Cơn khát linh kiện AI và nguy cơ xóa sổ phân khúc smartphone dưới 10 triệu đồng

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ thay đổi cách con người tương tác với công nghệ mà còn đang tái cấu trúc lại toàn bộ chuỗi cung ứng phần cứng toàn cầu. Một báo cáo mới nhất từ tổ chức nghiên cứu công nghệ Omdia đã đưa ra cảnh báo đáng ngại: phân khúc điện thoại thông minh có giá dưới 400 USD (khoảng dưới 10 triệu đồng) đang đứng trước nguy cơ "tuyệt chủng" do áp lực chi phí linh kiện tăng cao.

Nghịch lý từ cơn khát AI: Khi RAM trở thành linh kiện xa xỉ

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng này bắt nguồn từ sự khan hiếm bộ nhớ (RAM) trên quy mô toàn cầu. Việc xây dựng và vận hành các hạ tầng AI tốc độ cao đòi hỏi một lượng lớn bộ nhớ dung lượng lớn và hiệu suất cao. Điều này khiến các nhà sản xuất bộ nhớ ưu tiên nguồn lực cho mảng máy chủ và trung tâm dữ liệu, vô hình trung bóp nghẹt nguồn cung dành cho thiết bị di động.

Theo ông Zaker Li, chuyên gia phân tích tại Omdia, chi phí bộ nhớ dành cho các mẫu điện thoại dưới 400 USD đã ghi nhận mức tăng gần gấp đôi trong giai đoạn từ quý III/2025 đến quý I/2026. Đối với các thiết bị thuộc phân khúc trung cấp (trên 400 USD), mức tăng này thậm chí còn vượt ngưỡng 100%. Đây là một cú sốc lớn đối với biên lợi nhuận vốn đã rất mỏng của các dòng máy giá rẻ.

Áp lực đè nặng lên các thương hiệu smartphone phổ thông

Dự báo từ Omdia cho thấy số lượng smartphone giá dưới 400 USD trên thị trường sẽ sụt giảm khoảng 22% tính từ nửa cuối năm nay. Xu hướng tiêu cực này được cho là sẽ kéo dài đến tận năm 2027. Các thương hiệu lớn vốn mạnh về phân khúc giá rẻ và tầm trung như Oppo, Vivo, Honor, Xiaomi và Transsion đang đứng trước những quyết định khó khăn.

Để đối phó với giá linh kiện leo thang, nhiều nhà sản xuất đã cố gắng tiết giảm chi phí ở các bộ phận khác. Cụ thể:

• Màn hình: Sử dụng tấm nền có độ sáng thấp hơn hoặc tần số quét giảm.
• Camera: Cắt giảm các cảm biến phụ hoặc sử dụng mô-đun cũ hơn.
• Kết nối: Tiết giảm chi phí ở các mô-đun tần số vô tuyến.

Tuy nhiên, ông Zaker Li nhận định rằng dư địa để cắt giảm không còn nhiều. Khi chi phí linh kiện cốt yếu như bộ nhớ chiếm tới một nửa giá thành của một chiếc điện thoại giá rẻ, việc duy trì mức giá cũ trở nên bất khả thi.

Sự phân hóa rõ rệt của thị trường di động

Trong khi phân khúc phổ thông gặp khó, thị trường smartphone cao cấp lại cho thấy một bức tranh hoàn toàn trái ngược. Các mẫu flagship có giá từ 1.000 USD trở lên như iPhone 17 Pro Max hay Samsung Galaxy S26 Ultra vẫn duy trì được sức mua ổn định. Nhóm khách hàng ở phân khúc này ít chịu tác động từ biến động chi phí linh kiện và sẵn sàng chi trả cho những trải nghiệm công nghệ mới nhất.

Ông Francisco Jeronimo, Phó Chủ tịch phụ trách thiết bị khách hàng toàn cầu của IDC, cho biết một số hãng đã tính đến phương án rút lui hoàn toàn khỏi phân khúc điện thoại giá rẻ. Theo ông, nếu một chiếc máy có giá 150 USD mà chi phí bộ nhớ đã chiếm 75 USD, thì việc tiếp tục kinh doanh dòng sản phẩm này gần như không mang lại hiệu quả kinh tế.

Tương lai nào cho người dùng ngân sách hạn chế?

Thị trường smartphone toàn cầu trong năm nay được dự báo sẽ giảm khoảng 12% so với năm 2025, chủ yếu do sự sụt giảm của các dòng máy phổ thông. Người dùng có ngân sách hạn chế sẽ là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi các lựa chọn máy mới giá tốt dần khan hiếm.

Nhiều chuyên gia dự báo người dùng sẽ có xu hướng kéo dài vòng đời sử dụng của các thiết bị hiện có thay vì nâng cấp. Tình trạng thiếu hụt bộ nhớ có thể chỉ được cải thiện sớm nhất vào cuối năm 2027 hoặc đầu năm 2028, khi tốc độ mở rộng hạ tầng AI toàn cầu bắt đầu bão hòa và nguồn cung linh kiện dần phục hồi để đáp ứng nhu cầu thị trường tiêu dùng.

Tuệ Nhân