lớn tại khu vực trung tâm của tỉnh với công suất khoảng 50 tấn/ngày. Dù đã được yêu cầu đóng cửa, bãi rác vẫn tiếp nhận và xử lý rác bằng hình thức chôn lấp không hợp vệ sinh.
Tình trạng đốt rác lộ thiên vẫn thường xuyên xảy ra tại đây, gây khói bụi, ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến đời sống người dân. Đáng chú ý, bãi rác nằm ngay trên tuyến Quốc lộ 28.
Theo Chủ tịch UBND xã Di Linh Trần Nhật Thi, địa phương đã yêu cầu đóng cửa bãi rác nhưng việc tập kết, xử lý rác không hợp vệ sinh vẫn còn diễn ra. Hiện khoảng 300 tấn rác phát sinh mỗi tháng trên địa bàn đã được vận chuyển đến nhà máy xử lý tập trung. Địa phương đang hoàn thiện các thủ tục để thực hiện đúng quy định.
Thực tế tại Di Linh cũng phản ánh áp lực chung của toàn tỉnh. Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, mỗi ngày Lâm Đồng phát sinh khoảng 2.482 tấn chất thải rắn sinh hoạt. Tỷ lệ thu gom ở khu vực đô thị đạt 90 - 95%, trong khi khu vực nông thôn đạt 60 - 75%.
Hiện hoạt động thu gom tại Lâm Đồng chủ yếu được thực hiện bằng xe đẩy tay, xe thu gom nhỏ và xe ép rác chuyên dụng. Những địa phương có nhà máy xử lý tập trung sẽ vận chuyển rác đến các cơ sở xử lý, trong khi nhiều nơi vẫn phải phụ thuộc vào các bãi chôn lấp hoặc vận chuyển đi xa.
Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, sau khi hợp nhất địa giới hành chính, Lâm Đồng hiện sở hữu mạng lưới xử lý rác hình thành từ 3 khu vực trước đây. Toàn tỉnh có nhiều nhà máy xử lý bằng công nghệ đốt kết hợp sản xuất phân hữu cơ, tái chế nhưng vẫn còn hàng chục bãi chôn lấp đang hoạt động.
Một số dự án mới đang hoàn thiện thủ tục và được kỳ vọng góp phần giảm áp lực cho hệ thống xử lý hiện hữu. Tuy nhiên, nhiều cơ sở xử lý hiện nay hoạt động dưới công suất hoặc gặp khó khăn về môi trường. Đáng chú ý, Nhà máy rác Phan Thiết từng tiếp nhận khoảng 280 tấn rác mỗi ngày hiện vẫn tạm dừng hoạt động để khắc phục ô nhiễm.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Minh nhận định, dù hạ tầng từng bước được mở rộng, phương thức xử lý chủ yếu vẫn là đốt và chôn lấp. Tỷ lệ tái chế, tái sử dụng và thu hồi năng lượng từ rác còn thấp, chưa tương xứng với lượng chất thải phát sinh ngày càng tăng.
Gỡ điểm nghẽn để nâng hiệu quả xử lý rác thải
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, khó khăn lớn nhất hiện nay là hạ tầng xử lý chưa đáp ứng nhu cầu thực tế. Nhiều địa phương chưa có nhà máy xử lý tập trung, vẫn phụ thuộc vào các bãi chôn lấp quy mô nhỏ, tạm thời và chưa bảo đảm yêu cầu môi trường.
Phần lớn các bãi rác được hình thành từ nhiều năm trước, thiếu hệ thống thu gom, xử lý nước thải từ rác. Một số bãi rác đã ngừng tiếp nhận chất thải nhưng chưa được đóng cửa, hoàn nguyên môi trường theo quy định. Trong khi đó, nhiều cơ sở xử lý vẫn chủ yếu dựa vào công nghệ đốt, các dây chuyền tái chế và sản xuất phân hữu cơ chưa được đầu tư đồng bộ.
Bên cạnh hạ tầng, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng phát sinh không ít vướng mắc trong tổ chức thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải. Một số địa phương áp dụng các mô hình khác nhau, thiếu sự thống nhất trong quản lý. Nhiều đơn vị cung ứng dịch vụ công ích chưa được kiện toàn đầy đủ chức năng, nhiệm vụ nên gặp khó khăn trong đấu thầu, đặt hàng và ký kết hợp đồng.
Áp lực tài chính cũng ngày càng lớn khi chi phí nhiên liệu, nhân công, vật tư và phương tiện liên tục tăng. Đặc biệt, tại nhiều địa phương miền núi, vùng sâu, vùng xa, nguồn lực còn hạn chế trong khi rác phải vận chuyển quãng đường 60 - 70 km mới đến được nơi xử lý.
Công tác phân loại rác tại nguồn dù đã triển khai nhưng hiệu quả chưa cao. Người dân chưa hình thành thói quen phân loại, còn hệ thống thu gom và công nghệ xử lý chưa theo kịp yêu cầu mới. Một số đơn vị cung ứng dịch vụ môi trường cũng thiếu phương tiện chuyên dụng và nguồn lực để đầu tư đổi mới công nghệ.
Trước những khó khăn trên, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lâm Đồng Lê Trọng Yên yêu cầu các sở, ngành và địa phương tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn.
Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục tham mưu, tăng cường kiểm tra, giám sát công tác thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải; đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn và kiểm soát chặt việc chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường tại các cơ sở xử lý. Đồng thời, chủ động hướng dẫn, hỗ trợ địa phương giải quyết khó khăn, không để xảy ra tình trạng tồn đọng, ùn ứ rác thải.
UBND các xã, phường, đặc khu được yêu cầu khẩn trương tổ chức thu gom, vận chuyển và xử lý rác đúng quy định; chủ động bố trí điểm tập kết, trung chuyển phù hợp, đẩy mạnh xã hội hóa và tăng cường tuyên truyền để người dân tham gia phân loại rác tại nguồn.
UBND tỉnh Lâm Đồng yêu cầu các sở, ngành liên quan rà soát cơ chế, nguồn lực, tổ chức bộ máy và kinh phí nhằm bảo đảm công tác thu gom, xử lý rác thải được triển khai đồng bộ, hiệu quả và bền vững.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lâm Đồng Lê Trọng Yên
