Ukraine chính thức tài trợ phát triển robot chiến đấu hình người cho quân đội

Ukraine đã trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới chính thức thiết lập chương trình tài trợ phát triển robot chiến đấu hình người (humanoid) như một nhóm trang bị độc lập trong lĩnh vực quốc phòng. Quyết định này được thực hiện thông qua Brave1, cụm đổi mới công nghệ quốc phòng của Ukraine, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước nghiên cứu và chế tạo các hệ thống robot hai chân (bipedal) chuyên biệt cho nhiệm vụ quân sự.

Chiến lược phát triển robot humanoid của Ukraine

Theo Giám đốc điều hành Brave1, ông Andrii Hrytseniuk, việc đầu tư vào robot hình người là một phản ứng chiến lược trước xu hướng công nghệ toàn cầu. Hiện nay, các cường quốc như Mỹ và Trung Quốc đang đẩy mạnh phát triển robot humanoid, và Ukraine nhận thấy tiềm năng của loại trang bị này trong việc tăng cường năng lực tác chiến thực tế.

Chương trình tài trợ của Brave1 không đặt áp lực buộc các nhà phát triển phải hoàn thiện ngay lập tức một robot chiến đấu phức tạp. Thay vào đó, lộ trình phát triển sẽ đi từ các nền tảng đơn giản, sau đó nâng cấp dần các chức năng dựa trên nhu cầu thực tế từ chiến trường. Cách tiếp cận này giúp tối ưu hóa nguồn lực và giảm thiểu rủi ro kỹ thuật trong giai đoạn đầu.

Ưu thế và thách thức kỹ thuật trên chiến trường

Về mặt lý thuyết, robot hình người sở hữu cấu trúc cơ thể tương đồng với con người, cho phép chúng vận hành trong các môi trường được thiết kế sẵn cho nhân sự như leo cầu thang, di chuyển trong hành lang hẹp hoặc sử dụng các thiết bị quân sự tiêu chuẩn mà không cần thay đổi hạ tầng. Tuy nhiên, việc chuyển đổi từ môi trường nhà máy sang chiến trường thực tế đối mặt với nhiều rào cản lớn.

Khác với mặt sàn ổn định trong công nghiệp, robot chiến trường phải vượt qua bùn lầy, hố bom và đống đổ nát. Cho đến nay, mẫu robot humanoid duy nhất được thử nghiệm thực tế tại Ukraine là Phantom MK-1. Dù mang tính đột phá, Phantom MK-1 vẫn bộc lộ nhiều hạn chế như khả năng chịu tải thấp, chưa có tính năng chống nước, thời gian hoạt động tự chủ ngắn và cấu trúc kỹ thuật quá phức tạp để bảo trì nhanh.

Đặc biệt, vấn đề giữ thăng bằng và duy trì kết nối là thách thức hàng đầu. Cố vấn Bộ Quốc phòng Ukraine Serhii "Flash" Beskrestnov lưu ý rằng robot mặt đất hoạt động trong môi trường liên lạc khó khăn hơn nhiều so với thiết bị bay không người lái (UAV). Địa hình chia cắt và các vật cản đô thị thường xuyên làm gián đoạn tín hiệu điều khiển. Với robot humanoid, việc mất tín hiệu không chỉ khiến chúng dừng hoạt động mà còn có thể làm mất khả năng giữ thăng bằng, dẫn đến hư hỏng cơ học.

Hệ sinh thái robot mặt đất hiện tại

Mặc dù đang hướng tới robot hình người, lực lượng phòng vệ Ukraine hiện vẫn dựa chủ yếu vào các hệ thống robot bánh xe, bánh xích và robot bốn chân. Những cấu hình này đã chứng minh được hiệu quả nhờ thiết kế đơn giản, chi phí thấp và dễ dàng thay thế khi bị tiêu diệt trên chiến trường.

Dữ liệu từ nền tảng mua sắm quốc phòng DOT-Chain Defense cho thấy, tính đến giữa năm 2026, Ukraine đã tiếp nhận 1.028 tổ hợp robot mặt đất với tổng trị giá khoảng 11,7 triệu USD. Trong nửa đầu năm 2026, Bộ Quốc phòng nước này đã chứng nhận 67 mẫu robot mặt đất mới, tuy nhiên chưa có mẫu nào thuộc dòng humanoid hai chân.

Xu hướng tác chiến không người lái đang ngày càng rõ nét. Vào tháng 4/2026, quân đội Ukraine ghi nhận trường hợp đầu tiên chiếm lĩnh vị trí đối phương hoàn toàn bằng UAV và robot mặt đất mà không cần sự tham gia trực tiếp của bộ binh. Đây là minh chứng cho thấy tiềm năng của việc thay thế con người bằng máy móc trong các khu vực nguy hiểm cao.

Lộ trình hoàn thiện công nghệ

Phương pháp của Brave1 là đưa các hệ thống từ giai đoạn thử nghiệm sang ứng dụng thực tế thông qua quá trình kiểm tra nhanh trên chiến trường. Robot hình người sẽ phải trải qua lộ trình tương tự: thu thập phản hồi, cải tiến khả năng chịu va đập, bụi bẩn và nhiễu vô tuyến trước khi có thể triển khai rộng rãi.

Dù robot hình người chưa thể sớm thay thế các loại robot bánh xích hay bánh xe hiện nay, việc Ukraine mở chương trình tài trợ chính thức đã tạo ra một tiền lệ mới trong học thuyết quân sự toàn cầu. Điều này buộc các cường quốc quân sự phải đánh giá lại vai trò của robot humanoid trong tương lai của chiến tranh hiện đại.

Tuệ Nhân