Làn sóng rác AI bủa vây TikTok và YouTube: Khi máy móc thay thế sự sáng tạo
Nghiên cứu mới chỉ ra gần 60% video TikTok và hơn 20% nội dung YouTube là sản phẩm từ AI chất lượng thấp. Phân khúc trẻ em bị ảnh hưởng nặng nhất với tỷ lệ video máy móc lên tới 97%.
Không gian mạng đang phải đối mặt với một cuộc "xâm lăng" thầm lặng nhưng vô cùng mạnh mẽ từ công nghệ trí tuệ nhân tạo. Một khảo sát mới đây đã gióng lên hồi chuông cảnh báo khi chỉ ra rằng, gần 60% video trên nền tảng TikTok và hơn 20% nội dung trên YouTube hiện nay thực chất là những video chất lượng thấp, được nhào nặn hoàn toàn bởi máy móc. Thực trạng này cho thấy các dịch vụ chia sẻ video lớn đang dần bị bủa vây bởi làn sóng nội dung "mì ăn liền" do AI tạo ra.
Số liệu thực tế về mức độ phủ sóng của nội dung tự động
Theo báo cáo từ trang tin công nghệ TNW, nền tảng Kapwing đã tiến hành nghiên cứu quy mô nhằm đo lường mức độ phổ biến của khái niệm "rác AI" (AI slop). Các chuyên gia đã phân tích 10.742 video TikTok thuộc 20 danh mục thịnh hành nhất, đồng thời quét thêm 500 video đầu tiên xuất hiện trong mục "Dành cho bạn" của các tài khoản mới. Kết quả cho thấy có tới 59% nội dung hiển thị là sản phẩm của trí tuệ nhân tạo. Trên YouTube, tỷ lệ này cũng đạt mức đáng lo ngại là 21%.
Đáng chú ý, đại diện nhóm nghiên cứu nhấn mạnh rằng con số 59% thực tế vẫn chưa phản ánh hết quy mô của làn sóng này. Tỷ lệ video AI trên không gian mạng chắc chắn còn cao hơn, bởi thuật toán nghiên cứu mới chỉ ghi nhận được những video sử dụng kịch bản thô sơ và giọng đọc nhân tạo một cách lộ liễu.
Vùng trũng nội dung trẻ em: Khi máy móc làm phim hoạt hình
Bức tranh toàn cảnh trở nên đáng sợ hơn khi nhìn vào danh mục nội dung dành cho trẻ em. Trong số 100 video ngẫu nhiên được kiểm tra có gắn thẻ hashtag #CartoonKids (hoạt hình trẻ em), các chuyên gia phát hiện có tới 97 video được sản xuất hoàn toàn bằng trí tuệ nhân tạo. Chỉ vỏn vẹn 3 video trong số đó có bàn tay dàn dựng trực tiếp của con người.
Xu hướng này cũng lặp lại ở các từ khóa phổ biến khác với tỷ lệ áp đảo:
- #cartoons (hoạt hình): 83% là nội dung AI.
- #babysong (nhạc thiếu nhi): 83% là nội dung AI.
- #forkids (dành cho trẻ em): 79% là nội dung AI.
Nguyên nhân dẫn đến sự bùng nổ của rác AI
Lý giải về sự bùng nổ của vấn nạn này, bà Ana Maria Constantin, đại diện nhóm khảo sát, nhận định lỗi một phần nằm ở cơ chế vận hành của các nền tảng mạng xã hội. Các thuật toán hiện nay thường ưu tiên số lượng bài đăng hơn là chất lượng nội dung. Điều này vô tình tạo ra lỗ hổng, khuyến khích người dùng liên tục xuất bản các video sản xuất hàng loạt, hời hợt nhằm mục đích câu lượt xem và trục lợi từ lượt truy cập.
Việc sử dụng các công cụ AI để tạo kịch bản, hình ảnh và giọng đọc tự động giúp giảm chi phí sản xuất xuống mức tối thiểu, cho phép các tài khoản "rác" đăng tải hàng chục, thậm chí hàng trăm video mỗi ngày mà không cần đầu tư chất xám.
Giải pháp thanh lọc bảng tin cho người dùng
Dù thực trạng tương đối ảm đạm, người dùng vẫn có khả năng tự bảo vệ không gian giải trí của mình. Các nghiên cứu chứng minh rằng "rác AI" thường tập trung dày đặc nhất ở các tài khoản mới thiết lập, do hệ thống chưa ghi nhận được lịch sử xem cụ thể. Bằng cách chủ động lướt qua thật nhanh hoặc nhấn vào nút ẩn đi những video chất lượng thấp, người dùng có thể "huấn luyện" ngược lại bộ lọc của TikTok và YouTube.
Khi thuật toán nhận diện được người dùng không quan tâm đến các nội dung máy móc, hệ thống sẽ tự điều chỉnh hành vi bám đuổi, trả lại ưu thế cho các video do con người trực tiếp sáng tạo. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo nếu các nền tảng không có biện pháp can thiệp kỹ thuật mạnh mẽ, làn sóng ô nhiễm nội dung do AI gây ra sẽ còn trở nên tinh vi và khó nhận biết hơn trong tương lai gần.