Quy hoạch giao thông TP.HCM tầm nhìn 100 năm: Tập trung đường sắt và không gian ngầm
TP.HCM hướng tới hệ thống giao thông thông minh với mạng lưới 28 tuyến đường sắt đô thị dài hơn 1.000 km và ưu tiên phát triển không gian ngầm tại khu vực trung tâm.
TP.HCM đang lấy ý kiến về dự thảo Quy hoạch tổng thể thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm. Trọng tâm của dự thảo là việc tuân thủ nguyên tắc kế thừa, tối ưu hóa các quy hoạch giao thông công cộng đã phê duyệt và hạn chế điều chỉnh lớn đối với các tuyến đã ổn định về hướng tuyến và quỹ đất.
Hiện trạng hạ tầng và định hướng di chuyển thông minh
Tính đến cuối năm 2025, tỷ lệ đất dành cho giao thông trên đất xây dựng đô thị tại TP.HCM ước đạt khoảng 12,8%. Con số này hiện thấp hơn đáng kể so với chỉ tiêu Nghị quyết đề ra là từ 16% đến 26%. Về hệ thống đường sắt, hiện chỉ có tuyến quốc gia Hà Nội - TP.HCM đang vận hành. Đối với đường sắt đô thị, tuyến số 1 Bến Thành - Suối Tiên đã đưa vào khai thác từ cuối năm 2024, trong khi tuyến số 2 Bến Thành - Tham Lương đang trong quá trình triển khai.
Theo dự thảo mới, thành phố sẽ chuyển dịch sang định hướng di chuyển thông minh (Smart Mobility). Hệ thống giao thông được xác định là công cụ cốt lõi để tổ chức không gian phát triển, kết nối TP.HCM với các cực tăng trưởng như khu vực đô thị - công nghiệp tại Bình Dương và các trung tâm cảng biển, logistics tại Bà Rịa - Vũng Tàu.
Hoàn thiện mạng lưới cao tốc và vành đai kết nối vùng
Về đường bộ, quy hoạch tập trung hoàn thiện hệ thống giao thông khung bao gồm các tuyến cao tốc huyết mạch: cao tốc Bắc - Nam phía Đông (Bến Lức – Long Thành), Trung Lương – Mỹ Thuận, cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, TP.HCM - Chơn Thành - Hoa Lư, TP.HCM - Mộc Bài và TP.HCM - Tiền Giang - Bến Tre - Trà Vinh - Sóc Trăng.
Hệ thống đường Vành đai 3 và Vành đai 4 cũng được ưu tiên để giảm tải cho khu vực nội đô. Bên cạnh đó, các tuyến đường trục tăng cường kết nối với hệ thống đường quốc gia như đường liên cảng Cát Lái - Phú Hữu và các nhánh dẫn cao tốc sẽ được đầu tư đồng bộ để tối ưu hóa năng lực vận tải hàng hóa và hành khách.
Đường sắt là xương sống trong tổ chức không gian đô thị
Quy hoạch xác định đường sắt là một trong ba đột phá chiến lược. Mạng lưới đường sắt mới sẽ bao gồm 7 tuyến quốc gia với tổng chiều dài 547 km và 28 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài hơn 1.000 km. Các ga trung tâm hành khách chính được xác định tại Sài Gòn (Hòa Hưng), An Bình, Bình Triệu, Tân Kiên và Thủ Thiêm.
Đặc biệt, nhánh đường sắt An Bình - Thủ Thiêm sẽ được bổ sung để khép kín mạng lưới quốc gia, giúp rút ngắn thời gian di chuyển từ các trung tâm ngoại vi đến lõi trung tâm xuống dưới 1 giờ. Thành phố sẽ ưu tiên phát triển các tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu và TP.HCM - Lộc Ninh trong giai đoạn tới.
Hệ thống đường sắt đô thị sẽ đóng vai trò là xương sống của vận tải hành khách, thúc đẩy mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Tại các khu vực có mật độ dân cư chưa cao, thành phố sẽ áp dụng các loại hình vận tải trung gian như BRT hoặc LRT trước khi nâng cấp thành đường sắt đô thị khi nhu cầu gia tăng.
Phát triển trục giao thông ngầm tại lõi trung tâm
Do khu vực trung tâm hiện hữu không còn khả năng mở rộng đường bộ mặt đất, dự thảo đề xuất tận dụng không gian ngầm để phát triển hạ tầng. Các trục giao thông ngầm dự kiến sẽ triển khai dọc sông Sài Gòn, khu vực ga Bến Thành, đường Hàm Nghi, đường Tôn Đức Thắng và kết nối với sân bay Tân Sơn Nhất.
Mô hình này cho phép kết hợp đường bộ với đường sắt hoặc hạ tầng kỹ thuật (điện, thông tin, thoát nước) trong cùng một ống tuynel. Ngoài ra, một mạng lưới không gian ngầm sẽ liên kết các nhà ga metro với các trung tâm thương mại và lối tiếp cận các tòa nhà cao tầng, tạo nên một hệ sinh thái đô thị ngầm hiện đại.
Cảnh báo: Thông tin dự án có thể thay đổi theo các điều chỉnh quy hoạch chính thức từ cơ quan có thẩm quyền. Nhà đầu tư và người dân cần theo dõi các văn bản pháp lý mới nhất để cập nhật thông tin chính xác.