Phát triển du lịch bền vững ở vùng cao phía Bắc: câu chuyện của một cặp vợ chồng Việt - Hà Lan

Đó cũng là điều mà anh Marnick Schoonderwoerd, một người Hà Lan đã sống ở Việt Nam hơn mười năm, cùng vợ là chị Nhung Phùng, trăn trở khi xây dựng công ty du lịch Local Vietnam và một khu lưu trú cộng đồng tại vùng núi Hà Giang (nay thuộc tỉnh Tuyên Quang).

Học hỏi từ những vùng đã phát triển

Những điểm đến như Đà Lạt và Lâm Đồng đã có hàng chục năm phát triển du lịch, với hệ thống khách sạn, dịch vụ và hạ tầng tương đối hoàn chỉnh. Trong khi đó, các vùng núi xa xôi ở cực Bắc mới chỉ đang ở giai đoạn đầu của hành trình ấy.

Theo anh Marnick, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội. "Khi một vùng đất phát triển du lịch quá nhanh mà thiếu định hướng, người dân bản địa thường là những người hưởng lợi ít nhất," anh chia sẻ. "Chúng tôi muốn làm điều ngược lại ngay từ đầu: xây dựng du lịch cùng với cộng đồng, chứ không phải xây dựng trên cộng đồng."

Triết lý đó không đến trong một sớm một chiều. Vợ chồng anh đã mua một mảnh đất ở vùng núi Hà Giang và dành khoảng năm năm để phát triển nó, trước khi khu lưu trú chính thức đi vào hoạt động đầy đủ vào đầu năm 2026.

Một khu lưu trú do chính người Hmong vận hành

Khu lưu trú nằm trong một bản người Hmong, và phần lớn do chính người dân địa phương vận hành. Nhân viên là người Hmong từ các bản lân cận, được trả lương công bằng, được đào tạo về nghiệp vụ lưu trú và tiếng Anh, và ăn ở ngay tại khu lưu trú. Với nhiều người trong số họ, đây là công việc đầu tiên mang lại thu nhập ổn định, cùng những kỹ năng có thể gắn bó với họ lâu dài.

Người quản lý, đồng thời còn dạy học hai ngày mỗi tuần tại một trường tiểu học địa phương, đóng vai trò cầu nối giữa khu lưu trú và cộng đồng. Dự án cũng nhận được sự ủng hộ của chính quyền địa phương, vốn xem đây là một hướng phát triển du lịch gắn với lợi ích của người dân trong vùng.

Du lịch gắn với văn hóa bản địa

Điểm khác biệt nằm ở cách họ thiết kế trải nghiệm cho du khách. Thay vì đưa khách đến những điểm chụp ảnh đông đúc, các tour của Local Vietnam tập trung vào những bản làng yên tĩnh hơn, nơi du khách có thể trekking cùng người Hmong đến những khu vực mà gần như không có khách du lịch đặt chân tới.

Gần đây, công ty còn bổ sung các buổi trải nghiệm nghề thủ công truyền thống của người Hmong: nấu rượu ngô, nhuộm chàm, vẽ sáp ong, dệt vải lanh và thêu thổ cẩm. Đây không chỉ là hoạt động cho du khách, mà còn là cách giúp gìn giữ và tạo thêm giá trị cho những nghề truyền thống của địa phương.

Cách tiếp cận này thu hút một nhóm du khách khác: những người tìm kiếm trải nghiệm chân thực và có trách nhiệm, thay vì du lịch giá rẻ và đại trà. Thông tin chi tiết về cung đường Hà Giang và các trải nghiệm trong vùng được công ty chia sẻ trên trang của mình.

Kết nối du khách quốc tế với vùng cao

Là một công ty có khách hàng quốc tế, Local Vietnam cũng giới thiệu vùng núi phía Bắc đến với du khách từ nhiều nước. Đáng chú ý, công ty vận hành cả một trang web riêng cho thị trường Hà Lan, dành cho du khách Hà Lan muốn khám phá Việt Nam một cách sâu sắc hơn. Phần lớn khách hàng của công ty đến từ Hà Lan và Bỉ, những thị trường ngày càng quan tâm đến du lịch bền vững.

Phát triển đi đôi với gìn giữ

Câu chuyện của Marnick và Nhung cho thấy một hướng đi mà nhiều vùng đất đang phát triển du lịch có thể tham khảo: tăng trưởng không nhất thiết phải đánh đổi bằng bản sắc. Khi cộng đồng địa phương được đặt vào trung tâm, du lịch có thể vừa mang lại thu nhập, vừa giữ gìn được chính những giá trị văn hóa và thiên nhiên đã làm nên sức hút của vùng đất ấy. Và đó có lẽ là cách để một điểm đến phát triển một cách bền vững và lâu dài.

QC