Cá tầm mở hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao ở Lâm Đồng

Đánh thức tiềm năng cá nước lạnh

Ít nơi nào ở Lâm Đồng hội tụ đầy đủ những điều kiện tự nhiên để phát triển nghề nuôi cá nước lạnh như khu vực Đam Rông.

Nằm dưới tán rừng nguyên sinh, hệ thống suối đầu nguồn nơi đây quanh năm duy trì nhiệt độ thấp, nguồn nước trong lành, lưu lượng ổn định. Chính điều kiện đặc biệt ấy đã tạo nên môi trường sinh trưởng lý tưởng cho cá tầm và cá hồi - những loài thủy sản vốn chỉ thích nghi với khí hậu ôn đới.

Hơn hai thập niên trước, khi nghề nuôi cá nước lạnh còn rất mới ở Việt Nam, ông Nguyễn Trọng Cử, một Việt kiều Đức đã nhận thấy tiềm năng đặc biệt của vùng đất này. Sau quá trình khảo sát nhiều địa phương, ông quyết định chọn Đam Rông làm nơi khởi đầu cho hành trình đưa cá nước lạnh vào sản xuất trong nước.

Từ một trại giống ban đầu, đến nay, doanh nghiệp của ông đã xây dựng hệ thống gần 40 bể nuôi hiện đại, vừa sản xuất giống vừa nuôi cá thương phẩm.

Hiện mỗi năm, trang trại cung cấp khoảng 150 tấn cá thương phẩm cùng số lượng lớn cá giống cho nhiều địa phương trên cả nước. Không dừng lại ở thị trường nội địa, doanh nghiệp đang hoàn thiện quy trình công nghệ, tiêu chuẩn chất lượng để xuất khẩu trứng cá tầm sang Hoa Kỳ và nhiều quốc gia khác.

“

Nếu tiếp tục đầu tư công nghệ chế biến sâu, hoàn thiện chuỗi sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, cá tầm Việt Nam hoàn toàn có thể chinh phục những thị trường khó tính.

Không chỉ doanh nghiệp, nhiều hộ dân tại khu vực Đam Rông cũng mạnh dạn đầu tư phát triển nghề nuôi cá nước lạnh. Những bể nuôi bê tông được xây dựng dọc theo các con suối, hệ thống cấp nước tự động, bể lắng, bể lọc và xử lý nước ngày càng được đầu tư bài bản.

Nhiều cơ sở ứng dụng công nghệ bán tuần hoàn kết hợp chế phẩm vi sinh nhằm kiểm soát môi trường nước, giảm dịch bệnh và tiết kiệm tài nguyên.

Riêng xã Đam Rông 2 đã hình thành hợp tác xã nuôi cá nước lạnh cùng nhiều cơ sở sản xuất quy mô lớn. Chính quyền địa phương tích cực hướng dẫn các hộ hoàn thiện thủ tục khai thác, sử dụng nguồn nước theo đúng quy định, đồng thời khuyến khích mở rộng quy mô theo hướng ứng dụng công nghệ cao.

Ông Trần Tấn Hưng, Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã Đam Rông 2 cho biết, địa phương luôn đồng hành cùng người dân trong việc hướng dẫn các thủ tục liên quan đến khai thác nguồn nước, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển nghề nuôi cá nước lạnh nhưng vẫn bảo đảm đúng quy định pháp luật và bảo vệ môi trường.

“

Việc mở rộng quy mô phải đi đôi với quản lý chặt chẽ tài nguyên nước, bảo vệ hệ sinh thái đầu nguồn và phát triển theo hướng bền vững.

Đó cũng là định hướng lâu dài của địa phương nhằm vừa khai thác hiệu quả lợi thế thiên nhiên, vừa gìn giữ nguồn tài nguyên quý giá cho các thế hệ sau.

