Bài Toán Giữ Chân Người Lao Động: Khi Doanh Nghiệp Không Chỉ Cạnh Tranh Bằng Lương

Theo khảo sát của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam thực hiện đầu năm 2026 tại 7 tỉnh, thành phố với gần 2.000 lao động, thu nhập vẫn là mối quan tâm hàng đầu của người lao động khi lựa chọn gắn bó với một doanh nghiệp, trong bối cảnh giá cả hàng hóa, chi phí sinh hoạt liên tục biến động. Tuy vậy, thu nhập không phải là yếu tố duy nhất quyết định. Ngày càng nhiều khảo sát về thị trường lao động chỉ ra rằng môi trường làm việc, sự ổn định và cảm giác được tôn trọng cũng là những yếu tố quan trọng không kém, đặc biệt với nhóm lao động trẻ.

Nhà nước và công đoàn vào cuộc

Trước thực trạng đó, cơ quan quản lý và tổ chức công đoàn đã có những động thái điều chỉnh chính sách nhằm hỗ trợ người lao động. Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã trình Hội đồng Tiền lương quốc gia hai phương án điều chỉnh lương tối thiểu vùng, dự kiến áp dụng từ ngày 1/1/2027, sớm hơn so với các lần điều chỉnh giữa năm trước đây. Phương án một đề xuất tăng bình quân 9,8%, phương án hai tăng 8,5% so với mức hiện hành. Theo các chuyên gia lao động, việc điều chỉnh sớm không chỉ giúp người lao động kịp thời hưởng lợi, mà quan trọng hơn, mức tăng cần đảm bảo bù đắp được trượt giá, để tiền lương thực tế thực sự được cải thiện.

Song song đó, vai trò của công đoàn cơ sở cũng được nhấn mạnh trong việc hỗ trợ người lao động thương lượng mức lương, điều kiện làm việc phù hợp hơn mức tối thiểu quy định, thông qua các thỏa ước lao động tập thể. Đây được xem là bước đi cần thiết để chính sách tiền lương không chỉ dừng ở một mặt bằng chung, mà thực sự phản ánh đúng đóng góp và năng lực của từng nhóm lao động.

Góc nhìn từ doanh nghiệp: Giữ chân người lao động bắt đầu từ giá trị thật

Ở cấp độ doanh nghiệp, bên cạnh việc tuân thủ những quy định tối thiểu trong chính sách lao động, không ít đơn vị đã chọn cách tiếp cận sâu hơn, xem việc chăm lo người lao động là một phần chiến lược phát triển dài hạn. Sài Thành Foods, doanh nghiệp có gần 20 năm hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến thủy hải sản đông lạnh xuất khẩu và cung ứng nội địa, là một trong những ví dụ như vậy.

Là đơn vị cung ứng cho các thị trường xuất khẩu có yêu cầu khắt khe như Mỹ, Canada, Hàn Quốc, Đông Nam Á, Trung Đông, doanh nghiệp xác định mọi sản phẩm trước khi đưa ra thị trường đều phải đạt tiêu chí sản phẩm sạch, chất lượng xanh và đạt chuẩn xuất khẩu — điều mà theo đại diện doanh nghiệp, không thể duy trì ổn định nếu thiếu một đội ngũ lao động gắn bó, có tay nghề.

“Để giữ được tiêu chí ấy một cách ổn định, lâu dài, chúng tôi hiểu rằng yếu tố quyết định không nằm ở máy móc hay quy trình, mà ở chính đội ngũ hàng trăm lao động đang trực tiếp vận hành từng công đoạn từ sơ chế, chế biến, đóng gói đến kiểm soát chất lượng, kho vận cho tới chăm sóc khách hàng”, chị Huỳnh Thị Ngọc Huyền, Quản lý Nhân sự Sài Thành Foods, chia sẻ.

Theo đại diện doanh nghiệp, việc giữ chân người lao động trong một ngành đặc thù như chế biến thủy hải sản chưa bao giờ là bài toán đơn giản. Đây là lĩnh vực đòi hỏi sự tỉ mỉ, tay nghề và cả sức bền, trong khi thị trường lao động phổ thông luôn có nhiều lựa chọn cạnh tranh. Chính vì vậy, bên cạnh việc tuân thủ đầy đủ các quy định về tiền lương, bảo hiểm xã hội và chế độ lao động theo quy định của Nhà nước, Sài Thành Foods xác định môi trường làm việc ổn định và minh bạch là điều kiện tiên quyết để người lao động an tâm gắn bó lâu dài, thay vì phải xoay xở giữa nhiều công việc bấp bênh.

Giữ chân bằng mục tiêu chung, không chỉ bằng thu nhập

Doanh nghiệp cũng chú trọng việc để người lao động nhìn thấy giá trị cụ thể từ công việc mình đang làm. Việc đều đặn góp mặt tại các triển lãm chuyên ngành quốc tế như Vietfish, không ngừng mở rộng thị trường xuất khẩu sang các quốc gia có tiêu chuẩn khắt khe, theo đại diện công ty, không chỉ là thành tích kinh doanh, mà còn là cách để mỗi người lao động, từ khâu sơ chế đến kiểm soát chất lượng, cảm nhận rõ hơn phần đóng góp của mình trong hành trình đưa sản phẩm thủy sản Việt ra thị trường quốc tế. Đó cũng là điều mà nhiều doanh nghiệp sản xuất khác đang hướng tới: biến mục tiêu kinh doanh thành động lực gắn kết nội bộ, thay vì chỉ là những con số báo cáo.

Tinh thần chăm lo ấy, theo chia sẻ từ phía doanh nghiệp, không dừng lại sau cánh cổng nhà máy. Trong chuỗi hoạt động trách nhiệm xã hội duy trì thường niên, Sài Thành Foods đã đến thăm và trao tặng quà tại một số mái ấm dành cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt tại TP.HCM và một số tỉnh, thành lân cận, trong đó có nhiều em nhỏ khuyết tật đang được nuôi dưỡng, chăm sóc. Nhiều lao động trong công ty cũng trực tiếp tham gia những chuyến đi này, xem đó là dịp để cảm nhận rõ hơn ý nghĩa công việc mình đang làm mỗi ngày, không chỉ tạo ra sản phẩm đạt chuẩn xuất khẩu, mà còn góp một phần nhỏ lan tỏa sự sẻ chia đến cộng đồng.

Câu chuyện của Sài Thành Foods, cũng như của nhiều doanh nghiệp khác đang theo đuổi hướng đi tương tự, cho thấy: giữa một chính sách lương tối thiểu chung và một môi trường làm việc khiến người lao động thực sự muốn gắn bó, vẫn còn một khoảng cách mà chỉ chính doanh nghiệp mới có thể lấp đầy. Khoảng cách ấy không được lấp đầy bằng một chính sách đơn lẻ, mà bằng sự nhất quán, bền bỉ giữa lời nói và hành động — giữa mục tiêu kinh doanh và trách nhiệm với con người, cả người lao động của mình lẫn những mảnh đời khó khăn hơn ngoài xã hội. Đó cũng chính là hướng đi mà ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt đang kiên trì lựa chọn, trong hành trình vừa phát triển kinh tế, vừa giữ được chiều sâu nhân văn của một tổ chức luôn không ngừng nâng tầm vươn lên.

QC