Truyền dạy hát quan họ miễn phí
“Nguyệt rằng nguyệt gác mái đình/Chén son chưa cạn mà tình đã say...”. Những câu hát quan họ mượt mà hòa cùng tiếng gõ phách đều đặn đã trở thành âm thanh quen thuộc tại Nhà Văn hóa Lao động tỉnh.
Lớp học miễn phí
Trong căn phòng không rộng, gần 1 năm nay, lớp truyền dạy quan họ miễn phí do các liền anh, liền chị của Câu lạc bộ (CLB) Quan họ Lâm Viên - Đà Lạt duy trì đều đặn. Đứng lớp là liền anh Lê Tiến Văn, liền chị Đỗ Thị Thu Hương đều là những người con quê gốc Bắc Ninh, đã tham gia các khóa bồi dưỡng truyền dạy dân ca quan họ. Sau khi được trang bị phương pháp giảng dạy, các liền anh, liền chị tiếp tục tự sưu tầm lời cổ, học lại các làn điệu, trau dồi kỹ năng để truyền đạt dễ hiểu, dễ nhớ cho học viên.
Mỗi buổi học là một làn điệu mới, học viên được hướng dẫn từ cách lấy hơi, phát âm, ngắt nhịp, luyện vần, luyện điệu đến những kỹ thuật đặc trưng như: nảy hạt, luyến láy, âm đệm... Việc học không dừng ở âm nhạc mà còn mở rộng sang phong cách giao tiếp, ứng xử của người quan họ, cách têm trầu cánh phượng, cách sử dụng trang phục biểu diễn và phụ kiện truyền thống, đồng thời tìm hiểu sâu về lịch sử hình thành và những giá trị đặc sắc của di sản.
Dân ca quan họ Bắc Ninh được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2009. Dù đã xa quê gần nửa thế kỷ, bà Đỗ Thị Thu Hương không khỏi tự hào và thấy mình có trách nhiệm phải gìn giữ và trao truyền. Bà là một trong những người khởi xướng việc sinh hoạt hát quan họ tại Đà Lạt và không ngừng tự học hỏi để làm giàu vốn làn điệu cổ. Bà từng tham gia biểu diễn tại nhiều liên hoan, hội thi, giao lưu quan họ ở khắp các tỉnh phía Nam; mới đây nhất là thành lập CLB Quan họ Lâm Viên - Đà Lạt do bà làm chủ nhiệm.
Bà Hương chia sẻ: “Quan họ chỉ thật sự sống khi có người hát và có người tiếp tục học hát. Vì vậy, tôi luôn mong truyền lại những gì mình biết cho người chưa biết. Thời gian này, học viên đông, chúng tôi phải chia thành 2 ca. Dạy liên tục nhiều ngày nên giọng lúc nào cũng khàn đặc, nhưng nhìn mọi người hát được, hát đúng thì có mệt nhọc cũng xứng đáng”.
Ươm những hạt nhân gìn giữ di sản
Lớp học thu hút học viên có độ tuổi khác nhau, phần lớn từ 40 - 70 tuổi. Người đến lớp vì tò mò, người chỉ vì vài lần nghe quan họ trên ti vi rồi đem lòng yêu mến. Chị Đinh Thị Phương Lan, quê gốc Hải Phòng cho biết: “Khi nghe quan họ qua các chương trình nghệ thuật, tôi rất thích. Biết có lớp học miễn phí ở Nhà văn hóa, tôi tìm đến ngay. Càng học càng thấy quan họ tinh tế, giàu cảm xúc và rất hay”.
Còn bà Bùi Thị Thảo (65 tuổi) quê gốc Phú Thọ chia sẻ: “Ở tuổi này được học thêm một loại hình nghệ thuật truyền thống là niềm vui lớn với tôi. Tôi luôn mong đến ngày lên lớp, để mau biết thêm nhiều làn điệu”.
Bà Nguyễn Thị Minh Chính, 76 tuổi, là một trong những học viên lớn tuổi nhất lớp, cười hiền: “Ban đầu tôi nghĩ quan họ khó hát lắm. Nhưng các liền anh, liền chị hướng dẫn rất kỹ, từng chữ, từng câu, cách lấy hơi, ngắt nhịp đều được chỉ tận tình. Học rồi mới thấy không quá khó”.
Để lớp học không chỉ dừng ở lý thuyết, các học viên vừa học hát, vừa tham gia sinh hoạt cùng CLB Quan họ Lâm Viên - Đà Lạt, biểu diễn tại các hoạt động giao lưu văn nghệ. Những sân khấu thực tế giúp người học tự tin hơn, đồng thời tạo môi trường rèn luyện, thực hành và lan tỏa giá trị của dân ca quan họ.
Anh Phạm Văn Đức là một trong những học viên trưởng thành từ lớp học. Từ chỗ chỉ biết hát vài làn điệu, không bài bản, nay đã trở thành liền anh thường xuyên cùng CLB đi biểu diễn. “Được đứng trên sân khấu hát những làn điệu mình yêu thích, tôi thêm niềm vui sống, thêm nhiều bạn bè cùng sở thích”. Tương tự, anh Xuân Sỹ vừa chuyển công tác từ Bình Thuận cũ lên (sau sáp nhập) đã nhanh chóng sắp xếp công việc để tham gia lớp học và sinh hoạt CLB, biểu diễn vào cuối tuần.
Từ những buổi học miễn phí, nhiều người đã hát đúng, hát thuộc những làn điệu quan họ cổ. Họ trở thành những hạt nhân văn nghệ quần chúng tại cơ sở, tiếp tục lan tỏa tình yêu di sản trong gia đình và cộng đồng.