Quy hoạch Vành đai 5 vùng Thủ đô: Đầu tư 235.740 tỷ đồng kết nối 7 tỉnh thành
Bộ Xây dựng đề xuất phương án đầu tư công toàn tuyến Vành đai 5 dài 321 km với quy mô 6 làn xe. Dự án dự kiến hoàn thành năm 2030, kết nối 6 tuyến cao tốc hướng tâm và các trung tâm logistics trọng điểm.
Bộ Xây dựng vừa trình Thủ tướng Chính phủ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư xây dựng tuyến Vành đai 5 vùng Thủ đô Hà Nội. Theo tờ trình mới nhất, tổng mức đầu tư sơ bộ được đề xuất là 235.740 tỷ đồng, giảm gần 26.000 tỷ đồng so với các phương án nghiên cứu trước đây nhờ tối ưu hóa thiết kế kỹ thuật.
Quy mô kỹ thuật và lộ trình xuyên tâm 7 địa phương
Tuyến Vành đai 5 có tổng chiều dài khoảng 321 km, với điểm đầu và điểm cuối khép kín tại xã Yên Bài, TP.HCM. Công trình đi qua địa giới hành chính của 7 tỉnh, thành phố bao gồm: Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.
Về tiêu chuẩn kỹ thuật, toàn tuyến được thiết kế theo tiêu chuẩn đường cao tốc với quy mô 6 làn xe (riêng đoạn qua Thái Nguyên bố trí 4 làn xe). Điểm đáng chú ý trong quy hoạch là hệ thống đường song hành, dải cây xanh và vỉa hè sẽ được các địa phương triển khai đồng bộ, bảo đảm tổng mặt cắt ngang tối thiểu 120 m, tương đương quy mô khoảng 10 làn xe.
Ưu tiên phương án đi thấp để tối ưu chi phí
Trong tổng chiều dài hơn 321 km, Bộ Xây dựng đề xuất phương án đi thấp trên nền đất cho khoảng 317 km, chiếm gần 99% toàn tuyến. Đoạn cầu cạn trên cao chỉ dài khoảng 3,1 km, tập trung tại khu vực nút giao Quốc lộ 1 đến nút giao cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình thuộc tỉnh Ninh Bình.
Việc lựa chọn phương án đi thấp thay vì xây dựng cầu cạn quy mô lớn được đánh giá là giải pháp kinh tế trọng điểm. Tại phân đoạn qua Ninh Bình, phương án cầu cạn có chi phí cao hơn khoảng 8.000 tỷ đồng so với đi bằng, trong khi hiệu quả khai thác tại khu vực đất nông nghiệp chưa có sự khác biệt lớn. Đây là yếu tố chính giúp tổng vốn đầu tư dự án giảm đáng kể so với dự kiến ban đầu.
Cơ chế đầu tư công và lộ trình hoàn thành năm 2030
Dự án được chia thành 15 dự án thành phần để thuận tiện triển khai. Trong đó, 7 dự án tập trung vào công tác giải phóng mặt bằng và đường song hành tại từng địa phương bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước. 8 dự án còn lại đảm nhận xây dựng tuyến chính cao tốc.
Sau khi phân tích giữa hình thức đối tác công tư (PPP) và đầu tư công, Bộ Xây dựng kiến nghị lựa chọn phương án đầu tư công để bảo đảm tính đồng bộ, tránh tình trạng chậm tiến độ do phụ thuộc vào nguồn vốn xã hội hóa. Lộ trình chi tiết như sau:
- Hoàn thành toàn tuyến: Năm 2030.
- Đưa vào khai thác: Năm 2031.
- Mức phí sử dụng đường bộ dự kiến: Khoảng 1.300 đồng/km.
Tính toán sơ bộ cho thấy, việc thu phí có thể tạo nguồn thu khoảng 25.710 tỷ đồng sau 10 năm và lên tới 103.170 tỷ đồng sau 20 năm vận hành, góp phần tái đầu tư cho ngân sách.
Tầm nhìn chiến lược và tác động liên vùng
Vành đai 5 không chỉ là dự án hạ tầng giao thông mà còn là trục xương sống kết nối 6 tuyến cao tốc hướng tâm quan trọng phía Bắc, bao gồm: Hà Nội - Lào Cai, Hà Nội - Thái Nguyên, Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Lạng Sơn, Pháp Vân - Cầu Giẽ - Ninh Bình và Hà Nội - Hòa Bình.
Với vùng Thủ đô chiếm gần 27% dân số và đóng góp 32% GDP cả nước, tuyến đường này sẽ mở rộng không gian phát triển cho các khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ logistics. Việc hình thành trục kết nối liên vùng mới sẽ giảm tải áp lực giao thông cho khu vực nội đô Hà Nội, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế cho các tỉnh lân cận trong thập kỷ tới.