Áp lực lạm phát và bài toán “ghìm cương”
Mặc dù nền kinh tế - xã hội Lâm Đồng những tháng đầu năm 2026 tiếp tục duy trì mạch phục hồi và tăng trưởng, song áp lực lạm phát đang hiện hữu rõ nét với chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 5 tháng chạm mốc tăng 4,47% so với cùng kỳ năm trước - tiệm cận ngưỡng mục tiêu kiểm soát. Vì vậy, đặt ra bài toán “ghìm cương” lạm phát bằng cách đưa các giải pháp nhằm ổn định thị trường, đảm bảo an sinh xã hội tại địa phương trong thời gian tới.
Biến động theo xăng dầu
Theo số liệu thống kê của Thống kê Lâm Đồng, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5/2026 ghi nhận mức tăng 0,21% so với tháng trước; tăng 0,76% so với cuối năm 2025 và tăng tới 4,66% so với cùng kỳ năm ngoái. Nếu đi sâu vào các nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính, thị trường những tháng qua đang chứng kiến một sự phân hóa thể hiện rõ nét cung - cầu và chi phí sản xuất. Qua đó ghi nhận nhóm tăng giá gồm giao thông, lương thực, hàng ăn uống, giải trí, bảo dưỡng nhà ở...
Nhìn vào bức tranh tổng thể, chỉ số CPI bình quân 5 tháng đầu năm 2026 của Lâm Đồng tăng 4,47% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là mức tăng tương đối cao, cho thấy áp lực lạm phát không còn mang tính thời điểm mà đã tích tụ thành một xu hướng và chủ yếu bị dẫn dắt bởi các mặt hàng thiết yếu.
Theo Thống kê Lâm Đồng, trong rổ hàng hóa thiết yếu thiết lập mặt bằng giá mới thì nhóm thực phẩm tăng 4,94%, đóng góp tới 1,23 điểm phần trăm vào mức tăng CPI chung. Trong đó, giá thịt heo tăng tới 6,15% và thịt gia cầm tăng 4,36% do tình trạng thiếu hụt nguồn cung cục bộ, nhu cầu tiêu dùng tăng cao và chi phí thức ăn chăn nuôi vẫn neo ở mức cao; còn nhóm lương thực cũng tăng 2,52%, tác động làm CPI chung tăng thêm 1,13 điểm phần trăm. Bên cạnh đó, biến động do giá xăng dầu cộng thêm tác động của các kỳ nghỉ lễ và luồng du khách đến Lâm Đồng tăng cao tác động đến chi phí lưu thông và dịch vụ tăng. Cụ thể, nhóm giao thông tăng 5,34% (làm tăng 0,61 điểm phần trăm CPI) do giá nhiên liệu tăng 9,24% và đặc biệt là giá dịch vụ giao thông công cộng bứt tốc tăng vọt tới 25,57% nên đẩy giá các nhóm hàng hóa khác tăng theo qua chi phí logistics. Chưa dừng lại ở đó, áp lực từ giá nhà ở cũng không nằm ngoài lực đẩy làm tăng CPI chung...
Khó khăn đối với hộ thu nhập trung bình
Mức tăng CPI bình quân 4,47% (tiệm cận 5%) đang tạo ra một “ áp lực” đè nặng lên chi tiêu của các gia đình, đặc biệt là hộ gia đình có thu nhập trung bình và thấp. Bởi gánh nặng lớn nhất đến từ việc tăng giá có tính chất đồng loạt của các nhóm nhu yếu phẩm trong thời gian qua không thể cắt giảm bao gồm thực phẩm tăng 4,94%, nhà ở và điện nước tăng 5,99% và dịch vụ giao thông công cộng tăng 25,57%. Khi giỏ hàng thiết yếu chiếm phần lớn tỷ trọng chi tiêu hằng ngày tăng giá, các gia đình buộc phải thực hiện “thắt lưng buộc bụng” bằng cách cắt giảm các chi phí không thiết yếu như: vui chơi, giải trí, mua sắm quần áo hay các khoản tích lũy y tế dự phòng.
Đáng chú ý, áp lực từ “chi phí đẩy” này làm giảm thu nhập thực tế của người lao động vì lương danh nghĩa không đổi trong khi giá cả tăng khiến sức mua thực tế của người dân suy giảm.
Đối với các gia đình đông người hoặc có người già, trẻ nhỏ, mức tăng này không chỉ là những con số thống kê khô khan, mà trực tiếp biến thành bài toán chi tiêu mỗi khi đi chợ, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của gia đình.
Anh Nguyễn Văn Đông, ngụ phường Lâm Viên - Đà Lạt
Giải pháp kiểm soát giá trong thời gian tới
Để kéo giảm Chỉ số giá tiêu dùng từ mức cận nguy cơ (4,47%) xuống ngưỡng an toàn, chính quyền địa phương và các sở, ngành quản lý cần thực hiện loạt giải pháp “hạ nhiệt” thị trường đồng bộ. Vì lạm phát hiện tại mang đậm hình thái “lạm phát do chi phí đẩy” - giá xăng dầu, vật liệu, thức ăn chăn nuôi tăng, kết hợp với “cầu kéo” - nhu cầu dịch vụ, ăn uống tăng dịp lễ, nhất là đang vào kỳ nghỉ hè... nên các giải pháp đề ra phải đánh trúng vào gốc rễ của nguồn cung và chi phí lưu thông.
Theo TS Trương Vũ Tuấn Tú - giảng viên Trường Đại học Đà Lạt, CPI tăng 4,47% cho thấy áp lực lạm phát gia tăng và tiệm cận mục tiêu kiểm soát lạm phát, cần tiếp tục theo dõi và có giải pháp điều hành phù hợp. “Để giữ chỉ số CPI trong tầm kiểm soát trước tiên cần tăng cường quản lý, bình ổn giá các mặt hàng thiết yếu; kế đến kiểm soát chặt chẽ giá dịch vụ giao thông, logistics và minh bạch thông tin thị trường”, TS Trương Vũ Tuấn Tú cho hay.
Theo đó, các ngành chức năng cần theo dõi sát sao biến động cung - cầu của thị trường thịt heo, thịt gia cầm và lương thực đi đôi với giải pháp hỗ trợ tái đàn an toàn sinh học, khơi thông chuỗi cung ứng nông sản để tránh hiện tượng găm hàng, đẩy giá, đặc biệt là trong các mùa cao điểm du lịch sắp tới. Mặt khác, với việc dịch vụ giao thông công cộng tăng trong thời gian qua, các cơ quan quản lý giá cần tăng cường thanh tra, kiểm tra việc kê khai giá vé, giá cước vận tải của các doanh nghiệp trên địa bàn, tránh tình trạng “tát nước theo mưa” khi giá xăng dầu biến động. Cuối cùng kịp thời cung cấp thông tin minh bạch về nguồn cung hàng hóa, các đợt điều chỉnh giá để loại bỏ tâm lý găm hàng tích trữ của đầu mối bán lẻ, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng.
Chỉ số CPI tăng 4,47% trong 5 tháng đầu năm 2026 là một lời nhắc nhở rõ ràng về sức ép chi phí sản xuất và tiêu dùng thời gian qua. Do đó, để giữ vững mục tiêu tăng trưởng kinh tế đi đôi với ổn định chỉ số giá tiêu dùng, không chỉ là thước đo năng lực điều hành của chính quyền, mà còn là yếu tố quan trọng bảo đảm chất lượng cuộc sống bền vững cho người dân địa phương trong giai đoạn nước rút của năm 2026.