Đình và Vạn Phước Lộc: Gìn giữ hồn biển, lan tỏa đời sống văn hóa cộng đồng

Với người dân vùng biển Phước Hội, Lễ hội Cầu ngư không chỉ là dịp tưởng nhớ thần Nam Hải, Thành hoàng Bổn cảnh cùng các bậc Tiền hiền, Hậu hiền mà còn gửi gắm ước vọng biển yên, sóng lặng, những chuyến vươn khơi thuận lợi và cuộc sống no ấm. Được gìn giữ qua nhiều thế hệ, lễ hội đã trở thành nét đẹp văn hóa của cư dân miền biển, góp phần gắn kết cộng đồng, bảo tồn bản sắc văn hóa và những giá trị truyền thống cho thế hệ trẻ.

Đình và Vạn Phước Lộc được hình thành vào khoảng nửa cuối thế kỷ XIX, gắn với quá trình khai phá, lập làng của cư dân ven biển. Ban đầu, đình và vạn được dựng riêng bằng vật liệu mộc mạc. Đình thờ Thành hoàng Bổn cảnh cùng các bậc Tiền hiền, Hậu hiền. Còn vạn thờ thần Nam Hải, vị thần được ngư dân tôn kính, tin rằng luôn che chở trong những chuyến vươn khơi. Trong kháng chiến chống thực dân, thực hiện chủ trương tiêu thổ kháng chiến, người dân tự nguyện tháo dỡ đình và vạn để không cho địch chiếm dụng.

Sau năm 1954, hai công trình được cộng đồng chung tay dựng lại trên khuôn viên rộng hơn 2.000 m² và nhiều lần trùng tu, tôn tạo. Hiện di tích còn lưu giữ hơn 120 bộ xương cốt cá Ông. Trong đó, có bộ xương “Ông Đại” dài gần 20 m, được xác định có niên đại hơn 200 năm. Với những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng và kiến trúc nghệ thuật, ngày 7/8/2012, Đình và Vạn Phước Lộc được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.

Điểm nhấn của lễ hội là phần lễ được tổ chức trang nghiêm với các nghi thức nghinh rước thần Nam Hải, nghinh rước Thành hoàng, tế Tiền hiền, tế Âm linh và Chánh tế. Trong không gian nghi ngút khói hương, tiếng trống lễ vang lên trầm hùng, người dân thành kính cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, biển yên sóng lặng. Sau phần lễ là không khí rộn ràng của phần hội với hát bội, hò bài chòi, múa lân - sư - rồng cùng các trò chơi dân gian như: thi đan lưới, kéo co, nhảy bao bố, bịt mắt đập niêu... Tiếng trống hội hòa cùng tiếng cười của người dân làm bừng lên không khí ngày hội làng biển.

Với ngư dân Phước Hội, lễ hội là điểm tựa tinh thần trước mỗi mùa biển. Trước khi ra khơi, nhiều ngư dân đều về đình và vạn thắp nén hương, cầu mong biển yên, sóng lặng, những chuyến đi bình an, tôm, cá đầy khoang.

Theo UBND phường Phước Hội, Đình và Vạn Phước Lộc cùng Lễ hội Cầu ngư là tài sản văn hóa quý của địa phương, cần được gìn giữ để truyền lại cho các thế hệ mai sau. Vì vậy, phường Phước Hội luôn duy trì các nghi lễ truyền thống, bảo tồn di tích và phát huy giá trị di sản gắn với xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Song song đó, địa phương cũng chú trọng phát triển phong trào văn hóa, thể dục thể thao quần chúng.

Đại hội Thể dục thể thao phường lần thứ I năm 2026 thu hút 491 lượt vận động viên tham gia tranh tài ở 6 môn gồm: bóng đá nam 7 người, bơi lội, việt dã, cờ tướng, kéo co và đẩy gậy. Từ những bước chạy trên đường việt dã đến tiếng reo hò trên sân bóng, các cuộc thi đã góp phần lan tỏa phong trào rèn luyện sức khỏe, tinh thần đoàn kết.

Có thể nói rằng, hơn 150 năm qua, Đình và Vạn Phước Lộc vẫn là nơi lưu giữ hồn cốt của làng biển Phước Hội. Mỗi mùa Lễ hội Cầu ngư, cùng những hoạt động văn hóa, thể thao sôi nổi, những giá trị truyền thống lại được tiếp nối và lan tỏa. Đó cũng là nền tảng để cộng đồng thêm gắn kết, gìn giữ bản sắc và xây dựng đời sống văn hóa Phước Hội ngày càng phát triển.

Trang Hiếu .