Trả lại tên cho các anh - mệnh lệnh không thể chậm trễ
Chiến tranh đã lùi xa nửa thế kỷ, nhưng có một cuộc chiến khác vẫn đang âm thầm, bền bỉ diễn ra giữa thời bình: Cuộc chiến chống lại sự lãng quên của thời gian để đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với tên tuổi, quê hương. Với Lâm Đồng, khi còn gần 5.000 phần mộ “chưa biết tên”, “Chiến dịch 500 ngày đêm” không chỉ là một chỉ tiêu hành chính, mà là một mệnh lệnh thiêng liêng từ trái tim, một món nợ nghĩa tình không thể chậm trễ.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày đất nước thống nhất, nhưng hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn chưa thể khép lại. Đó không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, là sự tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam.
Những năm qua, Đảng, Nhà nước và các địa phương đã dành nhiều nguồn lực cho công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Hơn 1.075.000 phần mộ liệt sĩ đã được tìm kiếm, quy tập; hàng nghìn nghĩa trang, đài tưởng niệm được xây dựng khang trang trên khắp cả nước. Những con số ấy thể hiện sự tri ân sâu sắc đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Tuy nhiên, phía sau những nghĩa trang trang nghiêm vẫn còn nhiều khoảng lặng day dứt. Hiện nay, cả nước vẫn còn gần 300.000 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Riêng tại tỉnh Lâm Đồng, con số này là 4.845 phần mộ. 4.845 ngôi mộ “chưa biết tên” nằm lặng lẽ tại 11/12 nghĩa trang liệt sĩ trong tỉnh. Nghĩa là, vẫn còn gần 4.845 gia đình, hàng ngàn khúc ruột trên khắp mọi miền Tổ quốc suốt mấy chục năm qua vẫn khắc khoải một niềm đau: Không biết người thân của mình đang nằm lại nơi đâu.
Cái giá của thời gian vô cùng nghiệt ngã. Địa hình thay đổi do tốc độ đô thị hóa, các nhân chứng lịch sử ngày một thưa dần do tuổi cao sức yếu, hồ sơ sơ đồ mộ chí qua nhiều lần chia tách, sáp nhập đơn vị đã bị thất lạc...
Đặc biệt, yếu tố tự nhiên đang tác động, phân hủy mạnh đối với hài cốt. Nếu chúng ta không hành động quyết liệt ngay từ bây giờ, cơ hội để gọi tên các anh sẽ khép lại vĩnh viễn.
Thời gian không chờ đợi bất kỳ ai, và đó chính là lý do vì sao “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” được phát động như một chiến dịch tổng lực, chạy đua với thời gian.
.jpg)
Nhìn thẳng vào thực tế, công tác xác định danh tính liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng (qua nhân chứng, di vật) đã chạm tới giới hạn tối đa. Điểm mấu chốt và là “chìa khóa vàng” duy nhất lúc này chính là giám định sinh học phân tử (ADN).
Tuy nhiên, đây là một thách thức khổng lồ về mặt logistics và kỹ thuật. Làm sao để lấy mẫu hàng trăm ngàn ngôi mộ mà không làm ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm? Làm sao để đối sánh khi ngân hàng dữ liệu gen thân nhân chưa hoàn thiện? Chính phủ đã kịp thời tháo gỡ bằng Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP về cơ chế đặc thù, Bộ Công an đã mở chiến dịch thu nhận 250.000 mẫu ADN thân nhân, và Viettel đã số hóa toàn bộ phần mềm quản lý. Tất cả tạo nên một bệ phóng công nghệ chưa từng có.
Tại Lâm Đồng, Ban Chỉ đạo 515 của tỉnh đã đưa ra một lộ trình rất quyết liệt, đó là phấn đấu hoàn thành toàn bộ công tác lấy mẫu sinh phẩm trước ngày 15/11/2026 - nghĩa là đi trước thời hạn sơ kết của Trung ương.
Đây là sự chủ động rất đáng biểu dương của cấp ủy, chính quyền tỉnh nhà. Lãnh đạo tỉnh đã chỉ đạo rất rõ: Việc lấy mẫu phải khép kín, cẩn trọng, bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối và phải hoàn nguyên nguyên trạng vỏ mộ ngay sau khi thực hiện. Việc giữ gìn sự tôn nghiêm nơi các anh yên nghỉ, dù trong một chiến dịch thần tốc, chính là biểu hiện cao nhất của cái tâm và sự thấu hiểu đạo lý.
Một chiến dịch dù quy mô đến đâu, nếu chỉ giao phó cho các cơ quan chuyên trách như quân đội, công an hay các ngành liên quan, thì khó có thể đi đến thắng lợi trọn vẹn. Bản chất của công tác tìm kiếm, quy tập liệt sĩ là việc làm của toàn dân.
Sức mạnh của chiến dịch nằm ở sự đồng lòng của xã hội. Cấp ủy, chính quyền từ tỉnh đến cơ sở cần coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm từ nay đến năm 2027.
Cần đẩy mạnh tuyên truyền đến từng thôn, buôn, bản làng, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa - nơi chiến trường xưa còn nhiều ẩn số.
.jpg)
Những thông tin, dù là nhỏ nhất từ các cựu chiến binh, các già làng, trưởng bản, hay thậm chí là từ các cựu quân nhân nước ngoài, đều có thể là chiếc phao cứu sinh đưa một liệt sĩ trở về với tên tuổi của mình.
Bên cạnh đó, việc xây dựng và vận hành Tổ Truyền thông chuyên trách của chiến dịch quốc gia trên các nền tảng mạng xã hội và báo chí truyền thống chính là cầu nối quan trọng.
Chiến dịch 500 ngày đêm hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ là một chương trình mang tính lịch sử. Trả lại tên cho các anh không chỉ là để an lòng người sống, xoa dịu nỗi đau của những người mẹ, người vợ đã cạn khô nước mắt, mà còn là bài học giáo dục công dân, giáo dục lòng yêu nước sâu sắc nhất cho thế hệ trẻ Lâm Đồng hôm nay.
Mỗi một ngôi mộ được trả lại tên là một lần lịch sử được trả về sự trọn vẹn, là một lần chúng ta khẳng định lại lời thề: Không ai bị bỏ lại phía sau, và không ai bị lãng quên.
Nhiệm vụ rất nặng nề, thời gian rất gấp gáp, nhưng với quyết tâm chính trị cao nhất và tình cảm đồng chí thiêng liêng, Lâm Đồng nhất định sẽ hoàn thành xuất sắc mệnh lệnh từ trái tim này!
Nội dung và ảnh: Thanh Nhàn - Ngọc Diệp (Bài viết có sử dụng hình ảnh tư liệu)
Trình bày: Nguyệt Nga