Lâm Đồng quyết giữ rừng từ gốc
Những năm qua, Lâm Đồng đã triển khai nhiều giải pháp và đạt kết quả tích cực trong ngăn chặn phá rừng, khai thác lâm sản trái pháp luật. Tuy nhiên, nhiệm vụ bảo vệ rừng từ gốc đang đặt ra nhiều yêu cầu đối với các cấp, ngành, địa phương.
Áp lực giữ rừng
Lâm Đồng hiện có hơn 1,1 triệu ha đất quy hoạch lâm nghiệp, trong đó diện tích rừng tự nhiên trên 930.000 ha, thuộc nhóm địa phương có diện tích rừng lớn nhất cả nước.
Tuy nhiên, cùng với tốc độ phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu sử dụng đất ngày càng gia tăng, công tác quản lý, bảo vệ rừng đang đối mặt nhiều khó khăn, thách thức. Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh ghi nhận hơn 4.000 vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp, gây thiệt hại gần 350 ha rừng.
Thực tế tại Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Bình Thuận, giai đoạn 2021 - 2025, đơn vị phát hiện 161 vụ vi phạm lâm luật, trong đó có tới 105 vụ lấn chiếm đất lâm nghiệp với diện tích hơn 122 ha, chiếm gần 2/3 tổng số vụ việc, trong khi đó số vụ phá rừng là 44 vụ với hơn 13 ha bị thiệt hại.
Theo ông Lê Ngọc Cường, Chủ tịch Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Bình Thuận, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ giá trị đất đai ngày càng gia tăng. Nhiều diện tích đất lâm nghiệp nằm gần khu dân cư, gần các tuyến giao thông hoặc có điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp đã trở thành mục tiêu của các đối tượng lấn chiếm.
Không chỉ tại các đơn vị chủ rừng, áp lực này còn diễn ra ở nhiều địa phương có diện tích rừng lớn, nơi đời sống người dân vẫn gắn chặt với đất đai và sản xuất nông nghiệp.
Tại xã Tánh Linh, địa phương quản lý hơn 10.700 ha rừng và đất lâm nghiệp. Nơi đây, một bộ phận người dân vẫn phụ thuộc vào tài nguyên rừng và đất rừng để phát triển sinh kế, tạo áp lực không nhỏ đối với công tác quản lý, bảo vệ rừng.
Giai đoạn 2021 - 2025, trên địa bàn xã Tánh Linh xảy ra 44 vụ vi phạm lâm luật với nhiều hành vi khác nhau như: phá rừng, khai thác lâm sản trái phép, mua bán, vận chuyển lâm sản trái pháp luật và vi phạm liên quan đến động vật hoang dã.
Đáng chú ý, trong số này có tới 37 vụ không xác định được đối tượng vi phạm do các đối tượng thường lợi dụng địa hình phức tạp, diện tích rừng rộng và hệ thống giao thông thuận lợi để thực hiện hành vi rồi nhanh chóng rời khỏi hiện trường.
Đồng bộ biện pháp giữ rừng
Theo các đơn vị quản lý rừng, nhiều vụ việc xảy ra vào ban đêm hoặc tại các khu vực giáp ranh, gây khó khăn cho công tác phát hiện, xử lý.
Trong khi đó, lực lượng bảo vệ rừng còn mỏng so với diện tích quản lý; sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều địa phương vẫn đang trong giai đoạn kiện toàn bộ máy, thiếu nhân lực chuyên trách về lâm nghiệp.
Tại xã Tánh Linh, các khu vực trọng điểm như: tiểu khu 367B, 368 thuộc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Sông Dinh; các tiểu khu 350, 351, 359A, 361 thuộc Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Núi Ông; các tiểu khu 369, 370 thuộc lâm phần Trại giam Thủ Đức đều được xác định là địa bàn có nguy cơ cao xảy ra phá rừng, khai thác lâm sản trái phép và cháy rừng.
Trước thực tế đó, các địa phương và chủ rừng đang triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng. Một trong những mô hình phát huy hiệu quả là giao khoán bảo vệ rừng cho cộng đồng dân cư và hộ gia đình.
Giai đoạn 2021 - 2025, có 357 hộ dân tham gia nhận khoán bảo vệ gần 24.000 ha rừng do Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Núi Ông quản lý. Thông qua chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng và các chương trình hỗ trợ, người dân có thêm nguồn thu nhập, đồng thời trở thành lực lượng tham gia trực tiếp vào công tác tuần tra, bảo vệ rừng.
Cùng với đó, việc tăng cường phối hợp giữa kiểm lâm, công an, chính quyền địa phương và các chủ rừng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong giám sát tài nguyên rừng; theo dõi diễn biến rừng bằng dữ liệu số và ảnh viễn thám đang được xác định là những giải pháp quan trọng trong thời gian tới.
Thực tế cho thấy, nhiệm vụ bảo vệ rừng hiện nay không chỉ dừng lại ở việc ngăn chặn phá rừng, khai thác lâm sản trái pháp luật mà còn đòi hỏi quản lý chặt chẽ quỹ đất lâm nghiệp trong bối cảnh nhu cầu sử dụng đất ngày càng gia tăng.
Giữ vững diện tích đất lâm nghiệp, bảo đảm rừng được quản lý và sử dụng đúng mục đích chính là nền tảng để tỉnh nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững.