Khơi dậy nội lực vùng đồng bào DTTS
Tỉnh Lâm Đồng xác định phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) là nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển. Từ những chính sách hỗ trợ của Nhà nước, nhiều địa phương đang từng bước khơi dậy nội lực trong cộng đồng, tạo sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng.
Đồng bào DTTS từng bước thoát nghèo
Những năm gần đây, cây mắc ca đang trở thành một trong những hướng phát triển kinh tế hiệu quả của đồng bào DTTS ở xã biên giới Quảng Trực. Từ loại cây trồng còn khá mới mẻ, mắc ca từng bước khẳng định giá trị kinh tế, giúp nhiều hộ dân ổn định cuộc sống, vươn lên thoát nghèo và làm giàu ngay trên chính vùng đất quê hương. Với gần 1.600 ha, Quảng Trực hiện là địa phương có diện tích mắc ca lớn nhất tỉnh Lâm Đồng. Nhờ điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp, cây mắc ca sinh trưởng tốt, cho năng suất ổn định. Sau khoảng 5 - 6 năm trồng, cây bắt đầu cho thu hoạch, mang lại nguồn thu đáng kể cho người dân.
Gia đình anh Điểu Khoe, ở bon Bu Prăng II, là một trong những hộ gắn bó với cây mắc ca nhiều năm nay. Từ diện tích ban đầu, gia đình anh từng bước mở rộng sản xuất khi nhận thấy hiệu quả kinh tế ổn định của loại cây này. “Cây mắc ca phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương, kỹ thuật chăm sóc không quá phức tạp, trong khi đầu ra khá thuận lợi. Nhờ nguồn thu từ mắc ca, đời sống gia đình ngày càng ổn định hơn, có điều kiện đầu tư phát triển sản xuất và chăm lo cho con cái học hành”, anh Điểu Khoe chia sẻ.
Không chỉ dừng lại ở sản xuất nguyên liệu, người dân Quảng Trực còn từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của ngành hàng mắc ca. Trên địa bàn hiện có 3 hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực trồng, chế biến và tiêu thụ mắc ca. Nhiều diện tích được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP; một số sản phẩm chế biến từ mắc ca đã được công nhận OCOP 4 sao. Theo ông Đoàn Minh Thuận - Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Trực, địa phương tiếp tục hỗ trợ người dân về kỹ thuật, giống cây trồng. Đồng thời, xây dựng vùng sản xuất tập trung, từng bước phát triển thương hiệu mắc ca địa phương. Hiệu quả từ cây mắc ca không chỉ giúp nâng cao thu nhập mà còn góp phần phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững.
Từ sản xuất nhỏ lẻ đến liên kết thị trường
Sự thay đổi trong tư duy làm kinh tế đang diễn ra mạnh mẽ ở nhiều địa phương vùng đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh. Tại xã Đức Trọng, Hợp tác xã Nông nghiệp và Thương mại Minh Đức hiện có hơn 40 thành viên, trong đó khoảng 2/3 là người DTTS. Điều đáng ghi nhận không chỉ nằm ở quy mô sản xuất mà còn ở cách thức tổ chức sản xuất theo hướng liên kết.
Theo Giám đốc Hợp tác xã Lưu Lập Đức, thời gian đầu, việc vận động người dân tham gia liên kết gặp không ít khó khăn bởi tập quán sản xuất nhỏ lẻ đã tồn tại từ lâu. Để tạo niềm tin cho bà con, anh phải đến từng nhà vận động, thuyết phục, trước hết là những người thân trong gia đình tham gia. Thậm chí anh phải lấy chính bản thân mình - một người con dân tộc Tày vượt khó để tạo sự tín nhiệm.
Theo anh Đức, khi tham gia hợp tác xã, người dân được hỗ trợ kỹ thuật, tiếp cận giống mới, được hướng dẫn quy trình sản xuất và đặc biệt là được bảo đảm đầu ra cho sản phẩm. Hợp tác xã cũng thường xuyên phối hợp với các tổ chức, đoàn thể ở địa phương tổ chức hội thảo, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, giúp bà con nâng cao năng lực sản xuất.
Từ chỗ chỉ quen với cách làm nông nghiệp truyền thống, nhiều hộ đồng bào DTTS nay đã chủ động tiếp cận các yêu cầu của thị trường, mạnh dạn áp dụng kỹ thuật mới và sản xuất theo tiêu chuẩn chất lượng. Đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng giúp nâng cao giá trị sản phẩm và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế bền vững.
Hiện nay, tại các địa phương vùng đồng bào DTTS của tỉnh, nông nghiệp vẫn giữ vai trò chủ lực nhưng đang chuyển mạnh từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa. Nhiều vùng chuyên canh cây trồng có giá trị kinh tế cao được hình thành; các mô hình liên kết sản xuất, tổ hợp tác, hợp tác xã ngày càng phát huy hiệu quả, tạo thêm cơ hội nâng cao thu nhập cho người dân.
Tạo nền tảng cho phát triển bền vững
Sự thay đổi trong đời sống kinh tế vùng đồng bào DTTS thời gian qua có sự đóng góp quan trọng từ các chương trình, chính sách của Nhà nước, đặc biệt là chương trình mục tiêu quốc gia Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi. Nguồn lực đầu tư được tập trung cho phát triển hạ tầng, hỗ trợ sản xuất, đào tạo nghề, giải quyết việc làm. Bên cạnh đó, người dân được tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi, từng bước mở rộng sản xuất và phát triển sinh kế. Nhiều mô hình phát triển kinh tế được triển khai hiệu quả như: chăn nuôi gia súc sinh sản, trồng cây công nghiệp, cây ăn quả, tái canh cây điều, hỗ trợ vật tư nông nghiệp và nông cụ sản xuất. Các địa phương cũng tích cực hướng dẫn người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường.
Nhờ đó, đời sống của đồng bào DTTS tiếp tục được cải thiện. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ nghèo đa chiều toàn tỉnh còn khoảng 3,19%; trong đó tỷ lệ nghèo đa chiều trong đồng bào DTTS giảm còn 8,75%. Nhiều thôn đã từng bước ra khỏi địa bàn đặc biệt khó khăn, tạo tiền đề để phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tiếp theo.
Những con số đó không chỉ phản ánh hiệu quả của các chương trình hỗ trợ mà còn cho thấy sự chuyển biến trong nhận thức và tư duy phát triển của người dân. Từ chỗ trông chờ vào sự hỗ trợ, nhiều hộ đồng bào DTTS đã chủ động tìm hướng đi mới, mạnh dạn đầu tư sản xuất, tham gia liên kết và từng bước làm chủ sinh kế của mình. Đây cũng là nền tảng để thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, nâng cao đời sống người dân và xây dựng những cộng đồng phát triển bền vững trong tương lai.
Thu nhập bình quân đầu người vùng đồng bào DTTS đạt khoảng 45 - 47 triệu đồng/người/năm; tại một số địa phương đạt trên 80 triệu đồng/người/năm. Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân từ 2 - 4% mỗi năm.