Hướng tới trung tâm cá nước lạnh công nghệ cao của cả nước

Không chỉ riêng khu vực Đam Rông, nghề nuôi cá nước lạnh đã trở thành một ngành kinh tế đặc trưng của Lâm Đồng sau hơn 20 năm hình thành và phát triển.

Bắt đầu từ những mô hình thử nghiệm vào năm 2006, đến nay, toàn tỉnh đã có 109 cơ sở nuôi cá nước lạnh, chủ yếu là cá tầm, với tổng diện tích khoảng 54 ha cùng 640 lồng bè trên các hồ thủy lợi, thủy điện. Các vùng nuôi tập trung tại các vùng Đà Lạt, Lạc Dương, Đam Rông, Di Linh, Bảo Lâm và Lâm Hà.

Theo thống kê của ngành nông nghiệp, sản lượng cá nước lạnh toàn tỉnh hiện đạt khoảng 2.300 - 2.500 tấn mỗi năm, đem lại giá trị sản xuất khoảng 450 tỷ đồng. Riêng cá tầm chiếm tỷ trọng lớn nhất và đang trở thành sản phẩm thủy sản có giá trị kinh tế cao của địa phương.

Nếu năm 2021, sản lượng cá tầm mới đạt khoảng 1.200 tấn thì chỉ sau vài năm đã tăng lên hơn 2.500 tấn, chiếm gần 50% sản lượng cá tầm của cả nước. Con số này cho thấy tốc độ phát triển rất nhanh của ngành hàng cũng như hiệu quả từ việc ứng dụng khoa học - công nghệ vào sản xuất.

Đặc biệt, theo đánh giá của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Việt Nam hiện đứng thứ 6 thế giới về sản xuất cá nước lạnh. Trong đó, Lâm Đồng và Lào Cai là 2 vùng sản xuất lớn nhất cả nước.

Một trong những yếu tố tạo nên thành công của nghề nuôi cá nước lạnh tại Lâm Đồng chính là sự chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình sản xuất hiện đại.

Theo ông Nguyễn Đình An, Chủ tịch Hiệp hội Cá nước lạnh Lâm Đồng, hầu hết các trang trại hiện nay đều đầu tư hệ thống bể lắng, bể lọc, khử khuẩn và áp dụng công nghệ bán tuần hoàn kết hợp vi sinh. Nước từ các dòng suối đầu nguồn được xử lý trước khi đưa vào bể nuôi, sau đó tiếp tục được lọc, xử lý để tái sử dụng.

Mô hình này không chỉ giúp tiết kiệm nguồn nước mà còn hạn chế ô nhiễm môi trường, giảm chi phí sản xuất, tăng tỷ lệ sống của cá và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Dù giá cá tầm thương phẩm hiện dao động khoảng 125.000 - 130.000 đồng/kg, thấp hơn so với dịp tết, song nhờ sản lượng tăng và chi phí sản xuất được tối ưu, người nuôi vẫn duy trì được lợi nhuận ổn định.

Song song với phát triển sản xuất, Lâm Đồng cũng chú trọng hoàn thiện hành lang pháp lý cho ngành hàng. Các tổ chức, cá nhân được hướng dẫn đăng ký cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất giống thủy sản, hỗ trợ về kỹ thuật, hạ tầng và các thủ tục khai thác nguồn nước.

Địa phương cũng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu sản xuất giống chất lượng cao, phát triển công nghệ chế biến sâu, xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất giống, thức ăn, nuôi thương phẩm đến tiêu thụ sản phẩm.

Định hướng trong thời gian tới, Lâm Đồng tiếp tục phát triển nghề nuôi cá nước lạnh theo hướng tập trung, ứng dụng công nghệ cao, thích ứng với biến đổi khí hậu và gắn với bảo vệ nguồn nước đầu nguồn. Đồng thời, xây dựng thương hiệu cá tầm Lâm Đồng đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu, từng bước mở rộng thị trường quốc tế.

Hoàng Sa