Cao tốc Bắc - Nam phía Đông: Thanh tra Chính phủ phát hiện nhiều bất cập tại dự án 729km
Thanh tra Chính phủ kiến nghị xử lý tài chính hàng trăm tỷ đồng và kiểm điểm trách nhiệm nhiều tổ chức, cá nhân do sai sót trong thiết kế, đấu thầu dự án cao tốc Bắc - Nam.
Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Kết luận thanh tra số 316/KL-TTCP về việc chấp hành chính sách, pháp luật trong quá trình thực hiện dự án xây dựng đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021-2025. Đây là dự án quan trọng quốc gia với tổng chiều dài 729km, chia thành 12 dự án thành phần triển khai theo hình thức đầu tư công.
Quy mô đầu tư và phân bổ vốn dự án
Dự án đi qua địa bàn 12 tỉnh, thành phố bao gồm: Hà Tĩnh, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Cần Thơ, An Giang và Cà Mau. Tổng mức đầu tư được phê duyệt là 146.985,54 tỷ đồng.
Cơ cấu nguồn vốn chi tiết bao gồm:
- Chi phí xây dựng và thiết bị: Hơn 103.901 tỷ đồng.
- Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư: Gần 23.970 tỷ đồng.
- Chi phí dự phòng: 11.835,4 tỷ đồng.
- Tư vấn và quản lý dự án: Hơn 4.100 tỷ đồng.
Bất cập trong thiết kế và tiêu chuẩn kỹ thuật
Theo kết luận thanh tra, Bộ Xây dựng (đơn vị được Chính phủ giao quyết định đầu tư) đã phê duyệt thiết kế dự án theo quy mô phân kỳ đầu tư nhưng nhiều hạng mục chưa đáp ứng Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5729:2012 về đường ô tô cao tốc. Việc thiếu thiết kế tổng thể hoàn chỉnh theo quy hoạch dài hạn được nhận định là tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn và ùn tắc giao thông khi đưa vào vận hành.
Đáng chú ý, cơ quan thanh tra chỉ rõ việc chậm ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường bộ cao tốc suốt 16 năm đã gây khó khăn cho công tác quản lý, khiến hệ thống đường cao tốc thiếu sự đồng bộ và thống nhất trong đầu tư, khai thác.
Sai sót trong quản lý đấu thầu và dự toán kinh phí
Qua kiểm tra tại 6 dự án thành phần, Thanh tra Chính phủ phát hiện công tác lập, thẩm định và phê duyệt dự toán gói thầu xây lắp còn nhiều tồn tại. Các sai sót tập trung vào việc tính toán khối lượng, áp dụng định mức và đơn giá không chính xác. Một số mã định mức được sử dụng khi chưa được thẩm định hoặc phê duyệt theo quy định.
Bên cạnh đó, việc phân chia gói thầu xây lắp thiếu thống nhất và hồ sơ yêu cầu tại một số nội dung chưa tuân thủ đầy đủ Nghị định 15/2021/NĐ-CP về quản lý dự án đầu tư xây dựng.
Kiến nghị xử lý tài chính và trách nhiệm cá nhân
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Xây dựng tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm các tập thể, cá nhân liên quan. Cụ thể, Giám đốc các Ban Quản lý dự án 2, 6, 7, Thăng Long và Mỹ Thuận phải nghiêm túc thực hiện kết luận và xử lý trách nhiệm thuộc thẩm quyền.
Về mặt kinh tế, cơ quan thanh tra yêu cầu:
- Giảm trừ dự toán: Khoảng 782,542 tỷ đồng trong tổng số hơn 1.143 tỷ đồng đã rà soát.
- Thu hồi ngay: Các khoản thanh toán sai do xác định không đúng khối lượng, định mức đã nghiệm thu.
- Rà soát bổ sung: Điều chỉnh mã định mức cho giá trị khoảng 1.249 tỷ đồng và tính toán lại đơn giá vật liệu cho các công trình hầm.
Ngoài ra, Bộ Xây dựng cần khẩn trương phối hợp xây dựng phương án thu hồi vốn ngay sau khi dự án đưa vào khai thác để hoàn trả ngân sách trung ương, đảm bảo không thất thoát nguồn vốn Nhà nước.